«رضا اکبری»، معاون وزیر راه‌وشهرسازی و رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، در نشست ستاد سفرهای نوروزی ۱۴۰۴ که در وزارت راه‌وشهرسازی گفت: «باتوجه‌به مدل‌های پیش‌بینی و با درنظر گرفتن هم‌زمانی سفرهای نوروزی با ماه مبارک رمضان، شب‌های قدر و عید سعید فطر، افزایش ۱.۵ درصدی سفرهای بین استانی نسبت به سال گذشته پیش‌بینی می‌شود. با تمرکز بر پویش «نه به تصادف» با شعار «شیش دونگ برانیم» و توجه به افزایش ایمنی، کاهش آمار وقوع تصادفات، حفظ سلامت و ایمنی رانندگان و سرنشینان، به‌دنبال کاهش ۳۰ درصدی تلفات هستیم.

به‌گفته او، آمار نشان از افزایش ۶ درصدی فوتی‌های ناشی از تصادفات جاده‌ای در روزهای نوروز ۱۴۰۳ در مقایسه با سال پیش‌ازآن داشته است: «براساس تحلیل تصادفات نوروزی، قریب به ۶۰ درصد تصادفات به‌دلیل برخورد دو خودرو و واژگونی و سقوط وسایل نقلیه رخ داده است. باتوجه‌به اینکه سرنشینان و رانندگان به‌ترتیب ۴۱ و ۲۷ درصد از مجموع فوتی‌های ناشی از تصادفات سال گذشته را تشکیل داده‌اند، در کنار اقداماتی مانند آماده‌سازی پایانه‌ها، ناوگان حمل‌ونقل عمومی، راهدارخانه‌ها و… به‌منظور اجرای طرح نوروزی و ایمنی سفرها، نقش اجرای فعالیت رسانه‌ای و فرهنگی در قالب یک پویش با اثرگذاری زیادی همراه است.»

او همچنین بر ضرورت تشدید نظارت‌ها در بخش حمل‌ونقل مسافر در پایانه‌ها و از طریق سامانه‌ها و سیستم‌ها و همچنین افزایش نظارت بر عملکرد مدیران فنی شرکت‌های حمل‌ونقل تأکید کرد.

آمار نامنطبق با استاندارد

هم‌زمان با این موضوع وب‌سایت خبری وزارت بهداشت نیز به نقل از «خسرو صادق‌نیت»، مشاور وزیر بهداشت و مدیرکل حوزه وزارتی، از تأثیر ۷۰ تا ۸۰ درصدی خطای انسانی در بروز تصادفات رانندگی در کل دنیا اعلام نوشت: در کشور ما به‌دلیل مشکلات جاده‌ها و خودروها، احتمال درصد این عوامل بیشتر از میانگین دنیا یعنی ۲۰ تا ۳۰ درصد است؛ اما بخش عمده‌ای از تصادفات به‌دلیل خطای انسانی است.

به‌گفته صادق‌نیت، در طول سال‌های گذشته روندی که بیش از ۱۰ سال کاهشی بود، متأسفانه رو به افزایش رفته و سال گذشته در تصادفات بیش از ۲۰ هزار نفر قربانی و بیش از ۸۰۰ هزار نفر مصدوم و دچار نقص عضو و معلولیت شدند: «در این حوادث نه‌تنها فرد بلکه خانواده و فامیل دچار عوارض و مشکلات مختلف می‌شوند؛ البته کل جامعه از این حوادث متأثر هستند؛ چون بخش عظیمی از جوانان، کودکان و نوجوانان را در حوادث رانندگی از دست می‌دهیم. تصادفات به‌شکل مستقیم و غیرمستقیم به کشور صدمه وارد می‌کند. برآوردها نشان می‌دهد هزینه‌هایی که تصادفات به کشور تحمیل می‌کند، از کل هزینه‌های وزارت بهداشت برای سلامت مردم، بیشتر است. کار در زمینه کاهش تصادفات و آسیب‌های ناشی از آن صرفاً محدود به وزارت بهداشت نیست. همه دستگاه‌ها می‌توانند در این زمینه نقش‌آفرینی کنند. وزارت بهداشت دو مسیر را در تصادفات دنبال می‌کند؛ یکی ارائه خدمات درمانی و فوریت‌های پزشکی به مصدومان تصادفات با ظرفیت اورژانس و مراکز درمانی و دیگری آگاهی‌رسانی به مردم برای پیشگیری از بروز تصادفات.»

نه به تصادف!

او ادامه داد: «یکی از اقدامات آگاهی‌بخش ما، پویش نه به تصادف! است اما وزارت بهداشت یکی از دستگاه‌های اجرایی است و همه ارگان‌ها به‌ویژه پلیس راهور، وزارت راه، صداو‌سیما، رسانه‌ها، خودروسازان، وزارت صمت و آموزش‌وپرورش می‌توانند در این زمینه و ارتقای فرهنگ رانندگی، مؤثر باشند. خوشبختانه اورژانس هوایی در کشور توسعه بسیار خوبی یافته و در مناطقی که دسترسی آسانی به وسایل نقلیه وجود ندارد، بالگردهای اورژانس مأموریت‌های مهمی انجام می‌دهند و در کنار آمبولانس‌های اورژانس تلاش می‌شود انتقال بیماران و مصدومان در کمترین زمان صورت گیرد. در حال حاضر در هر تصادف، زمان اطلاع از حادثه تا رسیدن آمبولانس یکی از شاخص‌های ارزیابی است که به حداقل زمان کاهش یافته، مگر مناطق صعب‌العبور که امکان دارد این زمان بیشتر از ۱۰ دقیقه به طول بینجامد. اما هدف اصلی ما پیشگیری از حوادث و تصادفات است که نیازی به خدمات فوریت‌های پزشکی و درمانی نباشد که می‌تواند به حفظ سلامت مردم و هزینه‌کرد منابع در حوزه بهداشت و پیشگیری، کمک کند.»

