بحران اقلیم، مهاجرت و دیوارهای بلندتر آمریکا

قوانین آمریکا و حقوق بین‌الملل، مخاطرات محیط‌زیستی، از جمله آوارگی ناشی از تغییر اقلیم را به عنوان دلیلی معتبر برای درخواست پناهندگی یا ورود از مسیرهای دیگر مهاجرتی به رسمیت نمی‌شناسند؛ این در حالی است که شمار فجایع ناشی از گرم شدن زمین پیوسته در حال افزایش است.

با این حال، افرادی که از راه‌های دیگر و پس از آوارگی ناشی از این بحران‌ها توانسته‌اند خود را به آمریکا برسانند، اکنون پس از تشدید سیاست‌های ضد مهاجرتی دونالد ترامپ، در موقعیتی حتی شکننده‌تر قرار گرفته‌اند؛ در حالی که امید چندانی نیز به ایجاد سازوکاری تازه برای کمک به دیگر قربانیان بحران اقلیمی وجود ندارد.

برای برخی، رسیدن به آمریکا مسیری بسیار پرمخاطره بوده است. هنگامی که توفان «میچ» به هندوراس حمله کرد و حدود ۷ هزار نفر را کشت، یکی از خانواده‌های آسیب‌دیده پس از مشاهده ویرانه‌های غیرقابل بازسازی خانه خود، دریافت که تنها راه نجاتشان مهاجرت به آمریکاست.

«اولین»، که نمی‌خواهد نام کاملش فاش شود، در زمان وقوع توفان میچ در سال ۱۹۹۸ نوجوان بود. او به یاد می‌آورد که بستگانش در نیویورک از مادرش التماس می‌کردند او و خواهرش را به آمریکا بیاورد.
او می‌گوید: «جسد انسان‌ها و حیوانات مرده روی آب شناور بود. خانه کاملاً ویران شده بود، همه وسایل از بین رفته بودند؛ درها و پنجره‌ها نابود شده بودند. واقعاً غم‌انگیز بود. به خاطر پشه‌ها مریض شدم و هیچ امکاناتی برای بازسازی خانه وجود نداشت، چون کشور ما بسیار فقیر است. عمو و عمه‌ام فقط می‌گفتند: “بچه‌ها را بیاور اینجا، آنجا نمانید. خطرناک است.”»

امروزه وقوع توفان‌هایی با شدت و مرگباری «میچ» حتی محتمل‌تر شده است؛ زیرا جو زمین و اقیانوس‌ها به دلیل سوزاندن سوخت‌های فسیلی، به سرعت گرم‌تر شده‌اند.
با این حال، سیاست‌های محدودکننده مهاجرتی ترامپ باعث شده است افرادی مانند اولین، اکنون بسیار دشوارتر بتوانند به آمریکا پناه ببرند.
اولین که هنوز در نیویورک زندگی می‌کند و دو دختر دارد، می‌گوید: «هر روز موانع بیشتری ایجاد می‌شود. ناراحت‌کننده است که مردم دیگر نتوانند برای دریافت وضعیت قانونی یا نوعی حمایت که به خودشان و خانواده‌هایشان در کشور مبدأ کمک کند، درخواست بدهند.»

برخی مهاجران ساکن آمریکا، پیش از مهاجرت در کشورهایی زندگی می‌کردند که هم‌زمان از شوک‌های اقلیمی و درگیری‌های خشونت‌آمیز رنج می‌بردند.
یک پزشک سودانی که چند سال پیش به آمریکا مهاجرت کرده و نخواست نامش فاش شود، می‌گوید: «من دعوت شدم به این کشور بیایم و بخشی از آن باشم. حالا بعد از اینکه اینجا برای خودم زندگی ساخته‌ام، ناگهان می‌خواهند مرا برگردانند؟»

او اکنون با خطر اخراج روبه‌روست؛ زیرا دولت ترامپ ورود شهروندان سودان و ده‌ها کشور دیگر به آمریکا را ممنوع کرده است.خشکسالی شدید در سودان به تشدید جنگ داخلی خونبار این کشور کمک کرده و بسیاری از مردم را از مناطق کشاورزی محل زندگی این پزشک رانده است.
او می‌گوید: «مردم مجبور شده‌اند زمین‌هایشان را رها کنند، چون آب کافی وجود ندارد. میلیون‌ها نفر فرار کرده‌اند. تغییر اقلیم، دشواری تقسیم منابع و درگیری‌ها همه به هم مرتبط‌اند. ترجیح می‌دادم در کشور خودم بمانم و آموزش پزشکی ببینم، اما عوامل زیادی مرا مجبور به ترک وطن کرد.»

