روزهای پایانی نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل در گلاسکو با اعلام بیانیه‌ها و توافق‌های جدید به همراه انتشار پیش‌نویس دوم توافق نهایی میان شرکت‌کنندگان این نشست بوده است. در پیش‌نویس دوم همانطور که انتظار می‌رفت ادبیات دستوری آن کمی لطیف‌تر شده است. در این پیش‌نویس از کشورها درخواست می‌شود تا کاهش استفاده از زغال‌سنگ را تسریع کنند و سال آینده با برنامه‌های کامل‌تر در سطح ملی در زمینه کاهش انتشار سوخت‌های فسیلی به میز مذاکره برگردند.

آمریکا و چین توافق کردند در مقابله با تغییرات اقلیمی را همت بیشتری به خرج دهند و نشر گازهای گلخانه‌ای را تا پایان این دهه کاهش دهند. چین هم برای اولین بار متعهد شد تا مسئله نشر گاز متان بپردازد. از سوی دیگر، ۶ شرکت خودروسازی بزرگ و ۳۰ کشور توافق کردند تا فروش خودروهای بنزینی را تا سال ۲۰۴۰ متوقف کنند. به گزارش نیویورک‌تایمز، تعدادی از تولیدکنندگان خودرو در دنیا از جمله تویوتا، فولکس‌واگن و گروه مشترک نیسان-رنو اعضای که از لحاظ قانونی نیز اجباری ندارند، غایب این توافقنامه بودند. دولت‌های آمریکا، چین و ژاپن نیز از امضای این توافق امتناع کردند.
تلاش برای حفظ گرمایش هوا تا ۱.۵ درجه سانتی‌گراد
در آخرین روزهای این نشست مذاکره‌کنندگان بر سر مسائل بسیاری برای جلوگیری از گرمایش کره زمین گفت‌وگو کردند. در اوایل ساعت روز جمعه پیش‌نویس دوم توافق نهایی میان کشورهای شرکت‌کننده در نشست تغییرات اقلیمی منتشر شد. انتظار می‌رود پیش‌نویس سومی نیز پیش از توافق نهایی منتشر شود. در این پیش‌نویس تاکید شده که افزایش دمای کره زمین باید به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد محدود شود و در دهه آینده اقدامات جدی‌تری برای رسیدن به این هدف صورت گیرد. تغییرات کمی در ادبیات پیش‌نویس دوم دیده می‌شود. در پیش‌نویس اولیه کشورها «تشویق می‌شدند» و در پیش‌نویس دوم از آنها «درخواست می‌شود» تا به تعهدات خود پایبند بمانند. انتظار می‌رود پیش‌نویس دیگری قبل از انتشار توافقنامه نهایی منتشر شود. اما این تغییرات از نظر کارشناسان تغییر چندانی در نتیجه آن ایجاد نمی‌کند.
تمام کشورهای امضا کننده باید با هر کلمه‌ای که در متن نهایی بکار برده می‌شود، موافقت کنند. اگر ادبیات بکار برده شده درباره زغال‌سنگ و یارانه سوخت‌های فسیلی دولت‌ها که در پیش‌نویس‌های اول و دوم آمده، تغییر داده نشوند، این اولین باری است که در توافق تغییرات اقلیمی سازمان ملل از این عبارات استفاده می‌شوند. اما فعالان محیط زیست می‌گویند که در بقیه متن این پیش‌نویس‌ها به جزئیات مهم اشاره دقیقی نمی‌شود.
توافق غیرمنتظره آمریکا و چین
در آخرین روزهای نشست کاپ۲۶، آمریکا و چین در بیانیه‌ای اعلام کردند که هر دو کشور باید اقدامات بیشتری برای مقابله با تغییرات اقلیمی از جمله کاهش انتشار گاز متان در دهه آینده انجام دهند. این اولین باری است که چین برای رسیدگی به انتشار گاز متان متعهد می‌شود.
با این حال در این توافقنامه چین هیچ وعده جدیدی در مورد تغییر تاریخ آغاز انتشار گازهای گلخانه‌ای را نداده و محدودیتی برای میزان انتشار آنها مشخص نکرده است. چین همچنین در این توافق قبول کرده تا در برای ۱۵ ساله خود که از سال ۲۰۲۶ آغاز می‌شود، مصرف زغال‌سنگ را کاهش دهد.
شی ژنهوا،‌ فرستاده چین در زمینه تغییرات اقلیمی هنگام اعلام «بیانیه گلاسگو» میان دو کشور آلاینده بزرگ جهان، گفت که هر دو کشور می‌دانند چالش‌های تغییرات اقلیم وجود دارد و آنها با همکاری یکدیگر و دیگران به این چالش‌ها رسیدگی می‌کنند. جان کری،‌ فرستاده جو بایدن در زمینه تغییرات اقلیمی نیز گفت که این بیانیه نتیجه برگزاری ۳۰ جلسه و چندین جلسه بحث و گفت‌وگو در گلاسگو است.