صادق‌نیت اعلام کرده است وضعیت کشورمان در حوزه تصادفات و آسیب‌های ناشی از آن، در مقایسه با سایر کشورها، مطلوب نیست: «در کشور ترکیه علی‌رغم تعداد جمعیت و خودرو حدوداً یکسان با ایران، آمار مرگ‌ومیر تصادفات به‌مراتب از کشور ما کمتر است. در مقایسه با کشور مصر که از نظر اقتصادی و جمعیتی تقریباً مشابه هستیم، قربانیان تصادفات از ما کمتر است. بنابراین، باید بیشتر کار کنیم. در بازه زمانی ۱۰ساله بین سال‌های ۸۵ تا ۹۵ اقدامات مهمی در کاهش تصادفات در کشورمان انجام شد و بیش از ۱۰ سال، روند تصادفات و مرگ‌ومیرهای آن، کاهشی بود و از ۲۷ هزار مرگ در سال به کمتر از ۱۷ هزار مورد رسیدیم. بنابراین، اقدام و فعالیت در این حوزه می‌تواند اثرات ارزشمندی داشته باشد. توجه بیشتر پلیس به قوانین، برخورد با رانندگان خاطی، استفاده از کمربند، اصلاح نقاط حادثه‌خیز خیابان‌ها و جاده‌ها، توجه بیشتر به ایمنی وسایل نقلیه، آغاز و گسترش معاینات رانندگی حرفه‌ای، نصب دوربین‌های کنترل سرعت، آموزش‌های فرهنگسازی از سوی رسانه‌ها به‌ویژه پویانمایی و استفاده از ظرفیت دانش‌آموزان به‌عنوان همیار پلیس از اقداماتی بود که انجام شد و اثرگذار بود.»

ایمنی باید الگوی توسعه

«مجید خدایی»، کارشناس حمل‌ونقل پایدار، در مورد رابطه توسعه و تصادفات رانندگی می‌گوید: «همه عوامل مؤثر در بروز یک تصادف رانندگی چه منجر به فوت یا خسارت جانی بالا باشد یا نباشد، از  مثلث معروف  خودرو ، جاده و راننده گرفته تا کیفیت قوانین حاکم به‌نوعی با سطح توسعه‌یافتگی در ارتباط هستند. الان چندسال است که قرار است برنامه‌های ارتقای ایمنی در کشور برای جاده‌ها اجرا شود که البته معطل مانده است. همین چند روز پیش تازه کلیت آن تصویب شد، اما تا زمانی که به‌عنوان بخشی از مدل توسعه کشور نباشد، نمی‌تواند مؤثر عمل کند.»

او ادامه می‌دهد: «من فکر می‌کنم آماری که در مورد علل تصادفات رانندگی مطرح می‌شود، دقیق نیست و با اغماض نسبت به آن برخورد می‌شود. یعنی اگر دولت اعلام کند چه سهمی در تصادفات یا در افزایش خسارت حوادث به‌دلیل جاده ناایمن و خودروهای ناایمن و غیراستاندارد است، حتماً با این مطالبه روبه‌روخواهد شد که آن را رفع کند. بنابراین، شاید اینکه به مردم یعنی راننده سهم بیشتری از تقصیر را بدهد، برایش راحت‌تر باشد؛ به‌ویژه در بخش بهبود جاده‌ها این‌طور است. دولت توان نگهداری هزاران کیلومتر شبکه جاده‌ای را برابر استانداردهای روز دنیا ندارد. دلیل اینکه طی این چندسال هم از سوی هیچ دولتی طرح ایمنی راه‌ها مورد استقبال قرار نگرفته بود هم همین است. حالا باید دید که با تصویب کلیات دولت و مجلس در جزییات به چه تفاهمی می‌رسند.»

هشت اسفند بود که در جلسه شورای‌عالی هماهنگی حمل‌‌ونقل و ایمنی کشور به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور و با حضور وزرای دولت و مسئولان مرتبط، کلیات برنامه عملیاتی ارتقای ایمنی راه‌های کشور به تصویب رسید.

تلاش کنید

براساس خبری که وب‌سایت خبری دولت منتشر کرده است، در این برنامه «سردار سید تیمور حسینی»، رئیس‌پلیس راهور فراجا، با ارائه گزارشی از وضعیت تصادفات، جانباختگان، نقاط حادثه‌خیز و وضعیت تجهیزات ترافیکی، خواستار همکاری جدی و سریع دستگاه‌های مربوطه به‌ویژه وزارت راه‌وشهرسازی و وزارت بهداشت شد: «باتوجه‌به شروع طرح و رزمایش زمستانه پلیس راهور و افزایش حجم ترددهای جاده‌ای در ایام نوروز، ضروری است اقدامات لازم برای اصلاح نقاط حادثه‌خیز، نصب علائم و تجهیزات ترافیکی، و آمادگی کامل دستگاه‌های امدادی و نجات در مسیرهای پرتردد و پرتصادف در اولویت قرار گیرد.»

کلیات این طرح و نه جزئیات و آیین‌نامه‌های اجرایی آن فقط ۲۱ پیش از آغاز سال نو و تعطیلات نوروز به تصویب رسیده است و حالا معین نیست در این زمان دولت چه اقدام مهمی می‌تواند برای اجرای این برنامه انجام دهد. این در شرایطی است که براساس آمار پلیس راهور در نوروز سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۳ هزار تصادف منجر به جرح و کشته شدن افراد، رخ داده است.

پادکست خبری ۱۵ اسفند ۱۴۰۳