تذکر قالیباف به جبلی

روز سه‌شنبه قالیباف در صحن علنی مجلس اعلام کرد سکوهای داخلی باید به‌صورت رایگان در صداوسیما تبلیغ شوند و دولت نیز خدمات عمومی خود را بر بستر این پلتفرم‌ها ارائه دهد. او به «پیمان جبلی»، رئیس سازمان صداوسیما، تذکر داد تا این موضوع را اجرایی کند.

رئیس مجلس با اشاره به اینکه ۷۰ درصد مصرف اینترنت در کشور به محتوای بین‌المللی اختصاص دارد، دلیل این موضوع را تأمین نشدن نیازهای محتوایی در داخل دانست. او گفت براساس یک مصوبه ۳۲بندی در شورای‌عالی فضای مجازی، حمایت از سکوهای داخلی یک اولویت است.

قالیباف گفت صداوسیما در این بخش کوتاهی می‌کند: «باید سکوهای داخلی بدون اخذ وجه در صداوسیما تبلیغ شوند و این مصوبه شورای‌عالی فضای مجازی است.»

به‌عقیده او، اگر برای تولید محتوای داخلی تبلیغ نشود، سکوهای خارجی دوباره اولویت پیدا می‌کنند و کاربران به‌سمت آنها می‌روند.

نوبت آپارات اسپرت

پلتفرم «آپارات اسپرت» بخشی از مجموعه آپارات به‌شمار می‌رود و به‌طور اختصاصی به پوشش و پخش ویدئوهای ورزشی می‌پردازد. این پلتفرم از جمله پروژه‌هایی است که در سال‌های اخیر در حوزه تولید محتوای ویدئویی داخلی فعالیت کرده و تلاش داشته با رعایت چارچوب‌های رسمی کشور، بخشی از نیاز مخاطبان در زمینه محتوای ورزشی را پوشش دهد.

همچنین هلدینگ صباایده، به‌عنوان مالک پلتفرم‌هایی چون آپارات، فیلیمو و میهن‌بلاگ، یکی از بازیگران شناخته‌شده در حوزه محتوای دیجیتال در ایران محسوب می‌شود.

محمدجواد شکوری‌مقدم، هم‌بنیان‌گذار آپارات و مدیرعامل هلدینگ صباایده، خبر توقیف آپارات‌اسپرت را در واکنش به سخنان اخیر رئیس مجلس منتشر کرد. او در این پست نوشته است حکم توقف فعالیت این پلتفرم که به‌گفته او، بیش از ۲.۵ میلیون تماشاگر ماهانه دارد و دارای مجوز رسمی فعالیت از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، به او ابلاغ شده است.

شکوری‌مقدم همچنین تصویری از حکم صادره را نیز منتشر کرده که طبق اطلاعات درج‌شده در آن، این رأی از سوی یکی از شعب دادگستری استان قم صادر شده است. تاکنون جزئیاتی از مفاد حقوقی این پرونده یا دلایل دقیق صدور حکم از سوی مراجع قضائی منتشر نشده، ولی در تصویر به اشتراک‌گذاشته‌شده از سوی شکوری‌مقدم، بخش مربوط به پخش زنده رقابت‌های ورزشی هایلایت شده که ظاهراً به پخش مسابقات ورزشی زنده اشاره دارد.

پیش‌ازاین هم در آذرماه سال گذشته شکوری‌مقدم با انتشار مطلبی جدید در توییتر که با صوت همراه بود، از دستور ساترا برای ممنوعیت پخش گزارش‌های «عادل فردوسی‌پور» در آپارات‌اسپورت خبر داد. فردوسی‌پور پس از حدود پنج سال و هشت ماه دوری از گزارشگری، بار دیگر با گزارش مسابقات لیگ قهرمانان اروپا در فضای مجازی، به این عرصه بازگشته بود.

ساترا علت این برخورد را با یادآوری مصوبه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی و بند ۴ ماده واحده «تعیین الزامات ساماندهی حوزه صوت و تصویر فراگیر»، که تولید و پخش «زنده» برنامه‌ها و نیز صدور مجوز و نظارت بر «پخش زنده» در فضای مجازی در اختیار سازمان صداوسیما است، توضیح داده بود.

سیاست‌های انحصارگرایانه

چنین اتفاقاتی حکایت از آن دارد که سازمان صداوسیما دارای رویه‌ای است که به‌طور کلی هرگونه انتشار مطالب صوتی و تصویری را در دست بگیرد و بر تمام آنها کنترل داشته باشد. به‌طوری‌که در پاییز سال ۱۳۹۴ و هم‌زمان با رشد و گسترش پلتفرم‌های پخش آنلاین مانند فیلیمو و نماوا در فضای مجازی ایران، سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر (ساترا) به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از صداوسیما شکل گرفت. این سازمان که مأموریت نظارت بر محتوای دیجیتال کشور را برعهده داشت، به‌سرعت به یکی از بازیگران جنجالی عرصه شبکه نمایش خانگی تبدیل شد که از مقررات سختگیرانه گرفته تا توقیف سریال‌های محبوب حاشیه‌های آن بوده است.

همچنین، از ۹ سال پیش و در پی شکایت سازمان صداوسیما از وب‌سایت کاربرمحور آپارات، پرونده‌ای در قوه قضائیه تشکیل شد که آپارات را به‌دلیل انتشار محتوای صداوسیما و نقض مالکیت فکری این سازمان متهم می‌دانست؛ حکمی که طی سال‌های بررسی در دادگاه‌های بدوی و تجدید‌نظر تأیید شده بود.

این پرونده در‌نهایت در مهرماه سال ۱۴۰۳ و با حکم دیوان عالی کشور به‌عنوان عالی‌ترین مرجع قضائی در کشور مختومه اعلام و مدیرعامل آپارات از اتهامات تبرئه شد.

در حکم دیوان عالی کشور درباره رأی دادگاه بدوی آمده بود فعالیت آپارت «میزبان‌محور» است و از محیط میزبان و کاربران با رعایت قوانین سایت برای بارگذاری محتوا اقدام می‌کند.

حکمی که می‌تواند به‌عنوان یک رویه قضائی در نظر گرفته شود؛ چراکه در سال‌های اخیر، چندین پلتفرم کاربرمحور مجوز فعالیت گرفته‌اند، اما هم‌زمان با چالش‌های حقوقی متعددی از سوی صداوسیما مواجه بوده‌اند. باوجوداین، به‌نظر می‌رسد قوانین مشخص و جامعی در این زمینه تدوین نشده است. این واقعیت همراه با سیاست‌های انحصارگرایانه صداوسیما، اهمیت حکم دیوان عالی را به‌عنوان نقطه‌عطفی در شکل‌دهی چارچوب‌های حاکمیتی فضای مجازی دوچندان کرده است.

تا لحظه تنظیم این گزارش، واکنشی رسمی از سوی نهادهای مسئول از جمله سازمان صداوسیما یا دستگاه قضائی درباره جزئیات پرونده شکایت صداوسیما از آپارت‌اسپرت منتشر نشده است. 

بسیاری معتقدند رویه صداوسیما در توقیف پلتفرم‌های مختلف برای بازگرداندن مخاطب به شبکه‌های این رسانه است. اما حالا باوجود صحبت‌های رئیس مجلس، اگر صداوسیما بر این باور باشد که انحصار پخش صوت و تصویر در اختیار اوست و بخواهد فعالیت آپارات‌اسپرت را متوقف کند، سؤال اینجاست که آیا مردم به شبکه‌های رسمی صداوسیما روی خواهند آورد؟