کرمان بر پشت اسب
بخش 27
سفرنامه«سراسر ایران بر پشت اسب» نوشته الا سایکس خواهر «سرپرسی سایکس» است. ترجمه این سفرنامه محمد علی مختاری اردکانی است، الا به همراه برادرش به جهانگردی پرداخت و اوقات زیادی را در ایران گذراند. یکی از مقاصد این سفر کرمان بود و صفحات قابل ملاحظه ای از این سفرنامه به کرمان گزیده ای از اختصاص یافته است. صفحه کرمون خلاصه این بخش را با عنوان «کرمان بر پشت اسب» به صورت دنباله دار به شما علاقه مندان تقدیم می کند؛
کرمان بدون اشاره به قالی، نمد و شال آن که در سراسر آسیا مشهور است، ناقص خواهد بود. نمد؛ از پشم با طرح های رنگی زیبا در زمینه شتری یا قهوه ای مالیده می شود و شال که شبیه شال کشمیر است برای خلعت یا لباس افتخار که از طرف شاه یا بلند پایگان به محبوبان درجه یک خود می دهند، بسیار مورد نیاز است. همچنین شال را بیش تر مقامات ایرانی برای دوخت لباس زیر قبا به کار می برند. قالی کرمان از بافت فوق العاده ظریفی برخوردار است و الگویی دارد که به وضوح از پشت پیداست و با رنگ های گیاهی زیبا رنگ می شود. مثل بسیاری از قالی های شرقی بعد از سال ها پا خوردن زیباتر می شود. رنگ های آن ها به خوش رنگی ملایمی درهم می آمیزند و روشنی آن ها مطبوع تر می شود. مبلغ هشت لیره برای چند قالی پرداختیم که خیلی بزرگتر از قالیچه هایی نبود که در کرمان به قیمت تمام شده است. اشکال پرندگان، حیوانات و حتی انسان ها در این قالی ها وجود دارد. از آن جایی که تصویرپردازی مغایر با اصول اسلام است، نشان می دهد که الگوهای کرمانی از قدمت زیادی برخوردار است و به ماقبل حمله اعراب به ایران برمی گردد.
تعدادی از قالی ها توسط ایلات در ایالت کرمان بافته می شوند. این قالیچه ها همه درشت بافت هستند و معمولاً طرح های به کار رفته طرح های مورد علاقه شالبافان در زمینه نیلی تیره است. متأسفانه ایران مدرن طرح هایی دوست دارد که به چشم اروپاییان کلاً فاقد ذوق است. یک دوست کرمانی با غرور زیاد، گزیده ترین قالی خود را به من نشان داد که مرا به یاد کاغذ دیوارهای شیرخواه گاه ها می انداخت. وسعت آن چند متر بود و با یک سری طرح ها تزیین شده بود. نظیر یک دوشیزه شیردوش انگلیسی که شیر می دوشید. سربازی که معشوقش را در آغوش گرفته بود. یک گروه سرخپوست در جلوی کلبه خود و از این قبیل، هر تصویر سه بار تکرار می شد و رنگ ها از زمخت ترین نوع بود. طبیعتاً نمی توانستم در کشوری مسلمان بدون علاقمند شدن به مذهب آن زندگی کنم. و از آن جایی که قبل از اقامتم در ایران عقاید من در مورد ]حضرت[ محمد در پرده ای از ابهام بود. محمد در مکه در سال 570 میلادی از والدین اشرافی، اما فقیر، زاده شد و وقتی بالغ شد عامل تجاری خدیجه، بیوه ثروتمند شد که بعداً با او ازدواج کرد. در این زمان کشورش در بت پرستی فرو رفته بود. بچه کشی و بسیاری از رذایل دیگر جاری و ساری بود. در چهل سالگی رسالت خود را آغاز کرد و به مدت دوازده سال آزگار در میان آزار و دشنام، هرگز دست از تبلیغ برنداشت که خدایی جز خدای واحد نیست و بت های بی شماری که هموطنانش می پرستیدند احجامی بی جان از چوب و سنگ بیش نیستند. مکه در رد او عناد ورزید و در سال 622 میلادی او و گروندگانش به مدینه فرار(هجرت) کردند که با شوری زیاد از او استقبال شد. هجرت پیامبر نقطه عطفی در خط مشی او بود. هشت سال بعد در مقام فاتح به مکه بازگشت.