بازگشت شیر ایرانی پس از 80سال 

حدود ساعت ۲۲ شب چهارشنبه، ۱۱ اردیبهشت ۹۸ پس از گذشت ۸۰ سال از انقراض شیرهای ایرانی 

در کشور، جفت نر این گونه جانوری وارد کشور شد

حدود ساعت ۲۲  شب چهارشنبه 11 اردیبهشت ، پس از گذشت ۸۰ سال از انقراض شیرهای ایرانی در کشور،  جفت نر این گونه جانوری ارزشمند از باغ وحش «بریستول» انگلستان وارد گمرک فرودگاه امام (ره) شد و پس از حدود پنج ساعت تشریفات گمرکی،  در کمال صحت و سلامت به باغ وحش محل زندگی جدیدش منتقل شد.

گفتنی است جفت ماده این شیر، طی هفته آینده از باغ وحش «دوبلین» ایرلند وارد کشور خواهد شد و مسئولین باغ وحش ارم امیدوارند با تکثیر این جانور بتوانند قدم موثری در حفظ نسل آن بردارند.  

سیدمحمدرضا پرهیزکار – مدیر عامل مجتمع ارم سبز، در این خصوص گفت: هدف اصلی ما از تلاش برای بازگرداندن این گونه اولا کمک به ازدیاد نسل این حیوان و ثانیا آشنا کردن هموطنان با حیات وحش کشورمان است.

وی در خصوص چگونگی بازگشت این شیرها به ایران گفت: با توجه به عضویت باغ وحش ارم تهران در اتحادیه باغ وحش‌های اروپا (EAZA) طی توافقاتی این شیرها تحت نظر برنامه تکثیر و نگهداری از گونه‌های در خطر انقراض و بدون پرداخت وجه مجوز بازگشت به کشور را گرفته‌اند.

زیرگونه شیر ایرانی در گذشته از ایتالیا و یونان در ساحل دریای مدیترانه تا شمال شرقی هندوستان و آسیای میانه که ایران را شامل می‌شده، پراکندگی داشته است، اما تخریب زیستگاه، شکار بیش از حد و آلودگی زیست محیطی به همراه کاهش طعمه‌های این گونه سبب شد تا تنها جمعیتی اندک به صورت طبیعی در جنگل گیر واقع در ایالت گجرات هندوستان باقی بماند.  در حال حاضر شیر ایرانی در تعداد محدودی از باغ‌های جهان نگهداری می‌شود.

دلایل انقراض شیر ایرانی در زادگاهش

ایمان معماریان دامپزشک پارک پردیسان و باغ وحش ارم، در رابطه با ورود دو شیر ایرانی به کشور اظهار کرد:« شیر ایرانی در گذشته در زیستگاه‌هایی در قاره آسیا زندگی می‌کرد که بهترین زیستگاه و زیستگاه اصلی آن ایران بود و متأسفانه حدود ۸۰ سال پیش آخرین بار در این زیستگاه مشاهده شده بود.»

آنطور که باشگاه خبرنگاران جوان گزارش می دهد قبل از انقراض شیر ایرانی در زیستگاه‌های خود تعدادی از آن‌ها به باغ وحش‌های اروپایی برده شدند و در آنجا نگهداری شدند و نسل‌های بعدی آن‌ها تکثیر و در آنجا ماندگار شدند.

معماریان گفت:«باغ وحش ارم برای بازگشت شیر ایرانی حدود ۷ سال تلاش کرد که در این راستا تمام استاندارد‌های لازم حتی فراتر از استاندارد‌های اروپایی را رعایت کرد و جایگاهی ساخت که چندین بار بازرسان اروپایی‌ها آن را تأیید کردند و پس از تایید دو شیر ایرانی را به باغ وحش ارم ایران اختصاص داده شد.

دوشیری که به باغ وحش ایران اختصاص داده شد یکی نر و دیگری ماده است شیر نر ۶ ساله از باغ وحش بریستول انگلستان و شیر ماده ۴ ساله از باغ وحش دوبلین ایرلند هستند.

هدف اصلی از آوردن شیر ایرانی، توجه مردم  به حیات وحش است و اینکه حیات وحش ایران چه ارزشی برای کشور دارند و چه گونه‌های با ارزشی را ما در گذشته داشتیم که با بی‌توجهی آن‌ها را از دست دادیم .

اگر این بی توجهی را ادامه دهیم گونه‌های با ارزشی همچون پلنگ و یوزپلنگ‌های ایرانی را نیز به راحتی از دست خواهیم داد و نسل‌های آینده نیز از بودن آن‌ها محروم خواهند شد.»

