تکرار سفیدشدگی، تهدیدی برای آبسنگ‌های مرجانی

 آبسنگ‌های مرجانی در برابر گرم شدن آب دریاها و اقیانوس‌ها بسیار حساس و شکننده‌اند به طوری که دچار سفیدشدگی و بعد مرگ می‌شوند؛ متاسفانه در چند سال گذشته به علت گرمایش زمین، دفعات سفیدشدگی مرجان‌ها در خلیج فارس افزایش یافته و بازه زمانی آن نیز کوتاه‌تر شده است.

آبسنگ های مرجانی یا همان سنگ فرش های مرجانی کف دریاها و اقیانوس ها از قدیمی‌ترین و غنی‌ترین موجودات زنده بر روی زمین هستند، آبسنگ ها یکی از مهمترین، ظریف ترین و متنوع ترین اکوسیستم‌های آبی اند که شکل‌گیری آنها به زمان زیادی نیاز دارد و نقش بسیار مهمی در سلامت محیط زیست و آب و هوای کره زمین دارند.

در واقع حیات تعداد زیادی از گونه‌های دریایی از جمله انواع ماهی‌ها به وجود و زنده بودن این مرجان‌ها بستگی دارد؛ این ماهی‌ها خود سرفصل زنجیره غذایی مهمی در محیط اقیانوس محسوب می‌شوند از این رو هرگونه تخریب و یا مرگ و میری در مرجان‌ها می‌تواند همه گونه‌های زنده دریایی و در پی آن حیات بسیاری از موجودات زنده خشکی‌زی (از جمله انسان‌ها) را تحت تاثیر قرار دهد.

بیشتر صخره‌های مرجانی بین ۵ تا ۱۰ هزار سال عمر دارند و بسیاری از آنها صخره‌های آبی روی هم انباشته شده‌ای هستند که میلیون‌ها سال قدمت دارند، آبسنگ ها جزو اکوسیستم های آبهای کم عمق گرمسیری هستند، این اکوسیستم ها یکی از زیباترین آثار حیات در سیاره زمین به شمار رفته و برخی از بزرگ ترین ساختارهای طبیعی به وسیله این دسته از موجودات ساخته می شوند و مامن موجودات دریایی بسیاری هستند به طوری که نبود مرجان ها منجر به نابودی بخش زیادی از موجودات دریایی می شود. مهدی بلوکی رییس گروه اکولوژی دریا سازمان حفاظت محیط‌زیست به خبرنگار محیط زیست ایرنا روز دوشنبه به ایرنا گفت: به دلیل افزایش دما در سال ۲۰۱۶ حدود ۹۰ درصد از آبسنگ های مرجانی خلیج فارس در عمق کمتر از پنج متر سفید شدند و از بین رفتند، البته در همان زمان کمترین سفیدشدگی را در چابهار داشتیم. همچنین آبسنگ های مرجانی جزیره ابوموسی نیز سالم بودند.

وی درباره علت سفیدشدگی توضیح داد: گرمایش زمین یکی از عوامل سفیدشدگی آبسنگ های مرجانی است که از آن به عنوان عامل طبیعی یاد می شود هر چند که علت اصلی آن نیز انسان است، سفیدشدگی مرجان ها هر چند سال یکبار اتفاق افتاده البته در سال ۲۰۱۶ شدت سفیدشدگی از تمام دفعات قبل بیشتر بوده است .

 رییس گروه اکولوژی دریا سازمان حفاظت محیط‌زیست اظهار داشت: موضوع دیگری که وجود دارد این است که سال های قبل فاصله زمانی سفیدشدگی مرجان ها بیشتر بود اما اکنون این فاصله زمانی کوتاه تر شده است که به گرمتر شدن زمین بر می گردد ، در واقع دمای آب نسبت به قبل افزایش یافته و همین مساله آبسنگ ها را تهدید می کند، مثلا اگر قبلا در ۳۳ درجه آب ۷۰ درصد سفید می شد اکنون در ۳۳.۵ درجه سفید می شوند. 

بلوکی ادامه داد: به عنوان مثال در سال ۲۰۰۷ سفیدشدگی رخ داد آن زمان دمای آب مثلا ۳۲.۵ درجه بوده؛ در سال ۲۰۱۶ نیز دوباره سفیدشدگی رخ داد و در آن زمان مثلا دمای آب ۳۳.۵ درجه بوده است یعنی دمای آب یک درجه نسبت به سفیدشدگی قبلی بالاتر بود که این باعث شد میزان بیشتری مرجان سفید شود و این افزایش دما نیز باعث شد تا فاصله های سفید شدگی نیز کم شود، اگر قبلا هر ۷ تا ۱۰ سال یکبار اتفاق افتاده اکنون کمتر از هفت سال سفید شدگی رخ می دهد به همین دلیل تهدید مرجان ها در حال افزایش است و احتمال اینکه تاثیر منفی بیشتری بر روی مرجان ها داشته باشد زیاد است. وی افزود: بعد از سال ۲۰۱۶ که سفیدشدگی مرجان ها در خلیج فارس رخ داد شرایط متعادلی داشتیم، معمولا وقتی که سفید شدگی رخ می دهد طبیعت به مرور خود را بازسازی می کند یعنی کم کم لارو و اسپرم هایی که مرجان های باقیمانده در دریا رها می کنند دوباره می نشیند و رشد می کنند؛ حالا ما به این روند چه کمکی می توانیم بکنیم؟ مثلا می توانیم یک سری شرایط استرس زایی که خودمان عامل آن هستیم را حذف کنیم، فعالیت های صنعتی، ماهیگیری را در مناطق مرجانی کنترل کنیم، آلودگی نفتی را کاهش دهیم و غواصی گردشگری را محدود کنیم تا به بازگشت سریع تر مرجان ها کمک کنیم.