تغییر اقلیم دست در دست گرمایش زمین و خشکسالی، تنگی نفس را برای ساکنین زمین به ارمغان آورده است. اوضاع نفس‌های به شماره افتاده در مواجهه با تغییر اقلیم برای مناطقی که در موقعیت گرم و خشک قرار دارند مثل کشورهای آفریقا و خاورمیانه و ایران، نامساعد است. خشکسالی و کاهش کیفیت هوا و افزایش ذرات آلاینده و گازهای گلخانه‌ای، مستقیم و غیرمستقیم راه تنفس را تنگ می‌کنند. این شاید یکی از عواملی باشد که از دهه 90 تا به امروز ساکنان شهرهای استان خوزستان با بیماری‌های تنفسی و حملات آسمی به محض اولین بارش پاییزی، گلاویز بودند. محمد صادق حسنوند در این رابطه ضمن تایید تاثیر تغییر اقلیم بر افزایش بیماری‌های تنفسی به «پیام ما» می‌گوید: «تغییر اقلیم باعث افزایش ذرات معلق هوا می‌شود، بیماری های تنفسی از این مسیر افزایش پیدا می‌کند. همچنین با تغییر اقلیم و آلاینده اُزنی که در سطح زمین وجود دارد نیز افزایش پیدا می‌کند. افزایش این دو آلاینده در کنار هم بیماری‌های تنفسی و قلبی و عروقی را افزایش می‌دهد. به علاوه از آنجایی‌ که تغییر اقلیم باعث تغییر فصل گرده افشانی و رشد آنها می‌شود، می‌تواند یکی از دلایل افزایش مراجعات به دلیل بیماری‌های تنفسی در استان خوزستان باشد.»

جان همه در خطر است. با روندی که کشورهای جهان تا امروز طی کرده و با فعالیت‌هایشان که منجر به افزایش گازهای گلخانه‌ای شده، نفس کشیدن دشوارتر از همیشه شده است. افزایش گازهای گلخانه‌ای و آلاینده هوا، دمای کره زمین را افزایش داده است و حالا پیش‌بینی می‌شود که با همین روند تا 30 سال آینده زمین غیرقابل سکونت شود. این دیگر داستان و قصه نیست که بخوانیم و بگذریم. این یک مرثیه برای به شماره افتادن نفس است. با آینده‌نگری‌هایی که سازمان‌های جهانی برای آینده زمین دارند چه کشورها بتوانند یا بهتر است بگوییم بخواهند گازهای گلخانه‌ای کم کنند و چه نتوانند و نخواهند، به هر حال تغییر اقلیم و گرمایش زمین در کنار خشکسالی تقریبا سرنوشت ناگزیر همه ماست.

محمدصادق حسنوند، رئیس مرکز تحقیقات آلودگی دانشگاه علوم پزشکی تهران:
افزایش آلاینده اُزن در کنار ذرات معلق، بیماری های تنفسی و قلبی و عروقی را تشدید می کند.

