تاثیر تغییرات اقلیمی ایران بر سلامت 

ایران جزو ۱۰ کشور اول دنیا از نظر انتشار گازهای گلخانه‌ای است 

ساناز سهرابی‌زاده در نشست “ترویج علم با رویکرد شناخت سرزمین ایران در حوزه اقلیم” که دیروز در مرکز تحقیقات سیاست‌ علمی کشور برگزار شد به پیامدهای سلامتی ناشی از تغییر اقلیم پرداخت و گفت: تغییر اقلیم از طریق افزایش مقدار گاز دی‌اکسید کربن، افزایش سطح دریاها، افزایش دما و تغییرات شدید آب و هوایی در سلامت انسان تاثیرات اولیه و ثانویه دارد.وی سلامتی را رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی، فقدان بیماری و ناتوانی و نقص عضو تعریف و اظهار کرد: بیماری‌های مربوط به آب و هوا، دما، مشکلات سلامت روان، بیماری‌های تنفسی و غیره از جمله تاثیرات تغییرات اقلیمی بر سلامتی هستند که از طریق فاکتورهای میانجی همچون عوامل محیطی، زیرساخت‌های اجتماعی بر توانایی و ظرفیت سیستم سلامت ما اثر می‌گذارد.استاد دانشگاه بهداشت و ایمنی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان این‌که بدون پاسخ تاثیرگذار، تغییر اقلیم بر حوزه‌های کمیت و کیفیت آب، امنیت غذا، کنترل بیماری‌های عفونی و محافظت در برابر فجایع اثر نامطلوب می‌گذارد. سهرابی‌زاده سپس به تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم تغییر اقلیم پرداخت و گفت: بر اثر تعداد و شدت گرمایش خطر مرگ و میر مرتبط با گرما به خصوص در افراد سالمند بالای ۶۵ سال و نیز کارگران و افرادی که در محیط روباز مشغول فعالیت هستند، افزایش پیدا می‌کند.وی گروه‌های حساس و آسیب پذیر در برابر تغییرات اقلیم را کودکان، سالمندان، زنان باردار، گروه‌های متمایز از نظر اقتصادی و اجتماعی و افراد فقیر و با درآمد پایین و افراد آسیب پذیر از نظر منطقه‌ای عنوان کرد و گفت: برخی منافع تغییر اقلیم این است که مناطق دارای فصول سرد و یخبندان متعادل می‌شود، این در حالی است که وزن پیامدهای منفی تغییر اقلیم برای سلامت در ایران بیشتر است. سهرابی‌زاده با اشاره به این‌که جزو ۱۰ کشور اول دنیا از نظر انتشار گازهای گلخانه‌ای هستیم، ادامه داد: سناریوی بدبینانه این است که تا سال ۲۰۸۰ به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت ۷۰ مرگ در گروه سنی بالای ۶۵ سال خواهیم داشت و سناریوی خوش‌بینانه این است که تا سال ۲۰۸۰ چنانچه روند تولید گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهیم، در هر ۱۰۰ هزار نفر ۱۶ مرگ در گروه سنی بالای ۶۵ سال خواهیم داشت.استاد دانشگاه بهداشت و ایمنی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی یادآور شد: در سال ۲۰۱۱ در ایران ۴.۱ کودکان زیر پنج سال به دلیل سوء تغذیه وزن زیر حد نرمال داشتند.وی در پایان تاکید کرد: ما سازگاری ملی در برابر تغییرات اقلیم نداریم و باید در حوزه سلامت ظرفیت‌سازی کرده و مشارکت بین بخشی را افزایش دهیم که در این خصوص سازمان‌ها بایستی برای مقابله با عوامل میانجی وظایف خود را تعیین کنند.

