میراث فرهنگی ناملموس از مهم‌ترین جاذبه‌هایی است که گردشگران داخلی و خارجی در سفر به یک مقصد گردشگری به دنبال آن هستند. صنایع دستی به عنوان بخشی از این میراث، علاوه بر نمایش فرهنگ و هویت یک منطقه، می‌تواند تجربه‌ای متفاوت برای گردشگران ایجاد کند؛ تجربه‌ای که با تماشای زنده فرآیند تولید آثار هنری یا خرید محصولات اصیل محلی کامل می‌شود.

مجید سلیمی، معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، با اشاره به اهمیت این موضوع اظهار کرد: یکی از انگیزه‌های اصلی گردشگران برای سفر، آشنایی با فرهنگ و هنر یک منطقه است و صنایع دستی از ارزشمندترین جلوه‌های میراث ناملموس فرهنگی به شمار می‌رود. به گفته وی، استان فارس به دلیل جایگاه ویژه در حوزه صنایع دستی و گردشگری، در سال‌های اخیر توجه بیشتری به ایجاد پیوند میان این دو حوزه داشته است.

سلیمی با اشاره به ویژگی‌های صنایع دستی افزود: در شرایطی که بخش زیادی از تولیدات در جهان به صورت صنعتی و ماشینی انجام می‌شود، همچنان هنرمندانی وجود دارند که با هنر دست خود و با استفاده از مواد اولیه بومی و طبیعی، محصولاتی اصیل و سلامت‌محور تولید می‌کنند. این آثار علاوه بر ارزش هنری، حامل فرهنگ و هویت مردم یک سرزمین هستند و می‌توانند به عنوان سفیر فرهنگی شناخته شوند.

وی در ادامه تأکید کرد که پیوند صنایع دستی با گردشگری نیازمند نگاهی جامع است. به گفته او، بسیاری از صنایع دستی در معماری و تزئینات بناهای تاریخی نیز حضور دارند؛ به عنوان مثال بخش قابل توجهی از تزئینات ارگ کریمخان شیراز از جمله سقف‌ها، ستون‌ها و درها و پنجره‌ها حاصل هنر دست هنرمندان و معماران است. از سوی دیگر، گردشگرانی که از بناهای تاریخی بازدید می‌کنند، صنایع دستی را به عنوان ارزشمندترین سوغات سفر انتخاب می‌کنند.

معاون صنایع دستی فارس همچنین به برخی راهکارهای عملی برای تقویت این پیوند اشاره کرد و گفت: واگذاری برخی بناهای تاریخی به بخش خصوصی با هدف مرمت، نگهداری و بهره‌برداری گردشگری یکی از راهکارهای در نظر گرفته شده است. این واگذاری‌ها می‌تواند از طریق مزایده یا بر اساس ماده ۲۷ انجام شود تا بخش خصوصی ضمن حفظ و مرمت بناهای تاریخی، از آن‌ها برای تولید و عرضه صنایع دستی و فعالیت‌های گردشگری استفاده کند. به گفته او، در مرحله نخست قرار است چند خانه در بافت تاریخی شیراز به مزایده گذاشته شود.

در سال‌های اخیر تجربه استقرار هنرمندان صنایع دستی در ارگ کریمخان زند نیز به عنوان نمونه‌ای موفق از پیوند میان هنر و گردشگری مطرح شده است. حضور هنرمندان و اجرای زنده هنرهای سنتی در این مجموعه تاریخی، توجه بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی را جلب کرده و زمینه‌ای برای معرفی بهتر هنرهای اصیل ایرانی فراهم آورده است.

در همین زمینه، همایون، خوشنویس شیرازی که در ارگ کریمخان به فعالیت آموزشی و هنری مشغول است، می‌گوید: ارتباط نزدیکی میان صنایع دستی و گردشگری وجود دارد و نمایش زنده فعالیت هنرمندان در اماکن تاریخی با استقبال گسترده گردشگران همراه است. به گفته او، این روند علاوه بر ایجاد انگیزه برای هنرمندان، به معرفی و ترویج هنرهای سنتی نیز کمک می‌کند.

همچنین سعید مرادی، پیکرتراش و منبت‌کار شیرازی، تجربه فعالیت در ارگ کریمخان را مثبت ارزیابی می‌کند و معتقد است اجرای زنده صنایع دستی در فضاهای گردشگری می‌تواند انگیزه هنرمندان را افزایش دهد و شناخت گردشگران از هنرهای اصیل منطقه را گسترش دهد. هدایت‌الله یزدانی، استاد گره‌چینی نیز با اشاره به استقبال بازدیدکنندگان از فعالیت هنرمندان در این مجموعه تاریخی، تأکید کرد که گردشگری و صنایع دستی مکمل یکدیگر هستند و قرار گرفتن آن‌ها در کنار هم می‌تواند به تقویت هر دو حوزه منجر شود.

به اعتقاد کارشناسان، بهره‌گیری از تجربه استقرار هنرمندان صنایع دستی در اماکن تاریخی مانند ارگ کریمخان و توسعه این الگو در دیگر جاذبه‌های تاریخی فارس از جمله تخت جمشید، حافظیه و سعدیه، می‌تواند علاوه بر افزایش جذابیت گردشگری، زمینه‌ای برای حفظ و ترویج هنرهای اصیل و بومی این استان فراهم کند.

منبع : ایرنا

کل