پاندمی کرونا تاثیر آشکاری بر معیشت دستفروشان در تمام دنیا داشته است. قرنطینه‌های سراسری اول بار باعث خانه‌نشینی گروهی شدند که نیمی از عمرشان در خیابان س‍پری شده بود. با سرعت گرفتن روند واکسیناسیون و حضور مردم در خیابان‌ها دستفروشی نیز رونق گرفته است. در روزهای کرونایی دولت‌ها تدابیری برای ساماندهی و حمایت از دستفروشان در کشور اتخاذ کردند.
البته به نظر می‌رسد شهرداری‌ها هیچ وقت روی خوش به این گروه نشان نداده‌اند. کم نبوده‌اند تصاویر و فیلم‌های دلخراشی که از درگیری یک مامور شهرداری با یک زن یا پسر دستفروش و کتک زدن و بی‌احترامی به آنها خبر می‌داد.
این در حالی است که دنیا متوجه شده که فروشندگان نجات دهنده و تامین کننده زیرین‌ترین لایه‌ی اقتصادی هستند و بدون آنها چرخ تجارت به گل می‌نشیند. بد نیست در این گزارش و به مناسبت روز جهانی دستفروشان، مروری بر قوانین و وضعیت دستفروشی در سایر مناطق دنیا و کشورهای دیگر داشته باشیم.

هند و پاکستان
بسیاری از دولتمردان و مقامات کشورهای اطراف قبل از شیوع کرونا برخورد خوبی با دستفروشان نداشتند. با شیوع کرونا و ضرورت قرنطینه این برخورد تشدید هم شد. برخورد تند و خشن پلیس پاکستان و هند با دستفروشان و حمله به بساطشان به خوبی این موضوع را تایید می‌کند. با این حال، بعد از مدتی دولتمردان به خوبی متوجه شدند که دقیقا همین دستفروشان هستند که اقتصاد نیمه مرده هند و پاکستان را اداره می‌کنند. از این رو سعی در تغییر رفتار خود کرده و تلاش کردند قوانین حمایتی کاملی برای دستفروشی و فروشندگان خیابانی تدوین کنند.
در هند بیش از 10 میلیون نفر از راه دستفروشی امرار معاش می‌کنند. دولت پیش از کرونا هم مجبور بود این 10 میلیون را وارد چرخه اقتصادی کرده و کسب‌وکار آنها را به رسمیت بشناسد. تشکیل انجمن دستفروشان یکی از راهکارهای دولت هند برای سر و سامان دادن به دستفروشی در این کشور بزرگ بوده است. این انجمن‌ها که به نوعی صنف دستفروشان تلقی می‌شوند به کسب‌وکار دستفروشان سر و سامان داده، به آنها محل کسب اختصاص داده و برایشان کارت رسمی صادر می‌کنند.
با شیوع کرونا و آسیب دیدن کسب‌وکارها، دولت پاکستان هم دست به کار شد و تلاش کرد همانند هند به وضعیت دستفروشان رسیدگی کند. به گزارش پایگاه The News International ، پاکستان هم انجمن دستفروشان تشکیل داده است. این انجمن صنفی وظیفه‌اش رسیدگی به امور آنها، پیگیری حقوقشان در ایام کرونا و رد کردن بیمه برایشان است. طبق گزارش این پایگاه، انجمن حمایتی دستفروشان همچنین تمهیداتی را برای اطلاع رسانی موثر دستفروشان خیابانی در مورد حقوق و تعهدات خود از طریق انتشار مطالب به زبان‌های بومی مختلف فراهم کرده است.
بر اساس لایحه دولت، این انجمن از چند عضو اصلی یعنی رئیس انجمن، مسئول حل اختلاف و مسئول رسیدگی به شکایات و چند نفر دیگر تشکیل می‌شود که از بین آنها حداقل یک نفر، خودش دستفروش خواهد بود.
چین
چین یکی دیگر از کشورهایی است که بعد از پاندمی کرونا و آسیب دیدن مشاغل و کسب‌وکارها به دستفروشی چراغ سبز نشان داد. دولت این کشور سال‌ها با دستفروشی مخالفت کرده و بر اساس ایده مدنی سازی (civilizing) شهرها، نمی‌گذاشت که دستفروشان در خیابان بساط کنند چرا که معتقد بود چهره شهرهای چین را زشت می‌کنند. براساس گزارش ایندیپندنت، این روند با شیوع کرونا قطع شده و حالا دولت این کشور به بیکاران اجازه داده که به دستفروشی روی بیاورند.
