مخالفت‌ها برای ساخت فاز دوم جاده سی‌سخت-یاسوج فقط کار را به تعویق انداخت و آن‌طور که از شواهد پیداست نتوانسته مانع محکمی برای قطع حدود چهار هزار درخت بلوط باشد. دیروز جلسه‌ای با حضور مسئولان سازمان محیط زیست، منابع طبیعی، استانداری و اداره راه برگزار شد و با احداث تونل‌های یاسوج به سی‌سخت «موافقت ضمنی» انجام گرفته است. در این جلسه گفته شده این تونل‌ها با حفظ شاخصه‌های محیط زیستی و کاشت سه برابری درختان قطع شده انجام گیرد. فعالان محیط زیست اما می‌گویند درخت بلوط ایرانی گونه‌ای «دیر رشد» است و قابل احیا نیست و هر درخت بلوط منطقه در حدود 500 سال سن دارد و برای همین صحبت از کاشت سه برابری در ازای قطع درختان فعلی منطقی نخواهد بود.

پروژه تعریض جاده سی‌سخت به یاسوج با اجرایی شدنش در سال گذشته جان 1050 بلوط را گرفت و در حدود 27 کیلومتر جاده‌ای ساخته شد که حالا برای ساخت سه کیلومتر باقی مانده‌اش بر اساس شمارش انجام گرفته توسط محیط زیست و منابع طبیعی 3376 بلوط دیگر قطع می‌شوند. محیط زیست می‌گوید با ساخت بخشی از این جاده موافقت کرده و موافق این حجم از ویرانی نبوده و استنادش هم به نامه‌ای است که مرداد ماه امسال خطاب به مدیر کل راه و شهرسازی استان فرستاده. نامه‌ای که در بخش‌هایی از آن آمده: «مجوز اولیه این طرح (به تاریخ ۲۲ آبان ۹۶) صرفا مربوط به عرض پاک‌تراشی شده در محدوده روستای «ده برآفتاب» (جدول آب کشاورزی روستا تا گردنه پلنگی) بوده و برای ادامه مسیر معتبر نیست و هیچ مجوزی در این خصوص صادر نشده است. همچنین در حالی که در گزارش ارزیابی پروژه قطع ۵۰۰ اصله درخت در این مسیر پیش‌بینی شده بود، در محدوده فوق‌الذکر، تعداد ۱۰۵۰ اصله درخت قطع و پاکتراشی شده است.» در حدود دو برابر درختانی که ارزیابی اولیه برای قطع شدنشان در این پروژه مطرح شده بود در فاز اول قطع شد و حالا با وجود مقاومت فعالان محیط زیست، صحبت‌هایی برای موافقت با ادامه کار و قطع حدود 3500 درخت بلوط مطرح شده است.

جاده‌سازی به روش سنتی ادامه دارد

اداره راه می‌گوید چهار هزار درخت بلوط از بین نمی‌روند اما محیط زیست و منابع طبیعی چنین برآوردی دارند. هادی سینایی، مدیر روابط‌عمومی محیط زیست کهگیلویه‌وبویراحمد به «پیام ما» می‌گوید در جلسه روز گذشته هم بحث بر سر تعداد بوده است. اداره راه این تعداد را قبول نداشته و قرار بر این شده که نمایندگانی از سوی هر کدام از ارگان‌های ذی‌ربط به منطقه بروند و بار دیگر شمارش کنند. «هیچکس در محیط زیست مخالف ساخت جاده نیست. ما هرگز مانع این کار نبوده‌ایم و نمی‌شویم. فقط می‌گوییم با کمترین تلفات باید این کار عملیاتی شود.» او می‌گوید وظیفه منابع طبیعی ایستادگی مقابل قطع همان هزار و چند درخت بلوط بوده و آنها در محیط زیست قائم‌مقام هستند و نمی‌توانستند به صورت عملی وارد کار شوند و منابع طبیعی در این زمینه باید با جدیت بیشتری وارد عمل می‌شده است. «در جلسه فعلی که با مدیریت معاون عمران استانداری برگزار شد هم صحبت از شمارش دوباره است و هنوز برای شروع کار تصمیمی گرفته نشده. قرار است تعداد درختانی که نابود می‌شوند را بشمرند و بعد در جلسه دیگری برای ادامه کار تصمیم‌گیری شود.» بعد از همه مخالفت‌ها با طرحی که از ابتدا با مجوز سازمان جنگل‌ها کلید خورد و به قطع درختان منجر شد، ۱۳ آبان پارسال اداره محیط زیست استان در نامه‌ای به راه‌و‌شهرسازی پیشنهاد کرد نقشه را اصلاح کنند و مسیر را تغییر دهند اما مجری پروژه هنوز برنامه‌ای اصلاحی ارائه نکرده و به محیط زیست کهگیلویه‌ و بویراحمد تحویل نداده است. بنا به همه این دلیل بود که محیط زیست اعلام کرد که «مجوز مورخ ۱۹ فروردین ۹۷ از درجه اعتبار ساقط شد». حالا سینایی می‌گوید: «ما می‌گوییم آسایش مردم مهم است اما چطور در این دوران از روش‌های قدیمی جاده‌سازی مانند استفاده از لودر و کندن و ویرانی درختان استفاده می‌شود؟ ما می‌گوییم چرا از روش‌های جدید جاده‌سازی استفاده نمی‌کنند و همچنان ساخت جاده به روش سنتی طرفدار دارد؟ کشورهای بسیاری روش‌های جدید ساخت جاده با کمترین آسیب را امتحان کرده‌اند اما ما همچنان در گیر و دار روش‌های سنتی هستیم.» از نگاه او نمی‌توان پذیرفت برای ساخت سه کیلومتر جاده بیش از سه هزار درخت بلوط ویران شود. در روزهای گذشته، بعد از تجهیز کارگاه جاده سی‌سخت، اسدالله هاشمی، مدیرکل محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد به «پیام ما» گفته بود: «اگر این اتفاق بیفتد و جاده را تعریض کنند، حجم تخریب بسیار بالا خواهد بود. مجوز آن‌ها لغو شده و باید فکر دیگری بکنند.»

