انتقال آب به سمنان ضرری ندارد؟!

استاندار سمنان می‌گوید قرار است سالانه فقط ۲۵ هزارم درصد از کل آب موجود 

در دریای خزر به سمنان منتقل شود

روز گذشته استاندار سمنان در همایش علمی تخصصی ضرورت طرح انتقال آب از دریای خزر  به استان سمنان که در دانشگاه سمنان برگزار شد ضمن بیان اینکه ۷۸ هزار میلیارد مترمکعب آب در دریای خزر وجود دارد که قرار است فقط ۲۵ هزارم درصد آن سالانه به سمنان منتقل شود، گفت: «این حجم برابر با استحصال 2 سی‌سی آب از یک منبع ۷۸۰ لیتری است که البته بسیار ناچیز محسوب می‌شود و این در حالی است که ۲۷۵ میلیارد مترمکعب آب شیرین به‌جز نزولات آسمانی از طریق ۱۳۰ رودخانه به دریای خزر وارد می‌شود». به گفته علیرضا آشناگر در حال حاضر کشورهای حاشیه دریای خزر نیز از این آب برداشت می‌کنند، نه‌تنها از آب بلکه این کشورها امروز به صورت وسیع و قابل توجه از نفت و گاز خزر هم استفاده می‌کنند که یکی از منابع آلودگی دریای خزر برداشت بی رویه از منابع نفت و گاز محسوب می‌شود که باید مورد توجه فعالان محیط زیست باشد. به گزارش مهر، آشناگر با بیان اینکه طرح انتقال آب خزر هم از نظر مطالعات و هم اجرا، در بودجه امسال به همت نمایندگان مجلس مصوب شد، اعلام کرد این طرح تصویب ۸۱ درصد آرای نمایندگان را شامل شد و نشان داد که این طرح، یک پروژه ملی برای تأمین آب شرب و صنعت و توسعه یک منطقه مهم از ایران اسلامی به حساب می‌آید. وی در ادامه می گوید به طور طبیعی توقع از فعالان زیست محیطی استان سمنان و سایر کشورها این است که یک مطالبه ملی و طرح قانونی را کمک کنند از این‌رو دوستداران محیط زیست دغدغه‌هایی درباره اجرای این طرح دارند که جای نگرانی ندارد.

نوسان آب طبیعی است

به گفته این مقام مسوول استان سمنان، نخستین موضوع زیست محیطی نوسانات در حجم آب دریای خزر است که باید گفت در برخی مقاطع مانند سال‌های ۴۵ تا ۵۶ سطح آب دریا سالانه ۱۶ سانتی متر عقب می‌رفت اما در ازای آن باید این نکته را هم دقت کرد که سال‌ها بعد دوباره این روند برعکس شد و حتی بسیاری از اراضی کشاورزی معادل دو میلیون مترمربع را هم زیر آب برد که نشان می‌دهد همواره عقب نشینی و افزایش سطح آب دریای خزر طبیعی بوده است. آن‌طور که آشناگر گفته، دانشمندان معتقد هستند که حجم آب دریای خزر افزایش هم خواهد یافت، بنابراین ایجاد خشکی به دلیل ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب استحصالی صورت نخواهد گرفت.

استاندار سمنان در ادامه به برداشت همسایگان از این دریاچه نیز اشاره کرده و می گوید: «برخی کشورهای حاشیه‌ای مانند ترکمنستان و قزاقستان تا نیم میلیون مترمکعب آب در سال برداشت می‌کنند و اصلاً برداشت را جز مسائل استراتژیک شأن می‌دانند چرا که از این آب در نیروگاه حرارتی و اتمی استفاده می‌کنند».

به گفته وی منشأ آلودگی بیشتر برداشت‌ها از منابع نفت و گاز خزر است و نه برداشت آب، از این رو روش‌های شیرین سازی امروز متنوع شده که در برخی از آنها دغدغه‌های زیست محیطی ها نیز لحاظ شده است. وی درباره اقدامات صورت گرفته برای این طرح نیز می گوید، در راستای تأمین مالی پروژه انتقال آب خزر، اقدامات خوبی صورت گرفت و ۴۵ روز است که مطالعات آن آغاز شده است؛ از این‌رو در حال حاضر این طرح آماده تدوین بوده و در مرحله‌ای هستیم که پس از تصویب حتماً فراخوان دعوت به شرکت در پروژه داده می‌شود.

