به بهانه 12 مرداد سالروز تحویل کلید پاستور
سه سال اولِ چهار رئیس‌جمهور
عصر ایران نوشت: دیروز دوازدهم مرداد بود. روزی که رئیسان جمهوری در دوره‌های اخیر این مقام را رسماً تحویل می‌گیرند. حکم هر رئیس‌جمهور منتخب در هر چهار سال در چنین روزی به امضای مقام معظم رهبری می‌رسد و روز بعد نیز در مجلس شورای اسلامی سوگند یاد می‌کند. مراسم اول به «تنفیذ» و دومی به «تحلیف» شهرت دارد و دیروز سومین سالگرد آغاز رسمی ریاست جمهوری حسن روحانی در 12 مرداد 1392 بود.
این گفتار بر آن است که سه سال اول صدارت چهار رئیس‌جمهور پس از پایان دوران نخست‌وزیری را مقایسه کند.
سه سال اول ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی (68 تا 71)هرچند پس از جنگ 8 ساله و در غیاب امام خمینی سپری شد اما به خاطر پیشینه نفوذ و اقتدار هاشمی و سابقه دوستی دیرین با رهبری جدید جمهوری اسلامی و استقبال ایشان از ورود او به صحنه اجرایی حتی قبل از انتخابات با مانع جدی روبه‌رو نبود. هرچند اکثریت مجلس سوم را جناح چپ سنتی تشکیل می‌داد و از سکوت او در قبال تفسیر استصوابی از نظارت ناخرسند بودند اما همان نمایندگان هاشمی را به ریاست مجلس سوم انتخاب کرده بودند و در انتخابات نیز تنها یک رقیب صوری داشت. مشکلات هاشمی بعدازآن سه سال و با شتاب گرفتن سیاست تعدیل در سال‌های 73 و 74 شروع شد و می‌توان گفت سه سال اول دوره هشت‌ساله را با مشکلاتی به‌مراتب کمتر از بعدازآن پشت سر گذاشت.
سه سال اول ریاست جمهوری رئیس دولت اصلاحات (76 تا 79) نیز اگرچه با کاهش فاحش قیمت نفت و نیز وقایعی چون 18 تیر و قتل‌های زنجیره‌ای و ترور سعید حجاریان هر سه در سال 78- روبه‌رو بود اما حمایت گسترده مردم و فعالان جامعه مدنی و نقش‌آفرینی بی‌سابقه مطبوعات به او انرژی می‌داد و می‌توان سه سال اول را به نسبت 5 سال بعد شاداب‌تر و موفق‌تر دانست. چراکه مهم‌ترین وعده او– توسعه سیاسی- با تشکیل مجلس ششم تحقق‌یافته بود و با توقیف گسترده مطبوعات در پایان این سه سال صدای او کمتر و کمتر به گوش رسید.
سه سال اول ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد نیز برای او از 5 سال بعد با دشواری کمتری سپری شد. افزایش ناگهانی قیمت نفت موهبتی بود که به هیچ‌یک از دولت‌های قبل از او اعطا نشده بود. درآمد متوسط دولت دوران جنگ از نفت هرسال 14 میلیارد دلار بود، دولت سازندگی15 میلیارد دلار و در دولت اصلاحات به 19 میلیارد دلار رسید. همین عدد در دولت مهرورزی به 74 میلیارد دلار در سال رسید.
سه سال اول ریاست جمهوری روحانی اما هیچ‌یک از ویژگی‌های سه دوره قبل را نداشته و دوسوم آن‌هم با انتظار نفس‌گیر توافق هسته‌ای سپری‌شده و از یک سال اخیر نیز نیمی باز با انتظار تصویب و تائید برجام در داخل و اجرایی شدن آن گذشته و تازه از نیمه دی‌ماه 1394 و درحالی‌که 30 ماه از عمر دولت گذشته بود برجام وارد فاز اجرایی شد درحالی‌که هنوز به خاطر حساسیت بر سر قوانین پول‌شویی محدودیت‌های بانک‌های ایرانی را تمام و کمال برنداشته‌اند. ازاین‌روست که سه سال اول روحانی را می‌توان در مقام قیاس با بازه‌های مشابه قبلی دشوارتر دانست و حتی دشوارترین و ناهموارترین لقب داد زیرا نه مانند بازه 68 تا 71 از حمایت همه‌جانبه درون ارکان نظام برخوردار بوده نه همچون دوره 76 تا 79 جامعه در تب‌وتاب و شور سیاسی است و نه مانند سال‌های 84 تا 87 پول نفت، در اختیار و دولت بخت‌یار. در این سه سال دشوار وقت و همت روحانی و کارگزاران ارشد او در وهله نخست صرف عادی‌سازی امور شده است. همین عادی‌سازی را اما به خاطر دشواری کار می‌توان فوق‌العاده دانست ولو در آن‌سو بدعهدی‌هایی شده باشد و همه انتظارات برآورده نشده باشد. اگر تردید دارید به این نکته بیندیشید که 80 درصد بودجه ایران صرف هزینه‌های جاری می‌شود و بخش قابل‌توجهی از این هزینه با درآمد نفت تأمین می‌شود. نفتی که بازارهای ازدست‌داده را بازپس می‌گیرد و تا پایان سال عدد روزانه تولید به 4 میلیون بشکه می‌رسد. البته در این یک سال پرسش غالب این‌که از غیرعادی به عادی رسیدیم اما قرار نیست در عادی توقف کنیم. چشم‌ها در این یک سال به دنبال عبور از این نقطه‌اند.