به گفته معماریان، باغ وحش‌ها می‌توانند در حفظ ژن‌های با ارزش طبیعی کمک کننده باشند و فرهنگ سازی حفاظت از حیات وحش را آموزش دهند.

هم اکنون باغ وحش ارم تحت نظر برنامه EEP یا تکثیر گونه‌های در خطر انقراض در باغ وحش‌ها کار می‌کند و برای تکثیر هر گونه‌ای باید توصیه نامه تکثیر داشته باشد.

بر اساس توصیه نامه تکثیر گونه‌های در خطر انقراض بانک ژن، نیاز به جایگاه مناسب و معرفی مجدد در طبیعت باید صورت گیرد و اگر هر کدام از این‌ها را باغ وحش‌ها داشته باشند می‌توانند توصیه‌نامه را داشته و تکثیر را انجام دهد.

متاسفانه زیستگاه‌های طبیعی شیر ایرانی در ایران به طور کامل از بین رفته و زیستگاهی به عنوان زیستگاه که مختص شیر ایرانی باشد دیگر در کشور وجود ندارد. شیر نیازمند یک زیستگاه خاص با طعمه‌های خاص و تعارض آن با انسان بسیار بالاست اگر زیستگاه مناسبی نداشته باشد و رهاسازی یا معرفی مجدد به طبیعت می‌تواند برای آن خطر ساز باشد.

انتقال، با نظارت اتحادیه باغ وحش‌های اروپا صورت گرفت

محمدرضا پرهیزکار مدیرعامل مجتمع ارم، اظهار کرد: «بر اساس ضوابط اتحادیه باغ وحش‌های اروپا انتقال گونه‌های در خطر انقراض بین باغ وحش‌های عضو اتحادیه صورت به صورت رایگان است.

 به همین دلیل از تمام باغ وحش‌های کشور درخواست می‌کنم که به عضویت اتحادیه باغ وحش‌های اروپا در بیایند چرا که ما می‌توانیم از این طریق امکان تکثیر گونه‌های در خطر انقراض را در کشور بدست بیاوریم.

اگر باغ وحش‌های کشور عضو اتحادیه نشوند ما مجبور می‌شویم براساس ضوابطی که آن‌ها تعیین می‌کنند پس از تکثیر گونه‌ای آن را به باغ وحش‌های سایر کشور‌ها منتقل کنیم.»

واکنش‌های فضای مجازی

کانال دیده بان محیط زیست ایران نیز همچون بسیاری از صفحات فعال محیط زیست در فضای مجازی نسبت به این موضوع واکنش نشان داد. این  صفحه با انتشار عکس این شیر ایرانی نوشت:« مشاهده یک شیر در سال 1941 در شمال دزفول توسط یک نقشه بردارهندی یکی از آخرین گزارش‌های مشاهده شیر در ایران است.پس از انقراض کامل، تعدادی شیر که نماد قدرت شجاعت بود از سوی پادشاهان ایرانی  به همتایان خارجی هدیه داده شده بود.  این شیر  بازمانده شیرهایی است که از سوی پادشاهان قاجازر به ملکه انگلیس و پادشاهان اروپایی تقدیم  شده بود. همچنین صفحه جانوران در خطر انقراض ایران هم نوشت: «  شیر ایرانی پس از هشتاد سال به وطن بازگشت. قرار است هفته آینده یک شیر ایرانی ماده هم به او ملحق شود. این برنامه موافقان و مخالفان زیادی داشته است. مخالفان معتقدند به دلیل از بین رفتن زیستگاه شیر ایرانی در دشت ارژن فارس و جلگه‌های خوزستان، عملا امکان احیای شیر ایرانی در ایران نیست.»

همچنین سپهر سلیمی فعال حقوق حیوانات نوشت: «گفته شده این شیر بر اساس توافق با اتحادیه باغ وحش‌های اروپایی وارد شده  و باغ وحش ارم هم قرار است عضو این اتحادیه شود.  لابد چون پسوند اروپایی دارد باید تصور کنیم خیلی کاد درستی است. اما راست این است این اتحادیه  یکی از بدترین موسسات در رابطه با حقوق حیوانات است.  فقط یک مثال ساده اینکه باغ وحش‌های زیر نظر این مجموعه سالانه سه هزار تا پنج هزار حیوان سالم  را به دلایل تجاری می‌کشند. مشهورترین نمونه سلاخی  « ماریوس» زرافه هجده ماهه باغ  وحش دانمارک بود. این اتحادیه هدفی جز تامین منافع مالی اعضای خود ندارد.»