سیاره ما در حال مواجهه با یک «آینده وحشتناک انقراض جمعی، سلامتِ رو به افول و تلاطم‌های اختلال آب‌وهوایی» است که به خاطر بی‌توجهی و بی‌عملی، زندگی انسان‌ها را به خطر انداخته است. این را گروهی از دانشمندان در سراسر جهان گفته و اعلام کرده‌اند که مردم هنوز به ضرورت تنوع زیستی و بحران آب‌وهوایی پی نبرده‌اند. بیشتر مردم، این اتفاقات را امری عادی و متعارف می‌دانند، حال آن‌که چنین نیست.

به گزارش گاردین، 17 دانشمند از جمله پروفسور پاول اِرلیش از دانشگاه استنفورد، نویسنده کتاب «بمب جمعیت» و دانشمندان دیگری از مکزیک، استرالیا و آمریکا می‌گویند که سیاره زمین نسبت به آنچه مردم – و حتی دانشمندان- تصور می‌کنند، وضعیت بسیار بدتری دارد.
این گروه از دانشمندان در مجله «Frontiers in Conservation Science» در گزارشی که به بیش از 150 پژوهش با جزئیات به مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی جهان اشاره دارد، نوشته‌اند: «مقیاس خطراتی که زیست‌کره و تمام اَشکال زندگی آن – از جمله زندگی انسانی- را تهدید می‌کند، در حقیقت آن‌قدر زیاد است که درک آن حتی برای متخصصان کاملا آگاه هم دشوار است.»
این دانشمندان در گزارش خود نوشته‌اند که فاصله زمانی میان «تخریب جهان طبیعی» و «تاثیرات این اقدامات»، باعث شده که مردم، میزان گستردگی این مشکل را درک نکنند: «با وجود فرسایش مداوم بافت تمدن بشری، جریان غالب مردم، در درک بزرگی این آسیب‌ها مشکل دارند.»
نویسندگان این گزارش هشدار می‌دهند که مهاجرت‌های جمعی ناشی از تغییرات آب‌وهوایی، پاندمی و همه‌گیری‌های بیشتر، و در نهایت نزاع و درگیری بر سر منابع، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود، مگر آن‌که اقدامی فوری برای رفع این مشکل صورت بگیرد: «خواسته ما تسلیم نیست؛ هدف ما این است که «دوش آب سردِ واقعیت» را بر سر رهبران جهان باز کنیم – و مجبوریم این کار را بکنیم- تا آن‌ها برای جلوگیری از آینده‌ای وحشتناک برنامه‌ریزی و اقدام کنند.»
در این گزارش آمده است که برای مقابله با این مشکل بزرگ، نیاز به تغییرات گسترده‌ای در سرمایه‌داری جهانی، آموزش و برابری داریم. محققان می‌گویند که این موارد شامل از بین بردن ایده رشد دائم اقتصادی، قیمت‌گذاری مناسب عوامل بیرونی محیط‌زیستی، توقف استفاده از سوخت‌های فسیلی، کنترل و مهار لابی‌ها و در نهایت، توانمندسازی زنان است.
این گزارش ماه‌ها پس از عدم موفقیت جهان در دستیابی به یک هدف تنوع زیستی در کنوانسیون آیچی سازمان ملل، که به منظور جلوگیری از نابودی دنیای طبیعی برگزار شده بود، دست پیدا کند و این دومین‌بار متوالی بود که دولت‌ها نتوانستند اهداف تنوع زیستی خود را برآورده کنند. این هفته، ائتلافی متشکل از بیش از 50 کشور کشور متعهد شدند که تا سال 2030، تقریبا از یک سوم سیاره زمین محافظت کنند. بر اساس گزارش اخیر سازمان ملل، حدود یک میلیون گونه در معرض انقراض قرار دارند؛ بسیاری از آن‌ها در چند دهه آینده منقرض می‌شود.
پروفسور اِرلیش به گاردین گفته است: «زوال محیط‌زیست برای تمدن بشری، بی‌نهایت تهدیدکننده‌تر ترامپیسم یا کووید-19 است.»
پروفسور اِرلیش در کتاب «بمب جمعیت» که در سال 1968 منتشر شد، نسبت به انفجار قریب‌الوقوع جمعیت و مرگ صدها میلیون نفر به خاطر گرسنگی هشدار داده بود. اگرچه او تایید کرده که برخی از زمان‌بندی‌هایش اشتباه بوده است، اما او گفته که همچنان بر پیام اصلی کتابش مبنی بر رشد جمعیت و میزان بالای مصرف در کشورهای ثروتمند که باعث نابودی می‌شود، ایستاده است.
او در مصاحبه با گاردین گفته است: «رشد اقتصادی مداوم مرضِ مرگ‌بار تمدن است و باید آن را با کارزارهایی جایگزین کرد که برابری و بهباشی و رفاه را در جامعه ایجاد می‌کنند، نه این‌که مصرف ناخواسته را افزایش دهد.»
