تلاش نیروهای محلی و محیط زیست برای خاموش کردن آتش پارک ملی گلستان به ششمین روز رسیدیلدای «گلستان» در آتشتیموری، رئیس پارک ملی گلستان: آتش از کنار جاده آسفالت شروع شده و قطعا عامل انسانی داشته است سعدی‌زاده، فعال محیط زیست: آنقدر از روستای قوشه‌چشمه مردم برای اطفای حریق آمده بودند که مدیرکل متعجب شده بود

چهارشنبه 01 دی 1400

«آدم گریه‌اش می‌گیرد،‌ نگاه می‌اندازد به آن بالا، به آن حجم از دود و آتش و گریه‌اش می‌گیرد. سوخت،‌ خیلی سوخت، خیلی!» اینها را طاهر سعدی‌زاده از فعالان محیط زیست در پارک ملی گلستان می‌گوید. به کلمه «سوخت» که می‌رسد اندکی تن صدایش پایین می‌‌آید و «خیلی» را کشیده می‌گوید. پارک ملی گلستان که همین هفته گذشته جشنی در شبکه‌های اجتماعی درباره جمعیت سرشماری حیات‌وحش آن برپا بود این روزها از آتش سرخ شده است؛ آتش از ظهر چهارشنبه هفته پیش در «دره شمالی» برپا شده و ادامه پیدا کرد تا امروز.

آتش از هفته پیش در حال پیشروی است. محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان به سلامت‌نیوز گفته که با توجه به شرایط آب‌وهوا، کاهش شدید رطوبت، افزایش وزش باد وبادگرم، نخستین حریق از ساعت 12 روز چهارشنبه 24 آذرماه در منطقه دره شمالی پارک ملی گلستان گزارش شده است. او تعداد نیروهای حاضر در منطقه را ۱۴۵ نفر ( ۵نفر محیط زیست ، ۸۵ نفر نیروی مردمی و بسیج ، ۱۷ نفر منابع طبیعی) عنوان کرده و گفته که علاوه بر دو بالگرد هوا فضا سپاه، بالگرد هلال‌احمر نیز در منطقه حاضر هستند. به گفته این مقام مسئول در آتش‌سوزی اخیر پارک ملی گلستان، تلفات جانوری نداشتیم و خسارت به پوشش گیاهی نیز کف سوزی کف جنگل بوده و شامل چوب های خشک و برگ‌های خزان زده کف جنگل است.
مهدی تیموری، رئیس پارک ملی گلستان را در حالی توانستیم برای گفت‌وگو درباره آتش‌سوزی پیدا کنیم که در حال پایین آمدن از منطقه بود. او درباره آخرین وضعیت حریق در این پارک به «پیام ما» می‌گوید: «متاسفانه آتش‌سوزی هنوز مهار نشده و احتمال خطر همچنان بالاست. نیروهای محیط‌بان،‌ همیاران، همکاران اداره‌کل،‌ جامعه بومی و محلی و .. همه در منطقه مستقر هستند تا بتوانیم حریق را مهار کنیم.»
او درباره اینکه منشا آتش‌سوزی چیست و آیا آن را می‌توان به مسافران یا گردشگران مرتبط دانست یا این مسئله به نارضایتی برخی از حفاظت مشارکتی برمی‌گردد، توضیح می‌دهد: «واقعیت این است که آتش از کنار جاده آسفالت شروع شده و قطعا عامل انسانی داشته اما اینکه گردشگر بوده یا نه،‌ نمی‌توان درباره آن اظهارنظر کرد. می‌تواند شروع توسط گردشگران،‌ دامداران و … باشد اما باید این موضوع بررسی شود. از این رو اظهار کردن در این مقطع بی‌انصافی است.»
رئیس پارک ملی گلستان با اشاره به اینکه بارندگی چند شب پیش کمک زیادی در اطفای حریق داشت،‌ می‌گوید: «متاسفانه اما از بعدازظهر دوشنبه چند نقطه دچار آتش‌سوزی شده است. در حال حاضر نیروهای پارک، نیروهای مردمی،‌ بسیج،‌ همیاران، نیروهای اداره‌کل،‌ شهرداری‌‌ها،‌ دهیاری‌ها،‌ نیروهای منابع طبیعی،‌ هلال‌احمر و .. در منطقه حضور دارند.»
