نماد وضوخانه را باغچه نکنید

بی‌شک موزه فرش ایران را یکی از بی‌نظیرترین موزه‌های مدرن کشور می‌توان نامید که توسط مهندسی ایرانی برای هنری ایرانی ساخته شد. چنانچه کشوری که با نام فرش در جهان شناخته شده، باید موزه‌ای در خور داشته باشد اما انتصاب آخرین مدیر این موزه توسط عزت‌الله ضرغامی،‌ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دولت سیزدهم، نگرانی‌های زیادی را در بین دوستداران موزه‌داری و این هنر ایجاد کرده است.سجاد نوروزیان 18 مهرماه امسال، به سمت مدیریت موزه ملی فرش ایران منصوب شد. در رزومه او هیچ سنخیتی با هنر و البته تاریخ و موزه دیده نمی‌شود و به ادعای خودش آمده تا تحول ایجاد کند و از قضا نخستین تحول او، تغییر عمده هویت و مفهوم معماری این موزه است، او حوض‌های ورودی موزه را به باغچه تبدیل کرد.

اتفاقی که چند سال بود شهرداران منطقه 6 به دنبال آن بودند اما مدیر سابق موزه ملی فرش به دلیل آگاهی از داستان این حوض‌ها با آن مخالفت می‌کرد و حال مدیر جدید در نخستین دیدارش با شهردار این منطقه این مجوز را به آنها داد. تا چند سال پیش قبل از اینکه در نزدیکی موزه ملی فرش، حفاریات مترو صورت گیرد، آب جاری به حوض‌ها می‌رسید و از زمانی که این اتفاق افتاد، راه آب نیز کور شد و حالا شهرداری تهران که نخست آب جاری حوض‌ها را قطع کرد با خیال راحت، حوض‌ها را هم به باغچه تبدیل کرد تا هیچ ردی از تاریخ آن باقی نماند.
اما داستان این حوض ها چیست؟ «عبدالعزیز فرمانفرماییان» معمار، طراحی این موزه را در زمینی به وسعت 12‌هزار مترمربع برعهده داشت و محوطه بیرونی که حوض ها را در برمی گیرد اثر کامران دیباست. کلنگ ساختمان موزه کنونی در سال 1340 بر زمین خورد و بعد از 15 سال توقف، پروژه از سال 1355 آغاز شد و در 22 بهمن 1356 به منظور ساختمان موزه برای نمایش قالیچه‌های شهری با وسعتی در حدود سه هزار و 400 مترمربع افتتاح شد، قرار بود کنار این ساختمان، ساختمان دیگری برای نمایش قالی‌های بزرگ و عشایری ساخته شود که فرصتی برای اجرای آن پیش نیامد.طرح موزه شبیه دارهای قالی است و نمادهای آن در عین اصیل بودن مدرن است،‌ چون نمازخانه‌ای که در محوطه قرار گرفته و حوض‌هایی که به عنوان وضوخانه نمادین آن، ایفای نقش می‌کرد. در زمان افتتاح حصاری بین محوطه موزه و خیابان وجود نداشت اما بعدها با نرده‌کشی تعدادی از این حوض‌ها خارج از محوطه موزه قرار گرفت که حالا به باغچه تبدیل شد.این نخستین اقدامی است که مدیر نابلد موزه ملی فرش انجام داده و با افتخار از آن یاد می‌کند. دیگر نگرانی‌ها مربوط به حفاظت، نگهداری اعم از گندزدایی و شست‌وشو، معرفی و آموزش است که با نبود علم و آگاهی تخصصی معلوم نیست چطور پیش خواهد رفت.