در مقاله اخیرا منتشر شده آمده است که جمعیت‌های بزرگ و رشد مداوم آن‌ها باعث تخریب خاک و از بین رفتن تنوع زیستی می‌شود: «افراد بیشتر به معنای تولید بیشتر ترکیبات مصنوعی خطرناک و پلاستیک‌های دور ریختنی است که بسیاری از آن‌ها باعث افزایش سموم بیشتر در زمین می‌شود. همچنین این اتفاق باعث افزایش احتمال وقوع همه‌گیری‌هایی می‌شود که منابع ما را هرچه بیشتر کاهش می‌دهد.»
پیامدهای شرایط اضطراری آب‌وهوایی بیش از نابودی تنوع زیستی مشهود است اما با این وجود، جامعه در کاهش دادن انتشار گازهای گلخانه‌ای ناکام مانده است. اگر مردم میزان بحران‌ها را درک کنند، تغییر در سیاست‌ها و سیاست‌گذاری‌ها می‌تواند با توجه به شدت این تهدیدات نیز تغییر کند و مطابقت پیدا کند.
پروفسور «دنیل بلومشتاین» از دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس که در نوشتن این گزارش کمک کرده، به گاردین می‌گوید: «نکته اصلی ما این است که هنگامی که به بزرگی و قریب‌الوقع بودن خطر پی بردید، مشخص می‌شود که ما بیش از اقدامات فردی مانند استفاده از پلاستیک کمتر، خوردن گوشت کمتر یا پرواز کمتر نیاز داریم. نکته ما این است که ما نیازمند تغییرات بزرگ سیستماتیک و سریع هستیم.»
این مقاله به تعدادی از گزارش‌های مهم که در چند سال اخیر منتشر شده، اشاره می‌کند:
گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال 2020 که از بین رفتن تنوع زیستی را به عنوان یکی از مهم‌ترین تهدیدها برای اقتصاد جهانی عنوان کرده است.
– گزارش ارزیابی جهانی IPBES در سال 2019 که می‌گوید 70 درصد سیاره زمین به دست انسان‌ها تغییر یافته است.
– گزارش WWF (صندوق جهانی طبیعت) در سال 2020 که هشدار می‌داد متوسط جمعیت مهره‌داران در پنج سال گذشته، 68 درصد کاهش یافته است.
– گزارش بین دولتی تغییرات اقلیمی در سال 2018 که می‌گوید جهان در حال حاضر بیش از 1 درجه سانتی‌گراد بالای گرمای جهانی دوره پیشاصنعتی قرار دارد و قرار است تا میان سال‌های 2030 تا 2052 به افزایش درجه حرارت 1.5 درجه‌ای برسد.
ناامیدی از بی‌عملی
این گزارش به دنبال هشدارهای شدیدی می‌آید که سال‌ها دانشمندان برجسته جهان در مورد وضعیت کره زمین داده‌اند؛ از جمله بیانیه 11 هزار دانشمند در سال 2019 مبنی بر این‌که مردم «به دلیل بحران آب‌وهوایی» با «رنج ناگفته» روبه‌رو می‌شود، مگر این‌که تغییرات عمده‌ای صورت بگیرد.
در سال 2016، بیش از 150 دانشمند آب‌وهوایی در استرالیا در نامه‌ای سرگشاده که به نخست‌وزیر وقت، «مالکوم ترنبول» نوشتند، خواستار «اقدامات فوری» در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای شدند. در همان سال، 375 دانشمند – از جمله 30 برنده جایزه نوبل- در نامه‌ای سرگشاده به جهانیان از ناامیدی خود نسبت به بی‌عملی سیاسی در مورد تغییرات آب‌وهوایی نوشتند.
پروفسور «تام اُلیور» بوم‌شناس دانشگاه «ریدینگ» می‌گوید که این گزارش، خلاصه‌ای ترسناک اما واقعی از تهدیدهای بزرگی است که جامعه با آن مثل یک «اتفاق عادی و متعارف» برخورد می‌کند. او می‌گوید: «دانشمندان اکنون باید فراتر از صِرفِ مستندسازی نابودی محیط‌زیست بروند و در عوض باید به دنبال یافتن موثرترین راه‌ها برای انجام اقدامات سریع باشند.» پروفسور «راب بروکر»، رئیس بخش علوم زیست‌محیطی در انستیتوی «جیمز‌هاتون»، می‌گوید که این گزارش به وضوح بر فشار این چالش‌ها تاکید می‌کند: «قطعا ما نباید در مورد بزرگی چالش‌هایی که با آن‌ها روبه‌رو هستیم و تغییراتی که برای مقابله با آن‌ها باید ایجاد کنیم، شک داشته باشیم.»