این بار کهگیلویه‌و‌بویراحمد طعمه خشکسالی کشورهای همجوار و غبار حاصل از آن شد. سرزمینی که به پایتخت طبیعت ایران شهره است مانند بسیاری نقاط کشور دچار پدیده ریزگرد و گرد و غبار شده است و بنا به اعلام اداره کل هواشناسی این استان به جز روزهای نخست هفته، همچنان با شدت غبار در روزهای آتی روبه‌رو خواهد بود. بنابر اظهارات مردمی به روزنامه «پیام ما»، این پدیده به گستره تمام استان قابل رویت و درک است اما به‌دلیل خرابی دستگاه‌های سنجش آلودگی هوا که مسئولان استان آن را تایید می‌کنند از میزان آلودگی اطلاعی در دست نیست.
از آسمان گِل ببارد هم اعلام آلودگی نمی‌کنند
محمد هاشمی یکی از شهروندان کهگیلویه‌وبویراحمد و ساکن یاسوج است. او می‌گوید: «تمام هفته گذشته با گردوغبار مواجه بودیم اما رسما اعلام آلودگی نکردند و از میزان آن چیزی نگفتند. امروز به‌واسطه بارانی که آمده گردوغبار کم شده اما هنوز هم قابل رویت است. روزهای پیش از تعطیلات عید فطر در هفته گذشته حتی مدارس را تعطیل نکردند. فکر نمی‌کنم این اتفاق برای مسئولان اهمیتی داشته باشد. اگر از آسمان گِل هم ببارد نه آلودگی را اعلام و نه حتی مدرسه‌ها را تعطیل می‌کنند تا لااقل بچه‌ها در امان باشند. بسیاری از والدین مانند من و همسرم خودمان مانع از مدرسه رفتن فرزندانمان شدیم.»
خوزستانی دیگر
رضا موسوی یکی از دیگر از شهروندان این استان و ساکن شهرستان بویراحمد است. او می‌گوید: «فکر می‌کنم همه استان درگیر ریزگرد شده است. داریم خوزستان دیگری می‌شویم اما چشم مسئولان فقط به آسمان است که باران ببارد تا هوا صاف شود. اینجا به پایتخت طبیعت ایران مشهور است. وقتی آب‌وهوای منطقه‌ای که در ایران مثل و زبانزد است به این وضعیت درآید باید فاتحه سراسر ایران را خواند. امروز باران آمد اما ظاهرا در روزهای آینده هم همین شرایط را خواهیم داشت. تمام شیشه پنجره‌ها گِل است. باد و باران غبار هوا را همه جا حک کرده و کسی نمی‌تواند انکارش کند.»
مهمان ناخوانده‌ای که ماندگار شد
براساس آمار اعلام شده از سوی اداره کل هواشناسی کهگیلویه‌وبویراحمد از ابتدای سال 1400 تا پایان بهمن همان سال، ۴۹ روز کاهش دید افقی به دلیل پدیده ریزگرد در شهرهای مختلف این استان ثبت شده است. این آمار جدای از حدود 2 هفته پدیده غبار شدیدی است که شهروندان این استان در اسفند سال گذشته تجربه کردند.
بر اساس این گزارش شهر دوگنبدان مرکز شهرستان گچساران با ۱۴ روز رکورددار کاهش دید افقی به دلیل گرد و خاک در کهگیلویه‌و‌بویراحمد بوده است. این بار اما کارشناس اداره کل هواشناسی در مورد هجوم این بار گردوغبار می‌گوید: «باد شدید و گرد و خاک که از هفته گذشته شروع شده است تا آخر هفته در استان ادامه دارد.»
ولی بهره‌مند ادامه می‌دهد: «طی دو روز آینده، رگبار باران همراه با گرد و خاک داریم و تا آخر هفته این وضعیت ادامه دارد. مسئله این است که منشا اصلی گردوغبارهای فعلی خارج از مرزهای کشور است. اگرچه بارش‌ها می‌تواند اثرگذاری پدیده گرد و غبار را در منطقه کاهش دهد اما واقعیت این‌ است که این اثرگذاری مقطعی بوده و با خشک شدن مجدد زمین همین اتفاق تجربه می‌شود.»
چالش فقط آلودگی نیست
چالش آلودگی هوا در این استان فقط در حد وقوع آلودگی و درگیری شهروندان با آن نیست، بلکه در حال‌ حاضر هیچ امکانی برای پایش میزان آلودگی هوا و تعیین حدود آن وجود ندارد. اسلام جاودان، مدیرکل حفاظت محیط زیست کهگیلویه‌و‌بویراحمد به پیگیری‌های «پیام‌ما» پاسخ نمی‌دهد. او در گفت‌وگویی به تاریخ 13 اردیبهشت 1401 با خبرگزاری‌های محلی استان گفته بود: «متاسفانه بیش از دو سال است که دستگاه‌های پایش آلاینده‌های هوای یاسوج و گچساران خراب است. با پیگیری‌های انجام‌شده توانستیم 80 میلیون اعتبار بگیریم و در سامانه نیز بارگذاری شد تا شرکت برنده در یک فضای رقابتی با هدف انجام کار، مشخص شود.»
چالش‌ها را بررسی می‌کنیم
مدیر کل مدیریت بحران استانداری کهگیلویه و بویر احمد با تایید تداوم گردوغبار در این استان نسبت به خرابی دستگاه‌های پایش آلودگی اعلام بی‌اطلاعی می‌کند. علیرضا نیک‌روز می‌گوید: «خوشبختانه با بارش باران گرد و غبار فروکش کرده است. در چند روز آینده هم در انتظار هوایی نیمه ابری تا قسمتی بارانی هستیم که امیدواریم منجر به پدیده جذب غبار شود. اما مسئله میزان آلودگی و خرابی دستگاه‌های پایش آلودگی هوا در استان را به سرعت پیگیری کرده و به اطلاع شما و عموم خواهیم رساند.»
به نظر می‌رسد با وجود رخداد طولانی و مداوم ورود گردو غبار و ریزگرد به این استان، راهکار مسئولان برای مقابله و یا پایش آن، چشم به آسمان داشتن است تا باران رحمت خدا این مسئله را حل کند؛ گره‌ای که گویی در هیچ کجای کشور برای رفع آن برنامه‌ای دقیق و مدون وجود ندارد. گردو غبار در نیمه غربی و جنوب غربی کشور بیشتر با منشا سوریه، عراق و اردن وارد کشور می‌شود. اما ایران تاکنون نتوانسته است این کشورهای منطقه را مجاب به ضرورت اجرای برنامه‌های بیابان‌زدایی و مقابله با خشکی حداقل در محدوده‌های مرزی و نزدیک به کشور کند.