تیموری به این جای صحبتش که می‌رسد صدایش لحن خواهش‌گونه می‌گیرد. خواهش او این است که مردم با توجه به تغییرات اقلیمی و کمبود بارندگی بیشتر مراقب باشند. «کوچکترین بی‌احتیاطی مشکلات بزرگی را ایجاد می‌کند،‌ در منطقه برگ‌های زیادی ریخته که مستعد آتش گرفتن هستند،‌ بادها هم که در زمستان و پاییز شدید است، من از همه مردم متشکرم و به آنها می‌گویم اینجا خانه خودتان است، مراقبش باشید.»
از پشت خط تلفن این لحظه صدای شخص سومی می‌آید که می‌گوید آتش‌سوزی ناجور شده و باید برگردیم. تیموری از او می‌خواهد به همه بگویند در محل‌های مستقر شده در هر شرایطی بمانند تا نیروهای جایگزین برسند. آنچه از گوشی تلفن به این طرف می‌رسد غیر از صدای یک نیروی حاضر در منطقه،‌ صدای سوختن است،‌ صدای خاکستر شدن است،‌ صدای استیصال است از بادی که می‌وزد و آتشی که جان می‌گیرد و به گلستان می‌زند و به جان همه آنها که عاشق گلستان و طبیعت این سرزمین‌اند.
در صدای طاهر سعدی‌زاده از فعالان محیط زیست منطقه هم این استیصال به چشم می‌خورد. او دو روز از این چند روز را در منطقه حضور داشته و به «پیام‌ما» می‌گوید: «جمعه برای اطفای حریق به منطقه رفتم و خوشبختانه توانستیم آن را مهار کنیم. روز دوشنبه هم در منطقه بودم و دیدم چقدر از منطقه سوخت و خاکستر شد. الان هم همچنان زیر دکل می‌سوزد.»
او درباره اینکه آیا می‌شود گفت کسانی حریق را راه‌ انداخته‌اند که با حفاظت مشارکتی مشکل دارند؟ پاسخ می‌دهد: «این‌ها حواشی‌ای است که برای هر رئیسی ایجاد می‌شود و نباید تا زمان بررسی کامل به آن توجه کرد. بارها شاهد بودیم در حاشیه جاده‌ای که از وسط پارک عبور می‌کند، مسافران توقف کرده و بساط کباب و تفریح راه می‌اندازند،‌ از نظر آنها امکان ندارد چنین آتشی موجب حریق گسترده شود و از این رو از سر بی‌توجهی آتش خود را درست خاموش نمی‌کنند. این بی‌احتیاطی گاهی سبب چنین حریق‌هایی است. در مواردی هم شاهد بوده‌ایم محلی‌هایی که برایشان یک بار تخلف کشیده‌اند این کار را کرده‌اند، گاهی هم برخی از سر لجبازی چنین کاری را انجام می دهند. در این دو روز که من به منطقه حریق رفتم آنقدر از روستای قوشه‌چشمه مردم برای اطفای حریق آمده بودند که مدیرکل متعجب شده بود. اگر این مردم با مدیریت مشارکتی مشکل دارند چرا باید در عملیات اطفا حاضر شوند. متاسفانه منطقه حریق صعب‌العبور است و ما ایستاده بودیم و نگاه می‌کردیم که چطور می‌سوزد. ما منتظر ماندیم تا به کف دره آتش برسد و آنگاه با آتش‌بر مهارش کردیم.»
سعدی‌زاده می‌افزاید: «شیب منطقه زیاد است،‌ کاری از دست ما برنمی‌آمد،‌ من اشکم درآمده بود، تنها امید این بود که درختان سالم کمتر صدمه دیده‌اند و محلی‌هایی که سابقه چندین حریق را دارند می‌گفتند در مناطقی در کف که سوخته علوفه درمی‌‌آید که جاذب مرال‌هاست.»