اعلام مشارکت برای حضور در طرح

به گفته استاندار سمنان در این زمینه بسیاری شرکت‌ها برای مشارکت اعلام آمادگی کرده‌اند و از سوی دیگر به واسطه اینکه پروژه انتقال آب خزر به سمنان در قطعات مختلفی اجرا می‌شود، می‌توان از پیمانکاران متفاوتی نیز بهره برد. از سوی دیگر بانک‌ها نیز تمایل به مشارکت در این طرح دارند و با آنها رایزنی‌هایی نیز صورت گرفته است البته مشروط به تأسیس شرکت پروژه که خوشبختانه صنایع و معادن ما برای ورود به این حوزه اعلام آمادگی کرده‌اند. این مقام مسوول تاکید می‌کند صنایع استان سمنان اعلام کرده‌اند خواهان ۵۰ میلیون مترمکعب آب منتقل شده به سمنان هستند.

استاندار سمنان در حالی از ناچیز بودن و بی ضرر بودن انتقال آب از دریای خزر به استان سمنان سخن به میان می آورد که همواره این طرح انتقال آب با واکنش‌های مختلفی روبه‌رو بوده است.

کارشناسان چه می‌گویند؟

اگرچه برخی از کارشناسان انتقال آب از دریای خزر را یک کار غیرعلمی می‌دانند و معتقدند عملیاتی شدن این طرح روند خشک‌شدن بزرگترین دریاچه جهان را فراهم می‌کند؛ اما رئیس سازمان محیط زیست در این باره گفته است: «انتقال آب از دریا به داخل سرزمین برای برطرف کردن نیاز آبی مصرف‌کنندگان صنعتی و آب شرب از نظر من بلامانع است». به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، دی ماه سال 97 رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس در مخالفت با این طرح می‌گوید: دریای خزر یک دریای بسته است و هر دستکاری در این دریا موجب به خطر افتادن اکوسیستم طبیعی خواهد شد. محمدعلی شاعری با بیان اینکه انتقال آب دریای خزر تهدیدی برای دریا است، ادامه می‌دهد: اگر این پروژه به مرحله اجرا برسد با کاهش شدید آب دریا و خشک شدن آن روبه رو خواهیم شد. وی می‌افزاید: «با اجرای این طرح قطعا استان‌هایی مانند خراسان شمالی، تهران و بخش مرکزی ایران به دنبال برداشت‌های بعدی از دریای خزر خواهند بود که این موضوع تهدیدی برای خزر محسوب می شود و باید شاهد شکل‌گیری دریاچه ارومیه دیگری باشیم». از سوی دیگر برداشت و انتقال آب از دریای خزر که قدرت خودپالایی پایینی دارد برخلاف ضوابط محیط زیستی است و این انتقال موجب ایجاد یک بحران زیست محیطی خواهد شد؛ چنانچه دلاور نجفی کارشناس ارشد منابع طبیعی محیط ‌زیست در این باره می‌گوید: سطح آب دریای خزر حدود ۲۸ الی ۳۰ متر از آب‌های آزاد پایین‌تر است به همین دلیل انتقال آب بدون پمپاژ مقدور نخواهد بود. وی می‌گوید: «انتقال آب دریای خزر به فلات مرکزی ایران به ویژه استان سمنان خیانت محض است، چرا که از لحاظ ملاحظات و ارزیابی‌های فنی، اقتصادی و محیط ‌زیستی مقرون به صرفه نبوده و خسارت بسیاری را به بار خواهد آورد». گفتنی است طرح انتقال آب خزر به سمنان در کارگروه بررسی تأمین آب استان سمنان در سال ۱۳۸۴ به تصویب رسید و در پی آن، مصوبه هیات دولت در سال ۱۳۸۹ به وزارت نیرو، ابلاغ شد و سرانجام این طرح در سال ۱۳۹۱، به شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به‌عنوان مجری ابلاغ شد.