امروز 16 آذر برابر با هفتم دسامبر

منتشر شده در صفحه تاریخ | شماره 511

امروز ۱۶ آذر برابر
با هفتم دسامبر
روزی که کوروش وصیت کرد گور او در پاسارگاد (پارس) باشد
کوروش بزرگ بنیادگذار ایران هفتم دسامبر سال ۵۳۹ پیش از میلاد ضمن دیدار از معبد اصلی شهر بابل و ادای احترام نسبت به آن (به نشانه احترام به فرهنگ و مذهب اقوام دیگر، و برپایه اعلامیه خود معروف به نخستین اعلامیه حقوق بشر که در نوامبر ۵۳۹ پیش از میلاد صادر شده و متن آن باقی مانده است)، در همین جا خطاب به همراهانش اعلام داشت که در هرجای دنیا که بمیرد باید جسد اورا به پاسارگادِ پارس منتقل و در آنجا دفن کنند. این بیان کوروش در تاریخ تحت عنوان «وصیت کوروش» ضبط شده است. کوروش با این که زرتشتی بود پیش از صدور اعلامیه نوامبر سال ۵۳۹ پیش از میلاد هم، به ادیان دیگر که پیروان داشتند و نزد آنان مقدس بودند احترام می گذارد.

یادآوری روز خونین ۱۶ آذر
شانزدهم آذرماه ۱۳۳۲ (هفتم دسامبر ۱۹۵۳) دانشجویان دانشگاه تهران به نشانه اعتراض به تجدید روابط سیاسی ایران و انگلستان، سخنان اهانت آمیز دادستان محکمه نظامی به دکتر مصدق و خشونت رئیس این محکمه نسبت به او، اعلام برنامه دیدار ریچارد نیکسون معاون رئیس جمهور وقت آمریکا از ایران و مذاکره با شاه و تشریح جزئیات تازه مبارزه واشنگتن با مسکو که ایران هم باید جزیی از آن می بود، بستن نشریات جز هشتاد نشریه در سراسر کشور، ایجاد جوّ اختناق، ارعاب مخالفان و مخالف گویان و … کلاسهای درس را تعطیل، نخست در دانشکده علوم و سپس دردانشکده فنی اجتماع کردند که در اینجا به دستور دولت کودتا به گلوله بسته شدند. در این تیراندازی سه دانشجو کشته، شماری مجروح و همان روز دهها تن نیز دستگیر شدند. سه دانشجوی مقتول مصطفی بزرگ نیا ۲۱ ساله، مهدی شریعت رضوی و احمد قندچی بودند. مقتولین دارای تفکر سیاسی متفاوت بودند؛ بزرگ نیا متمایل به کمونیسم، قندچی ملی گرا (مصدقی) و شریعت رضوی ملی ـ مذهبی. همزمان با دانشگاه تهران در چند دبیرستان پایتخت و منطقه بازار نیز تظاهرات صورت گرفت که جمعی از دانش آموزان دبیرستان ها از جمله دارالفنون هم دستگیر شدند. آیت الله کاشانی پس از اطلاع از تجدید مناسبات با انگلستان، این عمل را یک ننگ تاریخی خوانده و روز تجدید برقراری مناسبات با امپریالیسم [دولت لندن] را روز عزای ملی اعلام کرده بود. فرماندار نظامی تهران هفدهم آذر ۱۳۳۲ که دانشگاه تعطیل بود ۲۵ تن از دستگیر شدگان را به جزیره خارک تبعید کرد. متعاقب رویداد خونین ۱۶ آذر، دولت وقت از شورای دانشگاه خواست که هواداران جبهه ملی را از ریاست و معاونت دانشکده ها عزل کند و به مدرسان مخالف دولت (دولت کودتا) اخطار دهد و بگوید که دانشگاه و مدرسه جای درس و مشق است، نه سیاست!. خشونت و زورگویی دولت کودتا در ۱۶ آذر ۱۳۳۲ (دسامبر ۱۹۶۳) بقدری غیر انسانی بود که از آن پس ملت ایران تا سال ۱۳۵۷ هرسال یاد آن روز خون آلودرا به صورت غیر علنی و خشم آلود و گاهی تظاهرات اعتراض آمیز برگزار می کرد و گروهی هم دستگیر می شدند. پس از انقلاب، ۱۶ آذر «روز دانشجو» نام نهاده شده است.

زادروز «صوفی رازی» ریاضیدان و فضاشناس ایرانی قرن دهم میلادی
امروز زادروز ابوالحسن عبدالرحمن صوفی رازی (در غرب معروف به «ازّوفی») ریاضیدان و فضاشناس ایرانی دوران دیلمیان است که هفتم دسامبر ۹۰۳ میلادی (نهم محرم الحرام سال ۲۹۱ هجری قمری) در ری به دنیا آمد و ۸۳ سال عمر کرد. وی که عمدتا در اصفهان (مرکز حکومت عضدالدوله دیلمی)و شهر گور ایالت پارس می زیست و تحقیق می کرد عملا دنباله کارهای فضاشناسان یونانی عهد باستان را گرفته و بسیاری از ثوابت را اندازه کرده و کهکشانی را که تنها از چند نقطه جهان از جمله یمن قابل دیدن است رصد کرده بود. وی که بر زبان یونانی مسلّط بود بسیاری از تالیفات دانشمندان یونان قدیم را به زبان عربی که در آن زمان زبان علمی جهان اسلام (همانند لاتین در اروپای آن زمان) بود ترجمه کرده بود. صوفی رازی نتیجه بررسی های خودرا در دو کتاب آورده است که کتاب مهمتر او ثوابت (الکواکب الثابته) عنوان دارد. اروپائیان نام اورا بر گودالی در ماه گذارده اند.

برخی دیگر از رویدادهای امروز
۱۸۷۷: توماس ادیسون گرامافونی را که ساخته بود و نخستین «جعبه ساز» جهان بود به معرض تماشا گذارد.
۱۹۲۵: مجلس موسسان ایران برای اصلاح قانون اساسی (برکناری قاجاریه و برقراری پهلوی) در تهران کار خود را آغاز کرد. ۵۴ سال بعد در همین ایام، قانون اساسی جمهوری اسلامی به رفراندم گذارده شد و جای قانون اساسی سابق را گرفت.
۱۹۲۶: نخستین یخچال گازی ساخته شد.
۱۹۴۵: اولین اجاق مایکرو ویو ساخته شد.
۱۹۴۸: مهندس مهدی بازرگان رئیس دانشکده فنی دانشگاه تهران شد. رئیس دانشگاه دکتر علی اکبر سیاسی و نخست وزیر وقت ساعد مراغه بود.
۱۹۸۸: یک زمین لرزه هفت ریشتری دهها هزار تن را در جمهوری ارمنستان کشت.

21

نوشته های مرتبط


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

از «پیام ما» بیشتر بدانید :