او درباره هلیکوپترها و نقش‌شان در اطفای حریق می‌گوید: «ما که دیروز ندیدیم این هلیکوپترها مثمرثمر باشند و آنچه به کمک ما آمد باران بود.»
یکی از افراد فعال در حریق که نمی‌خواهد نامی از او برده شود هم دراین‌باره به «پیام‌ما» می‌گوید: «ما در این منطقه بادی داریم که از جمله بادهای فصلی و گرم است و از جنوب می‌آید. با وزش شدید این باد رطوبت منطقه کاهش یافته و پوشش گیاهی را مستعد آتش‌سوزی می‌کند. در ماه آذر اوج این باد را در منطقه داریم و همین زمانی است که ما بیشترین نگرانی را داریم مبادا آتش‌سوزی شود. متاسفانه در این چند روز این باد وجود داشت و پیوسته می‌وزید. همین باد هم باعث گستردگی حریق شد.»
او با اشاره به اینکه منطقه بسیار صعب‌العبور است و شاهد یکی از عمیق‌ترین دره‌ها هستیم،‌ اضافه می‌کند: «ما دو طرف دیواره و صخره‌ای داریم و یا‌ل‌های بلند و دره‌های عمیق کار اطفای حریق را به شدت سخت کرده است. با این حال حضور مردم بومی بسیار مهم بود و در روز دوم تا چهارم شاهد بودیم که نزدیک به 200 نفر از مردم بومی حضور داشته و نقش و کمک بزرگی در عملیات داشتند.
این منبع آگاه در این باره که چرا هلیکوپترها نتوانستند آتش را مهار کنند،‌ می‌گوید: «در برخی از مناطق نمی‌شد از هیچ تجهیزاتی جز افراد کمک گرفت و آنها با بیل،‌ شن‌کش، اره موتور و دمنده کار می‌کردند. هلیکوپتر در برخی موارد کارایی دارد. در روزهای اول که دود غلیظی را شاهد بودیم‌، هلیکوپتر از بالا نمی‌توانست موقعیت آتش را تشخیص دهد و آبی که سرازیر می‌شد ممکن بود به آتش نرسد. اگر ما هزینه‌ای که برای هلیکوپتر کردیم را تحت عنوان حق‌الزحمه به مردم بومی دهیم با هزینه کمتر این کار انجام می‌شود. پنج روز است مردم از زندگی خودشان زده‌اند و داوطلبانه آتش را خاموش می‌‌کنند.»
او می‌افزاید: «از 10 روستا مردم در عملیات اطفای حریق شرکت کرده‌اند و می‌شود گفت 60 درصد مشارکت‌کننده‌های عملیات اطفا مردم هستند. از قوشه‌چشمه بالا و پایین که چسبیده به منطقه است تعداد بیشتری آمده‌اند و می‌خواهند پارک ملی گلستان را حفظ کنند. البته نیروهای هلال‌احمر،‌ سپاه، منابع طبیعی، هیات کوهنوردی،‌ استانداری، ‌بخشداری،‌ شهرداری،‌ بسیج و.. هم بودند ولی با این حال تعداد جامعه محلی قابل توجه بوده است.» این منبع آگاه هم درباره انگیزه و منبع آتش‌سوزی اظهار بی‌اطلاعی می‌کند و می‌گوید: «قطعا عامل آتش‌سوزی انسانی است ولی عمدی یا غیرعمدی بودن آن هنوز مشخص نیست. شاید کسانی باشند که برای تامین قارچ ترافل آمده بودند یا افراد دیگری باشند. باید منتظر نتیجه بررسی‌ها پس از عملیات اطفای حریق ماند.»
باد همچنان در گلستان در حال وزیدن است،‌ باد گرم می‌وزد و آتش سرخ را می‌پراکند، این شب یلدا برای آنها که در اطراف پارک در حال عملیات اطفا و حریق‌ هستند معنای دیگری دارد. یکی از آنها می‌نویسد: آتش خاموش شود برای ما انگار هر شب یلداست.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.