در کنار دولت، بسیاری از برندهای مشهور و غول‌های اقتصادی چین مانند علی‌بابا هم از دستفروشی حمایت کرده و به بسیاری از جوانانی که قصد داشته باشند یک کسب‌وکار خیابانی راه بیندازند، وام می‌دهند.
آفریقا
به جز هند و پاکستان و چین، در آفریقا نیز قوانینی جهت حمایت از دستفروشان تدوین شده است. آفریقای جنوبی از اولین کشورهای آفریقایی بود که دستفروشی را به رسمیت شناخت و محیط مناسبی را برای فعالیت اقتصادی‌ آنها در نظر گرفت.
به جز آفریقای جنوبی، کنیا، اتیوپی، مغرب و حتی مصر هم تلاش کردند که دستفروشان و فعالیتشان را به رسمیت شناخته و آنها را وارد چرخه رسمی اقتصادی کنند.
آمریکا
اما آمریکا؛ شاید بسیاری گمان کنند که آمریکا به هیچ وجه به دستفروشان اجازه فعالیت نمی‌دهد، اما این درست نیست. در آمریکا هر ایالتی برای خود قانون خاصی در این رابطه دارد که با ایالت دیگر متفاوت است. در برخی ایالات دستفروشی در برخی مکان‌ها مجاز است و حتی دولت محلی بازار مخصوصی را برای دستفروشان اختصاص می‌دهد.
به گزارش پایگاه lawinfo، در ایالت فلوریدا نه تنها دستفروشی مجاز است بلکه مقامات ایالتی، حمایت‌های دولتی خاصی را هم از فروشندگان می‌کنند. در این ایالت، فروشندگان ابتدا باید در یک سامانه مخصوص به نام Florida’s Department of Revenue ثبت نام کنند تا بتوانند مجوز کسب‌وکار خیابانی را با دادن مقدار کمی مالیات کسب نمایند. بعد از کسب این مجوز، فروشندگان می‌توانند آزادانه به کسب‌وکار خود بپردازند.
با این حال، در فلوریدا هم برخی قوانین مهم برای دستفروشان وجود دارد. در برخی از شهرها و شهرستان‌های فلوریدا، قراردادن چادر، میز یا پتو روی زمین ممنوع است و بنابراین فروشندگان نباید یک مکان را به صورت طولانی مدت به خود اختصاص دهند. همچنین در برخی مناطق مانند میامی فروشندگان نمی‌توانند در 500 فوتی پارک یا مدرسه کالاهای خود را فروخته و به اصطلاح بساط پهن کنند.
آمریکای لاتین
براساس گزارش پایگاه WIEGO، با شیوع موج کرونا در کشورهای آمریکای‌جنوبی و مرکزی، دولت‌های این منطقه دستفروشی را به عنوان یک شغل آزاد و رسمی پذیرفته و قوانینی هم برای حمایت از دستفروشان تدوین کردند.
در همه کشورهای لاتین به جز بولیوی، هزینه لوازم نظافت و تجهیزات حفاظت فردی مورد نیاز برای رعایت پروتکل‌های بهداشتی بر عهده فروشندگان گذاشته شده اما در بولیوی، مقامات محلی و دولت مسئولیت بهداشت بازارهای عمومی و دادن ماسک و سایر لوازم بهداشتی به فروشندگان را بر عهده گرفته‌اند.
همچنین، برای نخستین بار در این منطقه (آمریکای لاتین)، قوانین و مقررات تامین و امداد اجتماعی، کارگران غیررسمی و دستفروشان را به عنوان شخصیت‌های حقوقی شناخت و آنها را بیمه کرد. به جز این، 14 کشور لاتین زبان تصمیم گرفتند که به دستفروشان وام داده و در ایام شیوع کرونا آنها را از دادن مالیات معاف کنند.
این اتفاقات و تصمیمات در نوع خود بی‌نظیر بود، چرا که کشورهای آمریکای لاتین معمولا به دستفروشان اعتنایی نداشته و آنها را در سیستم حمایتی دولتی قرار نمی‌دادند.