|پیام ما| «خاییز» از دو روز قبل طعمه آتش شده و با وجود آنکه دیروز مسئولان استان کهگیلویه و بویراحمد از مهار آتش خبر دادند، اما آتش جسورانه بار دیگر شعله کشید. آتش‌سوزی، عصر 24 تیرماه از سمت روستای «پیربادامی» شروع شد و دیروز در حالی که صحبت از مهارش در میان بود، باد به آتش توان جان گرفتن داد و بار دیگر شعله‌ور شد. در آخرین خبرها از میزان آسیب به این منطقه حفاظت شده، اسلام جاودان‌خرد، مدیرکل محیط‌ زیست کهگیلویه و بویراحمد خبر از سوختن 14 هکتار از این منطقه داده است و این در حالی است که امید سجادیان، دبیر شبکه تشکل‌های محیط ‌زیست و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد می‌گوید با این سرعت نمی‌توان مهار آتش را اعلام کرد چرا که منطقه حداقل دو روز باید پایش شود تا با گشت‌های مکرر مطمئن شویم دیگر عنصر هیچ آتش‌زایی در منطقه وجود ندارد.

منطقه 33 هکتاری خاییز، در سال 1377 به عنوان منطقه حفاظت‌شده ثبت شد؛ منطقه‌ای در 15 کیلومتری بهبهان و در حوزه جغرافیایی استان‌های خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد. دلیل ثبت خاییز گیاهان خاص و حیواناتش بود. گونه غالب در این منطقه بلوط است و بنه، کلخنگ، بادام وحشی، ارژن، خوشک، گون، گیاهان دارویی از جمله دیگر گیاهان آن است و گونه‌های جانوری منطقه نیز شامل کل و بز، گرگ، کفتار، شغال، روباه، تشی، کاراکال، پلنگ و پرندگانی از جمله کبک، تیهو، بحری و دلیجه می‌شود. حالا آتش از دو روز قبل جان این منطقه افتاده و هنوز امکان خروش دارد. آنطور که اسلام جاودان خرد، مدیرکل محیط‌زیست کهگیلویه و بویراحمد گفته سه اکیپ شامل دو اکیپ از یاسوج و یک اکیپ از گچساران برای کمک به مهار آتش‌سوزی منطقه خاییز اعزام شده‌اند. «دیگر دستگاه‌ها آنطور که باید همکاری ندارند و انتظار داریم که دستگاه‌ها، نیروهای مردمی و تشکل‌های مردم‌نهاد بیش از پیش همکاری داشته باشند. میزان دقیق خسارات وارد هنوز مشخص نیست و در حال ارزیابی هستیم اما برآورد اولیه حاکی از خسارت به ۱۴ هکتار در پی این آتش‌سوزی دارد؛ البته آتش‌سوزی تا کامل به اتمام نرسد نمی‌توان گفت چه میزان خسارت وارد شده است؛ چرا که ممکن است ۱۰ دقیقه دیگر شعله‌ور شود.»
به گفته او، از ابتدای سال جاری تاکنون سه، چهار مورد آتش‌سوزی در مناطق حفاظت‌شده و تحت پوشش محیط زیست استان رخ داده که «میزان آنها خیلی کم بود» اما این آتش‌سوزی خاییز نخستین حریق در سطح وسیع است که امسال رخ داده.
عزیز موسوی، فرماندار کهگیلویه هم دیروز از تمام شدن بنزین دستگاه‌های دمنده گفته بود؛ دستگاه‌هایی که استفاده از آنها در آتش‌سوزی‌هایی از این دست بسیار مهم است. «نیروها با دستگاه‌های دمنده در تلاش برای کنترل و مهار آتش بودند که بنزین دستگاه‌های دمنده تمام شد و با توجه به سخت گذر بودن منطقه منتظر پشتیبانی هستم. اما با توجه به اینکه منطقه خاییز حفاظت‌شده و صعب‌العبور است در صورتی که به سرعت آتش مهار نشود و گسترده‌تر شود درخواست بالگرد خواهیم داد؛ چراکه کنترل و مهار آتش در این شرایط و وضعیت سخت است.»
او همچنین تاکید کرد که علت آتش‌سوزی هنوز مشخص نیست اما احتمال دارد که عامل انسانی باشد. از سوی دیگر به گفته او تاکنون آتش به زیستگاه حیات وحش منطقه نزدیک نشده است.
علیرضا نیکروز، مدیرکل مدیریت بحران استان کهگیلویه و بویراحمد هم صحبت‌های فرماندار را تایید کرد و با اعلام آنکه طبق بررسی‌ها و پایش انجام شده هیچ‌ گونه جانوری در آتش‌سوزی منطقه حفاظت‌شده خاییز از بین نرفته است گفت: «با توجه به کوهستانی و سخت‌گذر بودن منطقه، شیب تند محل آتش و انبوه جنگل و مرتع نیاز به ۲۴ ساعت پایش توسط نیروهای محیط زیست دارد تا دوباره شعله‌ور نشود. اما به علت اطلاع به موقع، حضور میدانی وجود داشت، نیروها حضور به موقع داشتند و میزان خسارات آنچنان نیست.»