بیماری‌های عفونی که بر اثر تغییر اقلیم 

کتایون جهانگیری، دانشیار سلامت در بلایا و فوریت‌های دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز ضمن پرداختن به بیماری‌های عفونی که بر اثر تغییر اقلیم به وجود می‌آیند، تاکید کرد: دو سوم بیماری‌های عفونی نوپدید مشترک بین انسان و حیوان هستند و به دلیل تجاوز ما به حریم حیوانات و نگهداری برخی حیوانات در خانه به وجود می‌آیند.وی به موضوع بیماری‌های عفونی در زمان تغییر اقلیم پرداخت و گفت: این بیماری‌ها می‌توانند از نوع نوپدید یا بازپدید باشند. بطورکلی بیماری‌ها به دو گروه واگیر و غیر واگیر تقسیم می‌شوند که در این میان بیماری‌های عفونی جزو بیماری‌های واگیر هستند و به دو گروه مسری (فرد به فرد) و غیر مسری (انسان – آب آلوده – انسان) منتقل می‌شوند.جهانگیری سپس به بیماری‌های عفونی باز پدید اشاره کرد و توضیح داد: بر خلاف بیماری‌های نوپدید که برای نخستین بار مشاهده می‌شوند، بیماری‌های بازپدید آنهایی هستند که به مرحله ریشه کنی رسیدند، اما با وجود بلایای طبیعی دوباره سر درآوردند. به عنوان مثال افزایش رطوبت در مناطق سیل‌زده می‌تواند موجب تخم‌گذاری بالای حشرات و بروز بیماری‌هایی همچون مالاریا شود. وی با بیان اینکه بیماری‌های عفونی در قرن ۲۰ به دلیل کشف آنتی بیوتیک روند کاهنده‌ای داشتند، گفت: با این وجود ۲۵ سال آخر قرن ۲۰ شاهد بازگشت مجدد بیماری‌های عفونی هستیم که رخداد آنها در مناطقی وجود نداشته است.جهانگیری ضمن ارائه چندین مثال در این حوزه، گفت: به عنوان مثال در جریان جنگ تحمیلی اپیدمی هپاتیت E در کرمانشاه به وجود آمد یا بیماری‌هایی همچون لاین (منتقله از طریق آب آلوده) یا آنفلوآنزای پرندگان به وجود آمد.وی با اشاره به اینکه بیماری‌هایی همچون جذام، سل و وبا و … بیماری‌های بومی کشور ما هستند، گفت: در عین حال بیماری مثل فلج اطفال یک بیماری بازپدید به شمار می‌آید.دانشیار سلامت در بلایا و فوریت‌های دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با تاکید بر آنکه نسل جوان ما برای بیماری آبله واکسینه نشده‌اند، گفت: زمانی واکسیناسیون در سال ۱۹۷۰ میلادی آبله نزدیک به ریشه‌کن شدن بوده است. در مواردی شاهد هستیم که واکسیناسیون به خاطر بلایای طبیعی متوقف شده و اپیدمی بیماری‌های عفونی بازپدید همچون سیاه‌سرفه و دیفتری به وجود آمده است.

اخلاق لازمه رعایت هنجارهای زیست‌محیطی

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات سیاست‌ علمی کشور نیزبا اشاره به اینکه در حوزه مسائل زیست‌محیطی، عقلانیت فردی در برابر عقلانیت جمعی قرار می‌گیرد، گفت: رعایت هنجارهای زیست‌محیطی نیاز به اجبار یا فشاری از بیرون در حیطه عقلانیت فردی دارد که دو عامل ایجاد آن قانون و اخلاق هستند. وی با اشاره به چارچوب مفهومی IRC در سیاست‌گذاری و نظریه انتخاب عاقلانه و بازی، این پرسش را مطرح کرد که چرا مسائل زیست‌محیطی همیشه حاوی یک بعد سیاست‌گذارانه هستند و توضیح داد: طبیعت اقتصاد نفتی در ایران ایجاب می‌کند که هر مسأله‌ای را پیش می‌کشیم، یک پای قضیه بحث سیاست‌گذاری، دولت و حکومت باشد. بنابراین رعایت هنجارهای آن‌ها نیاز به اجبار یا فشاری از بیرون در حیطه عقلانیت فردی دارد که دو عامل ایجاد آن قانون و اخلاق هستند.موسوی در پاسخ به اینکه هنجارهای اخلاقی ناظر بر پدیدارهای زیست‌محیطی چگونه شکل می‌گیرند، گفت: در کشورهای پیشرفته غالب افراد به جز برخی نوجوانان، قائل بر هنجارهای اخلاقی ناظر بر پدیده های زیست‌محیطی هستند.