|پیام ما| نیمه‌های سال 1398 بود که فاز اول «شرکت پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس» به بهره‌برداری رسید. مدیران این پالایشگاه مدعی بودند که از سیستم نوینی برای دفع آلایندگی فلرها استفاده کرده‌اند و کمپرسورهای جدید جلوی سوختن گازهای زائد پالایشگاه را می‌گیرد. این اتفاق اما در عمل رخ نداد و آلاینده‌ها همچنان منطقه را تهدید کردند. قرار بود پالایشگاه فلرهای شرق استان خوزستان، کهگیلویه بویراحمد، فارس، بهبهان و امیدیه را جمع کند و از محل جمع‌آوری آنها سوخت پالایشگاه تامین شود اما همچنان حدود 200 فلر در منطقه مانند گذشته فعال است و حتی این پالایشگاه در اسفند 1400 موفق به دریافت کسب تندیس زرین صنعت سبز کشور شد. هرچند با تلاش‌ محیط‌ زیستی‌ها این تندیس در ماه‌های گذشته از آنها پس گرفته شد اما در این میان، این مجموعه از فعالان محیط زیست شکایت کرد.

اسفند 1400، پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس در نخستین سال تولید به عنوان واحد نمونه صنعتی سبز کشور معرفی شد. علی سلاجقه، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست هم در این مراسم حاضر شد و گفت: «رویکرد و عملکرد شاخص شرکت پالایش گاز بیدبلند می‌تواند الگوی مناسبی برای سایر واحدهای صنعتی باشد.» جمع‌آوری گازهای مشعل با هدف جلوگیری از گازسوزی، رعایت ملاحظات محیط زیستی، ایجاد ارزش افزوده از گازهای سوزانده‌شده در شرق رودخانه کارون و تامین خوراک پایدار شرکت‌های پتروشیمی از جمله طرح‌های این مجموعه اعلام شد. اما تندیس واحد صنعتی سبز بدون اینکه این طرح‌ها عملیاتی شده باشد، به آنها اهدا شد. مخالفت فعالان محیط زیست هم به همین دلیل بود. آنها می‌گفتند نه تنها گازهای مشعل جمع نشده‌اند، بلکه آلایندگی این مجموعه هم بسیار بالاست. چنانکه فارس در گزارشی در سال 99 نوشت: «آلاینده‌های ناشی از این پالایشگاه اهالی روستاهای تشان شرقی و غربی و کوره سیاه که بالغ بر 50 هزار نفر جمعیت دارند را تهدید می‌کند و چند ماه دیگر که قرار است پالایشگاه به صورت کامل به بهره‌برداری برسد، فلرهای دیگری نیز روشن خواهند شد.»

محمد الموتی: معیارهایی که یک صنعت را سبز می‌کند معلوم است و معیارها بین‌المللی است. در نتیجه به راحتی می‌توان اعتبارسنجی کرد اما مشکل ما این است که ما این معیارها را بر اساس خوداظهاری شرکت‌ها تعیین می‌کنیم. شرکتی می‌گوید من صنعت سبز هستم و می‌پذیریم. بدون آنکه راستی آزمایی شود جایزه داده می‌شود بعد که عده‌ای خلاف آن را ثابت می‌کنند جایزه پس گرفته می‌شود

سلاجقه که سال 1400 تندیس صنعت سبز را به این مجموعه داده بود، در شهریور 1401 با اعلام آنکه این مجموعه گزارش ارزیابی عملکرد محیط زیستی ندارد گفت: «در انتظار اجرای عملیات واحد PDH بیدبلند خلیج فارس در استان خوزستان نباشید. استخوان لای زخم‌های زیادی در بحث محیط زیست در کشور داریم که آگاهانه یا ناآگاهانه این اتفاقات افتاده است. پروژه پتروشیمی بهبهان گزارش ارزیابی زیست محیطی ندارد از این رو از نظر ما کلنگی به زمین زده نشده و این طرح اجرا نمی‌شود.»
تلاش فعالان محیط زیستی و شکایت آنها به سازمان بازرسی و نشان دادن گزارش‌های مختلف درنهایت باعث شد تا چندماه قبل گواهی صنعت سبز این مجموعه باطل شود. این گواهی همچنین باعث می‌شود تا مجموعه معاف از مالیات شود، درحالی‌که فلر این پالایشگاه با قدرت هرچه تمام‌تر مشغول به کار بوده و هست. امیر حاجوی، دبیر مجمع مطالبه‌گران شهرستان بهبهان هم درباره دیگر مشکلات این مجموعه پیش از این به فارس گفته بود: «در سال ۹۱ مطالعات جدیدی درباره سند آمایش سرزمینی انجام گرفت و در این سند بهبهان جزو منطقه پنج برنامه‌ریزی آمایش سرزمینی قرار گرفت. بر این اساس ایجاد هرگونه صنایع آلاینده بالادستی و پایین‌دستی شیمیایی، پتروشیمی و صنایع پایین‌دستی نفت و گاز به دلیل وجود منابع حیاتی کشاورزی در شهرستان مورد تأیید نیست.»