60 همیار آموزش‌دیده در استان برای مقابله با آتش
وضعیت آتش‌سوزی در این منطقه حفاظت‌شده به نسبت سال‌های گذشته بهتر بوده اما همچنان مطلوب نیست. آتش فعلی خاییز هم نخستین آتش گسترده امسال است و با این حال در ماه‌های گذشته چند آتش به صورت جسته و گریخته به جان منطقه افتاد. آتش فعلی اما به گفته امید سجادیان، دبیر شبکه تشکل‌های محیط ‌زیست و منابع طبیعی استان هنوز امکان شعله گرفتن دارد و نمی‌توان به راحتی گفت که مهار شده است. «در چنین شرایطی باید دو روز منطقه پایش شود. مواد سوختنی از آتش دور شوند و هرچه امکان شعله گرفتن دارد را خاموش کرد. در آن صورت می‌توان گفت که آتش خاموش شده.»
او می‌گوید در آتش‌سوزی فعلی هم نیروهای محلی به سرعت حاضر شدند و همین دلیلی بود تا آتش بیش از پیش منطقه را نسوزاند. «این در حالی است که از سال گذشته ما به محلی‌ها گفته‌ایم که در شرایط آتش‌سوزی در منطقه حاضر نشوند چرا که می‌تواند برای جانشان خطر داشته باشد. از سویی ما از سال قبل تلاش کردیم تا هرکس می‌خواهد در این شرایط کمک کند برای دریافت کارت همیاری و آموزش بیاید و نامش هم در فهرستی ثبت شود. آنها هم آموزش عمومی می‌بینند و هم تخصصی و در عین حال تجهیزات اطفا هم، هرچند محدود در اختیارشان قرار می‌گیرد. این کار می‌تواند میزان آسیب به گروه‌های مردمی را بسیار کم کند.»
به گفته این فعال محیط زیست تاکنون 12 گروه 5 نفره از مردم برای مقابله با آتش در استان آموزش‌های عمومی و تخصصی دیده‌اند و تجهیزات مقابله با آتش هم از کمک‌های مردمی برایشان فراهم شده است. «از سایر مردم هم خواسته‌ایم بدون آموزش و امکانات و بدون هماهنگی وارد میدان آتش نشوند. این اتفاق باعث می‌شود افراد بیمه فداکار خدمت شاملشان شود و در عین حال با حضور فرماندهی و با ساماندهی درست وارد میدان شوند.»
سال‌های آتش‌سوزی
خرداد 99، دو دامدار ساکن در حاشیه کوه خاییز به دلیل اختلاف ملکی، اراضی مورد اختلاف را آتش زدند و با وزش باد شدید، آتش به مراتع و جنگل‌‌های خاییز سرایت کرد. این آتش‌سوزی گسترده پنج روز ادامه داشت و بعد از بررسی کارشناسان اعلام شد که ۱۰۰ هکتار از جنگل‌های منطقه حفاظت‌شده خاییز خسارت دیده و از این میزان ۴۰ هکتار دچار آسیب جدی شده است. خرداد سال 98 هم جنگل‌های این منطقه آتش گرفتند اما شدت آتش‌سوزی و وسعتش در سال 99 بسیار زیاد بود. آن روزها جمشید محبت‌خانی، فرمانده یگان حفاظت از محیط زیست درباره شرایط این آتش‌سوزی گفت: «سازمان حفاظت محیط زیست هیچ بالگرد آب‌پاشی ندارد و تجهیزات مهار آتش‌سوزی در اختیار پاسگاه‌های محیط‌بانی نیست و با وجود اینکه محیط‌بانان نسبت به جغرافیای منطقه اشراف کامل دارند، اما زمانی که تجهیزات وجود نداشته باشد، محیط‌بان نیز کاری از دستش بر نمی‌آید چرا که در برخی از مناطق موبایل و بیسیم آنتن نمی‌دهد و باخبر کردن عوامل دیگر برای مهار آتش سوزی زمان زیادی می‌برد.»
بر اساس آماری که سازمان فضایی ایران «سنجش از راه دور» در سایت خود منتشر کرده، تعداد آتش‌سوزی‌های رخ داده در تیر ماه پارسال 55 فقره بوده که بیشترین تعداد مربوط به استان فارس با 16 فقره آتش‌سوزی بوده است و استان‌‌های آذربایجان غربی، اردبیل و ایلام با 1 فقره، کمترین تعداد آتش سوزی را به خود اختصاص داده‌‌اند. استان کهگیلویه و بویراحمد هم با 11 آتش‌سوزی، پس از فارس در رده دوم قرار گرفته است.
همچنین تعداد آتش‌سوزی‌های شناسایی‌شده در تیرماه سال 1399 تعداد 29 فقره بوده که بیشترین تعداد متعلق به استان کهگیلویه وبویراحمد با 11 فقره و استان‌های آذربایجان شرقی و لرستان با 1 فقره کمترین تعداد آتش‌سوزی‌ها را داشته است.
در تیر ماه سال 1400 کل مساحت سطح سوخته حدود 12665 هکتار تخمین زده شده است که بیشترین مساحت متعلق به استان فارس حدود 4101 هکتار و کمترین متعلق به استان ایلام حدود 25 هکتار بوده. در صورتی که در خرداد 1399 مساحت کل سطح سوخته حدود 26401 هکتار تخمین زده شده است که بیشترین مساحت متعلق به استان فارس حدود 10290 هکتار و کمترین متعلق به استان آذربایجان شرقی حدود 121 هکتار بوده است. حالا باید دید شرایط در سال 1401 چطور پیش خواهد رفت و آیا با کاهش میزان آتش سوزی‌ها روبه‌رو خواهیم بود یا خیر.