آنتونیو گوترش، دبیر‌کل سازمان ملل این توافق را «گامی مهم در مسیر درست» تلقی کرد. لورنس توبیانا، سفیر پیشین تغییرات اقلیمی فرانسه نیز گفت که این توافق نشان می‌دهد «این دو کشور می‌توانند برای رسیدگی به موضوع تغییرات اقلیمی با یکدیگر همکاری کنند».
برخی از کارشناسان معتقدند که این توافق به پای استانداردهای توافق آمریکا و چین در سال ۲۰۱۴ به منظور کاهش گازهای گلخانه‌ای نیز نمی‌رسد؛ توافقی که یک سال بعد منجر به پیدایش معاهده پاریس میان ۲۰۰ کشور جهان شد.
به گفته تام وودروف، دیپلمات پیشین اقلیمی که روی این توافق کار می‌کند، این توافق نسبت توافق ۲۰۱۴ تحول بزرگی ایجاد نمی‌کند بلکه با در نظر گرفتن وضعیت ژئوپلیتیک رابطه دو کشور،‌ گامی رو به جلو محسوب می‌شود. وودروف می‌گوید: «این توافق به این معنی است که دیالوگ پرتنش آمریکا و چین را به همکاری میان آنها تبدیل کرد.»
چهار نکته کلیدی نشست گلاسکو
کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای یکی از مهم‌ترین چالش‌های این نشست بوده که کشورهای شرکت‌کننده با وجود تعهدات خود در معاهده پاریس همچنان نتوانسته‌اند گرمایش کره زمین را به ۱.۵درجه سانتی‌گراد محدود کنند. اینکه چه اقدامات دقیقی باید صورت بگیرد همچنان مورد بحث است.
بودجه مقابله با تغییرات اقلیمی چالش مهم دیگری این نشست به شمار می‌رود. کشورهای در حال توسعه همواره تشویق می‌شوند تا مصرف زغال‌سنگ و دیگر سوخت‌های فسیلی را متوقف کنند اما منابع مالی موجود برای آنها در دسترس نیست. اقتصادهای بزرگ جهان وعده داده‌اند به کشورهای کم‌درآمد کمک مالی کنند اما هنوز به قول خود عمل نکرده‌اند.
پرداخت غرامت از دیگر موضوعات مهم مذاکرات این نشست بود. زمانی که توفان‌های سهمگین ناشی از تغییرات اقلیمی به‌وجود آمدند، این کشورهای کم‌درآمد بودند که متوجه آسیب‌های بیشتری قرار گرفتند. تقاضا برای پرداخت غرامت به کشورهایی که تاثیر بسیار کمی در افزایش دمای کره زمین داشته‌اند بیشتر شده است.
رسیدن به اهداف کربن خنثی از دیگر مسائلی است که به دلیل فراهم کردن فناوری‌های لازم برای رسیدن به آن با مشکلاتی روبه‌روست.
هدف اولیه برگزاری نشست کاپ۲۶ رسیدن به توافقی بود که شامل اقداماتی پایدارتر برای حفظ گرمایش کره زمین تا ۱.۵ درجه سانتی‌گراد است. مذاکره‌کنندگانی که امیدوارند به توافق پایدارتری دست پیدا کنند هنوز با موانع بسیاری روبه‌رو هستند. بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا امیدوار بود تا بتواند سیاستمداری خود را به نمایش بگذارد اما رسوایی‌های اخیر در رابطه با معاملات تجاری حزب محافظه‌کار، اهداف اقلیمی او را تحت تاثیر قرار داده است. تلاش‌های جو بایدن،‌ رئیس‌جمهور آمریکا نیز در داخل کشور گرفتار مبارزات سیاسی شده است.
دانشمندان همواره هشدار داده‌اند که افزایش دمای کره زمین بیش از ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نسبت به دوران قبل از صنعتی شدن، خطر وقوع بلایایی مانند موج گرما، کمبود آب و سقوط اکوسیستم را افزایش می‌دهد. کره زمین تاکنون ۱.۱ درجه گرم‌تر شده است.
انتظار می‌رود کشورهای جهان تحت معاهده پاریس، سال ۲۰۲۵ با وعده‌های بهتری دور یکدیگر جمع شوند اما خیلی‌ها درخواست می‌کنند تا این تاریخ جلوتر بیفتد. این یکی از موضوعاتی است که کشورهای جهان بر سر آن اختلاف نظر دارند.
مذاکرات گلاسکو تا پایان دیروز (جمعه) ادامه داشت و احتمالا در تعطیلات آخر هفته (یکشنبه) هم ادامه خواهد داشت. در پیش‌نویس توافق نهایی بخشی وجود دارد که اجازه می‌دهد کشورها سال آینده گرد هم بیایند تا اهداف خود را به‌‌روز‌رسانی و پایدارتر کنند.