نفس‌های تنگ زیر سایه تغییر اقلیم
تحقیقات متعددی نشان داده‌اند که تغییر اقلیم و تغییرات شدید آب‌ و هوایی تاثیر مستقیمی بر سلامت افراد دارند. در این رابطه جعفر جندقی رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز افزایش بیماری‌های تنفسی را با تغییرات آب و هوایی و تغییر اقلیم مرتبط دانست و به وبدا گفت: «این بیماری‌ها جای سرطان‌ها را به عنوان دومین عامل بیماری می‌گیرد. تغییر اقلیم موجب گرم شدن زمین، افزایش دی اکسید کربن، بالا آمدن سطح آب دریاها، وقوع سیلاب‌ها، تغییرات آب و هوایی، گرد و غبار، کاهش آب، باران‌های سیل آسا و به هم ریختگی فصول شده است.» دانشگاه بهداشت و سلامت عمومی هاروارد هم در همین رابطه در تحقیقات خود نشان داده که گرمایش زمین و تغییر اقلیم می‌تواند آسم را به واسطه آلودگی هوا، طولانی شدن فصل گرده‌افشانی در نتیجه افزایش آلرژی‌ها و خشکسالی و آتش‌سوزی جنگل‌ها تشدید کند.
تنگی نفس و خشکسالی تحفه نحس تغییر اقلیم به مناطق گرم و خشک
این شرایط در مناطق و کشورهایی که در وضعیت جغرافیایی گرم و خشک قرار دارند، پیچیده‌تر و نامطلوب‌تر نیز می‌شود. به استناد از تصاویر ماهواره‌ای آزمایشگاه اقلیم‌شناسی و خدمات اقلیمی دولت اسپانیا، شرایط خشکسالی در جهان از سال 1955 تا امروز هر چند فراز و نشیب‌هایی داشته اما کفه تشدید خشکسالی در آن بیشتر بوده است. در ایران در دوره‌های زمانی 12 ماهه از سال ۱۹۵۵ تا سال ۲۰۲۲ خشکسالی پایش شده و اوضاع در مناطق جنوب و غرب ایران چندان تعریفی ندارد. عدد تقریبی خشکسالی برای خوزستان، 2.33- و برای بوشهر 2.04- و برای آذربایجان غربی عدد تقریبی 1.89- گزارش شده است. این اعداد منفی در توصیف شرایط خشکسالی به معنای آن است که وضعیت خشکی در ایران به درجه متوسط رو به شدید و شدید رسیده است. اعداد بین منفی 1 تا 2 و بیشتر به معنای شدت زیاد خشکسالی در ایران است. به گزارش مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا (cdc)، خشکسالی در پیامدهای بلندمدت و غیرمستقیمی بر سلامتی دارد و می‌تواند عامل بیماری‌های مزمن باشد. کمبود آب آشامیدنی و آب آشامیدنی بی‌کیفیت، کاهش کیفیت هوا، بهداشت و تغذیه، افزایش گرد و غبار، آتش‌سوزی و ذرات معلق در هوا مانند گرده، دود و فلوئوروکربن‌ها؛ همگی می‌توانند ریه‌ها و مجاری تنفسی را تحریک کنند و بیماری‌های مزمن تنفسی مانند آسم را بدتر کنند. همچنین این وضعیت می‌تواند خطر عفونت‌های حاد تنفسی مانند برونشیت و پنومونی باکتریایی را نیز افزایش دهد. به علاوه تغییرات مربوط به خشکسالی در کیفیت هوا منجر به افزایش سموم موجود در هوا ناشی از شکوفه‌های جلبکی آب شیرین می‌شود و می‌تواند چشم‌ها، ریه‌ها و سیستم تنفسی افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن تنفسی را تحریک کند و خطر عفونت‌های تنفسی مانند برونشیت و ذات‌الریه را افزایش دهد.
تغییر اقلیم عامل تنگی نفس‌های پاییزی در خوزستان
محمدصادق حسنوند، رئیس مرکز تحقیقات آلودگی هوا دانشگاه علوم پزشکی تهران در این رابطه ضمن تایید تاثیر تغییر اقلیم بر افزایش بیماری‌های تنفسی به «پیام ما» توضیح می‌دهد: «پدیده‌ای که در خوزستان اتفاق می‌افتد، پدیده «تاندر استورم» است که معمولا همراه با اولین بارش پاییزی پیش می‌آید. در این شرایط فشار اسمزی، گرده‌های محیطی (پولن‌ها) در شرایط بارندگی فشار اسمزیِ گرده های محیطی افزایش می یابد و هر پولن‌ به تقریباً 700 ریز پولن تبدیل می‌شود که همین فرایند باعث افزایش بیماری‌های تنفسی و قلبی و عروقی می‌شود. بنابراین تغییر اقلیم باعث تغییر فصل پولن‌ها و رشد آنها هم می‌شود و می‌تواند یکی از دلایل افزایش مراجعات به دلیل بیماری‌های تنفسی در استان خوزستان باشد.»
آلاینده‌ها به جان ریه‌ها می‌افتند
او همچنین این ادعا که تغییر اقلیم بیماری‌های تنفسی را تشدید می‌کند را تایید کرده و توضیح می‌دهد: «به طور کلی این یک حقیقت اثبات شده علمی است که تغییر اقلیم چون باعث افزایش ذرات معلق هوا می‌شود، بیماری‌های تنفسی از این مسیر افزایش پیدا می‌کند. همچنین با تغییر اقلیم، دما و آلاینده اُزنی که در سطح زمین وجود دارد نیز افزایش پیدا می‌کند. افزایش این دو آلاینده در کنار هم بیماری‌های تنفسی و قلبی و عروقی را افزایش می‌دهد.» او همچنین در پاسخ به این سوال که چطور می‌توان سلامت جامعه را تضمین کرد، ادامه می‌دهد: «برای تضمین سلامت جامعه در سطح کلان، کشورها باید در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای حرکت کنند. کاهش آلایندگی هوا یعنی استفاده از سوخت‌های پاک به جای فسیلی و تغییر سبک زندگی و طراحی فضای شهری به نحوی که ابتدا افراد بتوانند فعالیت بدنی داشته باشند و در مرحله بعد از حمل و نقل عمومی استفاده کنند. همچنین وسایل حمل و نقل عمومی باید از سوخت‌های پاک و تجدیدپذیر و انرژی پاک استفاده کنند. اینها مهم‌ترین اقداماتی است که برای جلوگیری از آثار مخرب تغییر اقلیم می‌تواند به کار آید. در سطح فردی نیز افراد برای اینکه بتوانند سلامت خود را تضمین کنند، بهتر است که مواجهه خود را هوای آلوده کم کنند و از ماسک‌های تنفسی و همچنین دستگاه‌های تصفیه هوای استاندارد و مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین سی استفاده کنند که تا حدودی می‌تواند اثرات نامطلوب آلودگی هوا را کاهش و سلامت جمعی را تضمین کند.»