پژوهشگران دریافته‌اند که افزایش دمای جهانی موجب تشدید خشکسالی‌ها شده است. سازمان ملل نیز اعلام کرده که طی دهه گذشته حدود ۲۵۰ میلیون نفر در جهان به دلیل عوامل محیط‌زیستی آواره شده‌اند.
افراد آواره در برخی کشورها علاوه بر بحران اقلیمی، با جنگ، خشونت گروه‌های مسلح یا ناامنی‌های دیگر نیز روبه‌رو می‌شوند. اغلب همین پیامدهای ثانویه است که آنان را وادار می‌کند از مرزهای بین‌المللی عبور کنند و در کشور دیگری به دنبال پناهگاه بگردند.

مردی اهل سومالی که اکنون در آمریکا درخواست پناهندگی داده است، درباره خشکسالی در کشورش می‌گوید: «همیشه هوا گرم بود و بارانی نمی‌بارید.»

سومالی نیز مانند سودان، سال‌هاست گرفتار جنگ داخلی است. او ادامه می‌دهد: «مردم مناطق کشاورزی در حال مرگ هستند، چون آبی وجود ندارد. حیوانات هم می‌میرند. وقتی باران نمی‌بارد، همه چیز خشک می‌شود؛ انسان‌ها می‌میرند، دام‌ها می‌میرند و مردم مجبور می‌شوند مزارعشان را رها کنند و به شهرها بروند. در نتیجه، زندگی بسیار سخت می‌شود.»

این مرد پس از آنکه از زمین‌های خشک و بی‌آب به موگادیشو مهاجرت کرد، به دلیل فعالیت گروه‌های مسلحی که بازارها را بمباران می‌کردند و کودکان را به اجبار به سربازی می‌بردند، احساس کرد جانش در خطر است و در نهایت به پناهنده تبدیل شد.

اما اکنون در آمریکا نیز با نگرانی‌های تازه‌ای روبه‌روست؛ زیرا دولت ترامپ عملاً نظام پناهندگی آمریکا را، به استثنای سفیدپوستان آفریقای جنوبی، متوقف کرده است. او می‌گوید: «الان از طرف دولت با حملات زیادی روبه‌رو هستیم. نمی‌دانم چرا. واقعاً مشکل چیست؟ رفتار دولت با مردم ترسناک است.»

به گفته «فلیپه ناوارو»، معاون بخش سیاست‌گذاری و حمایت‌گری در «مرکز مطالعات جنسیت و پناهندگان»، افرادی که از کشورهایی مانند سودان و سومالی آواره شده‌اند، اکنون تقریباً هیچ شانسی برای ورود به آمریکا ندارند.
او می‌گوید: «اگر به دلیل تغییر اقلیم آواره شده باشید، آن در به روی شما بسته است. فکر نمی‌کنم آوارگی اقلیمی اصلاً در محاسبات دولت فعلی جایی داشته باشد. احتمالاً این موضوع عمدی نیست؛ بلکه آن‌ها به طور کلی نسبت به برخی ملیت‌ها و نژادها خصومت دارند. این دولت اساساً اهمیتی به تغییر اقلیم نمی‌دهد.»

در سال‌های اخیر برخی قانون‌گذاران دموکرات تلاش کرده‌اند نوعی ویزای ویژه برای افرادی که از فجایع شدید اقلیمی و آب‌وهوایی می‌گریزند، ایجاد کنند.

اما با چرخش فضای سیاسی آمریکا به سمت مخالفت بیشتر با مهاجران، امید فعالان حقوق مهاجران به اصلاح قوانین به شدت کاهش یافته است؛ این در حالی است که تعداد افراد آواره در جهان به سرعت رو به افزایش است.
ناوارو در پایان می‌گوید: «پیش‌بینی آثار بلندمدت این سیاست‌ها دشوار است. اما یک چیز روشن است: هر وقت درها را ببندیم، مردم در نهایت راه دیگری برای حرکت و مهاجرت پیدا خواهند کرد.»/ گاردین