«میکائیل شهرستانی»، کارگردانی پروژه «آفرینش» را برعهده دارد و در توضیح این اثر گفت: «وظیفه هر میهن‌پرستی است که از گنجینه ملی خودش به هر شکلی نگهبانی کند؛ به‌خصوص گنجینه ارزشمندی مثل شاهنامه که فقط متعلق به ایرانیان نیست، همان‌طور که شکسپیر متعلق به انگلیسی‌ها نیست. به نظر من این اثر، جهان متفاوتی را از آغاز آفرینش که نام این مجموعه هم است، شروع می‌کند و ادامه می‌دهد تا زمانی که جهان شکل می‌گیرد و تمام ارزش‌هایی را که به‌عنوان ارزش‌های انسانی می‌شناسیم در هیئت قصه‌ها و کاراکترهای مختلف مطرح می‌کند.»

شهرستانی پیش‌تر هم تجربه کارکردن درباره حماسه فردوسی را داشته است: «برای من که پیش‌ازاین بر روی یک‌سوم شاهنامه و بخش اساطیری در سال‌های دور کار کرده بودم، این پیشنهاد جذاب بود. این پروژه باعث شد بیش از گذشته به جهان هوش مصنوعی توجه کنم و متوجه شوم مسئولیت سنگینی بر عهده دارم.»

بدون درک صحیح از آثار ادبی، الهام‌گرفتن از اثر ممکن نیست

«گووان مهر اسماعیل‌پور»، نویسنده این اثر است و در این نشست خبری گفت: «کارکردن روی شاهنامه فردوسی دشواری‌های خود را دارد. از همان روزگاری که فردوس در حال نگارش این اثر بود، شاهنامه یک اثر معمولی محسوب نمی‌شد. پیش از اینکه فردوسی دست به نگارش شاهنامه ببرد شاهنامه‌های زیادی در همان بازه زمانی پنجاه الی صدساله سروده شده بود.»

اسماعیل‌پور در ادامه از پیوند ناگسستنی شاهنامه و زبان فارسی صحبت کرد: «زبان فارسی از آن دوره تا امروز هیچ صاحب واقعی نداشته و مانند یک بچه‌سرراهی، هرکس به آن لگدی زده است. امروزه هم باوجود نهادهای فرهنگی مختلفی هیچ کار جدی‌ای انجام نمی‌شود. برای حفظ زبان فارسی باید ریشه‌های آن را در زبان‌های اقوام مختلف ایران‌زمین جست‌وجو کرد. اقوام گوناگون با زبان‌ها و هویت‌های مستقل، شکوه و پایداری ایران بزرگ را در طول تاریخ رقم زده‌اند و هنوز هم زبان‌هایی مانند بلوچی، لری و دیگر گویش‌ها، واژه‌های اصیلی دارند.»

او در ادامه به معضل تولید نمایشنامه و فیلمنامه بر مبنای گنجینه‌های ادبی ایران اشاره کرد: «علت اصلی موفقیت نداشتن در این زمینه، ناتوانی در خوانش درست متن اصلی شاهنامه است. بسیاری ۳۰ یا ۴۰ قسمت از شاهنامه را کار کرده‌اند، اما قادر به خواندن متن اصلی آن نیستند. وقتی که این انس وجود نداشته باشد، درکی هم وجود ندارد و بدون درک صحیح، الهام‌گرفتن از اثر ممکن نیست. این موضوع به رویکردهای کلان کشور برمی‌گردد که شعارها و اسم‌ها وجود دارد؛ اما این موضوع را در عمل نمی‌بینیم و کتاب‌های درسی ما از زبان و ادبیات فارسی تهی است.»

هنر؛ پلی میان متن دشوار شاهنامه و روحیه نسل جوان

«بهمن قبادی»، آهنگ‌ساز و مدیر هنری «آفرینش» است و در صحبت‌های خود اشاره کرد که شاهنامه فردوسی، منشور هویت و همبستگی ملی ایرانیان در طول قرن‌ها محسوب می‌شود: «پرداختن به این گنجینه در قالب‌های هنری امروزی همچون فیلم، تئاتر، موسیقی و پویانمایی یک الزام ملی است. زبان هنر می‌تواند پلی میان متن دشوار و کهن شاهنامه و روحیه امروزی مخاطبان، به‌ویژه نسل جوان ایجاد کند.»

از دیدگاه قبادی، نسل جدید اگرچه ممکن است انس چندانی با متون سنگین کهن فارسی نداشته باشد، اما با زبان تصویر، موسیقی و روایت‌های مدرن به‌راحتی ارتباط برقرار می‌کند: «بازآفرینی داستان‌های شاهنامه در قالب آثار سینمایی، سریال‌های نمایش خانگی، موسیقی‌های سمفونیک و حتی بازی‌های رایانه‌ای، می‌تواند هویت ایرانی را به شکلی جذاب و ملموس به جوانان معرفی کند.»

به گفته او، «آفرینش» در قالب ترکیبی از موسیقی، صدا و فیلم طراحی شده و قرار است در پلتفرم‌های نمایش خانگی و شبکه‌های آنلاین عرضه شود؛ اما پیش از آن در سالن اکران خواهد داشت.

نباید خلاقیت انسانی را نادیده گرفت

در انتهای این نشست شهرستانی در پاسخ به پرسش «پیام ما» مبنی بر چرایی پیوند فناوری و هوش مصنوعی با هنر و ادبیات، توضیح داد: «فکر می‌کنم دیگر نمی‌توان با شیوه‌ها و الگوهای گذشته، هنر را در دنیایی که سرشار از فناوری‌های نوین، پیش برد. هوش مصنوعی می‌تواند به تکمیل هنر ما کمک کند، برخی ضعف‌ها را پوشش دهد و امکاناتی را در اختیار هنرمندان قرار دهد که در روش‌های کلاسیک دستیابی به آن‌ها دشوار یا حتی ناممکن است.»
به گفته او، درعین‌حال باید به خلاقیت انسانی هم توجه داشت: «هوش مصنوعی هم محدودیت‌ها و ضعف‌های خود را دارد و به باور من، خلاقیت انسانی همچنان باید در مرکز فرایند خلق اثر باقی بماند. از هوش مصنوعی برای متبلورتر کردن هرچه بیشتر سینما و تئاتر بهره می‌بریم.»

شهرستانی اضافه کرد: «شاید این نوع آثار در ابتدا مخاطبان خاص خود را داشته باشند، اما مهم‌ترین وظیفه ما معرفی هرچه بهتر این گنجینه ملی به مخاطبان امروز است. ما می‌کوشیم از هر ابزاری که در اختیار داریم برای شناخت بیشتر شاهنامه استفاده کنیم و در این راستا هوش مصنوعی می‌تواند نقش حیاتی و مهمی داشته باشد.»

«آفرینش» قرار است طی ۶ فصل ارائه شود. ناصر رحیمی ریپتینور ارکستر، امیرحسین محمدیان رهبر ارکستر، مهراد غفاری تبلیغات و هوش مصنوعی و رضا شیخ اکبری برندینگ و هوش مصنوعی از دیگر افرادی بودند که در این رویداد حضور داشتند و درباره پروژه توضیحاتی را ارائه دادند.