فاز نخست هنوز ایمن‌سازی نشده است

سی‌سخت در دامنه دنا و 35 کیلومتری یاسوج است. شهری با چهار مسیر اصلی که یکی از آن‌ها جاده پرحاشیه سی‌سخت به یاسوج است. مسیرهای دیگر دسترسی به یاسوج برای اهالی سی‌سخت از طریق کریک و جاده اصلی اصفهان است. جاده جدیدی که قرار است سی‌سخت را به یاسوج وصل کند اما نقاط ناامن بسیاری دارد؛ پیچ تند 180 درجه و یک نقطه پرخطر در ورودی سی‌سخت که پلی به نام «پل کلو» دارد. امید سجادیان، دبیر شبکه تشکل‌های محیط زیست و منابع طبیعی استان کهگیلویه‌وبویراحمد به «پیام‌ما» می‌گوید: «فاز نخست این پروژه هم هنوز به درستی ایمن‌سازی نشده و با این وجود بسیاری در تلاشند تا فاز دوم عملیاتی شود. جاده هنوز شانه ندارد و وقتی تصادفی در جاده رخ می‌دهد، بهانه می‌کنند که اجازه جاده‌سازی داده نمی‌شود. در حالی که این اشتباه است و همان فاز را هم به درستی تحویل نداده‌اند. هیچ فعال محیط زیستی نمی‌گوید توسعه اتفاق نیفتد و جاده‌کشی نشود و مردم امکانات رفت‌و‌آمد نداشته باشند اما مسئله اینجاست که از روش‌های جدید برای این کار استفاده نمی‌شود و چون جاده‌سازی به این روش پردرآمد است از آن استفاده می‌شود. در حالی که به جای تونل‌سازی می‌توانند از پل استفاده کنند.»
در حالی صحبت از چهاربانده شدن این جاده به میان می‌آید که به گفته بسیاری از فعالان منطقه چهاربانده کردن جاده اثری در ایمن‌سازی ندارد و حتی با افزایش سرعت و ناتوانی در کنترل خودرو، احتمال وقوع تصادفات جاده‌ای را بیشتر می‌کند و این در حالی است که به گفته سجادیان بحث‌ها در این خصوص در منطقه از فاز تخصصی خارج شده و بیشتر رنگ و بوی سیاسی گرفته است و از سویی مشاوران و پیمانکاران مناسبی هم برای ساخت جاده‌ای با این اهمیت به کار گرفته نمی‌شود. نمونه‌اش هم وعده‌هایی است که برای ساخت یکی از تونل‌ها و وصل کردن سی سخت به سمیرم و پادنا داده شده.
از سال 89 که ساخت این پروژه کلید خورده حدود 206 میلیارد تومان برای آن هزینه شده و براورد هزینه برای سال 1400 هم چیزی در حدود 9 میلیارد تومان است. در این میان اما هزینه قطع درختان بلوط را کسی حساب نکرده است. این‌که بریدن حدود چهار هزار اصله درخت بلوط تا چه میزان می‌تواند محیط زیست منطقه‌ای با این اهمیت را تحت تاثیر قرار دهد.