در انتظار اجرای عملیات واحد PDH بیدبلند خلیج فارس در استان خوزستان نباشید. استخوان لای زخم‌های زیادی در بحث محیط زیست در کشور داریم که آگاهانه یا ناآگاهانه این اتفاقات افتاده است. پروژه پتروشیمی بهبهان گزارش ارزیابی زیست محیطی ندارد از این رو از نظر ما کلنگی به زمین زده نشده و این طرح اجرا نمی‌شود

بستن صدای فعالان
«وقتی اعتقاد به تحقیق و تفحص از چند موضوع مهم در حوزه محیط زیست کشور از سوی سه مرجع نظارتی مهم داریم به دلیل وجود این‌گونه مسائل است. این فیلم را ببینید. فلر پالایشگاه بیدبلند خلیج فارس بهبهان است. به این پالایشگاه گواهی صنعت سبز داده‌اند و از عوارض آلایندگی معاف شده است» محمد داس‌مه، وکیل دادگستری و فعال محیط زیست به دلیل همین توئیت مورد شکایت قرار گرفته است.
این در حالی است که محمد الموتی، دبیر شورای هماهنگی شبکه تشکل‌های مردم‌نهاد محیط زیست و منابع طبیعی کشور به «پیام‌ما» می‌گوید که حفاظت از منافع عمومی که محیط زیست یکی از مهمترین آنهاست، بدون فعالان این حوزه و انجمن‌ها عملی نیست: «در دنیا این مورد بسیار تجربه شده که اگر بخش نظارت را به دیده‌بان‌های مردمی بدهیم، این کار با جدیت و قدرت بیشتری پیش خواهد رفت اما وقتی صدای فعالان و سازمان‌های مردم‌نهاد را می‌بندند، چطور باید جلوی فساد و مشکلات مجموعه‌ها گرفته شود؟» او می‌گوید ساز و کار این رسیدگی مشخص است و فقط آنها باید مورد حمایت قرار گیرند. از سویی، این مجموعه در حالی بدون گزارش ارزیابی مشغول به کار بوده که عنوان صنعت سبز را هم یدک می‌کشیده اما به گفته الموتی، موازین و اصول صنعت سبز مشخص است و این موارد هم در این مجموعه رعایت نشده است. «معیارهایی که یک صنعت را سبز می‌کند معلوم است و معیارهایی بین‌المللی است. در نتیجه به راحتی می‌توان اعتبارسنجی کرد اما مشکل ما این است که ما این معیارها را بر اساس خوداظهاری شرکت‌ها تعیین می‌کنیم. شرکتی می‌گوید من صنعت سبز هستم و می‌پذیریم. بدون آنکه راستی آزمایی شود جایزه داده می‌شود بعد که عده‌ای خلاف آن را ثابت می‌کنند جایزه پس گرفته می‌شود.»
این فعال محیط زیست از سوی دیگر می‌گوید در حال حاضر صنعت پتروشیمی و پالایشگاهی، از جمله صنایع ارزآور و بسیار مهم کشور هستند که در فضای تحریمی از اهمیت زیادی برخوردارند و همین هم باعث می‌شود از مشکلات و کاستی‌های آنها چشم‌پوشی شود. او ادامه می‌دهد: «فعالان محیط زیست هم شرایط کشور را می‌دانند و متوجه می‌شوند که ارزآوری در این شرایط برای کشور مهم است اما این نباید به رویه بدل شود و باید اصولی برای آن تعیین شود. متاسفانه در حال حاضر بعضی پتروشیمی‌ها حداقل‌های حفاظت از محیط زیست را هم رعایت نمی‌کنند و این آسیب بزرگی برای آینده کشور است.»
دبیر شبکه تشکل‌های مردم‌نهاد محیط زیست و منابع طبیعی معتقد است اگر در حال حاضر درآمدها می‌توانند کمک حال شرایط باشند، نباید حفظ پایداری سرزمین را دست کم گرفت و آن را فدای مسائل امروز کرد. اتفاقی که در بسیاری از بخش‌ها در حال رخ دادن است باعث نگرانی فعالان از هر لحاظ شده و از سویی مورد هجمه و شکایت قرار گرفتن افراد هم کار را بیش از پیش سخت کرده است. روندی که به گفته الموتی باید مقابل آن ایستاد و نشان داد دیده‌بانی از محیط زیست توسط فعالان و انجمن‌های مردم نهاد در سراسر جهان اهمیت دارد.