توسعه شهری و مشارکت مردم

به قلم مهندس ریاضی شهردار بم
توسعه شهرنشینی در جهان و به ویژه در کشورهای در حال توسعه، عوارض و مسائل گوناگونی را به همراه داشته است. ظهور شهرهای کوچک پدیده­ای است که بسیاری از کشورهای مختلف و از جمله ایران با آن روبرو هستند. مزایای شهرهای کوچک در تعادل بخشی در توسعه­ ی منطقه­ ای و زندگی در شهرهای کوچک، باعث شده است تا در سال­های اخیر در سیاست­گذاری توسعه شهری و ملی توجه بیشتری را به خود جلب کنند. این شهرها با وجود نقاط قوت و فرصت­های متنوع پیش رو، به لحاظ مدیریتی به ویژه در امور مالی با مشکلات زیادی روبرو هستند. شهرهای کوچک، با گرایش‌های شهری، در دل خود، سادگی را دارند و غالباً از مناسبات اقتصادی و اجتماعی کوچکی برخوردارند، این شهرها با ماهیتی ویژه، دارای مشکلات خاص خود (از جمله منابع مالی ناپایدار، ضعف نیروی انسانی و فنی و …) هستند و از این رو نیازمند مدیریت ویژه می باشند.
بررسی ها نشان می­دهد که عمده‌ترین مسأله بر سر راه مدیریت شهری در شهرهای کوچک، مسائل مالی و کمبود منابع مالی پایدار است، که البته این ضعف با مشکلاتی همچون عدم استفاده از فرصت­های موجود تشدید می‌شود.
تامین مالی و درآمد پایدار برای شهر و استفاده از تجربه‌های بخش خصوصی، از نیازهای ضروری مدیریت شهری در شهرهای کوچک است. همزمان این شهرها باید به رفع مشکلاتی در عرصه نیروی انسانی، فنی و ظرفیت‌ سازی در حوزه‌های مختلف توجه جدی نشان دهند. اگرچه محدودیت منابع مالی خود عاملی اصلی در دامن زدن به سایر مشکلات، همچون کاستی زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های انسانی و فنی است، اما مقایسه شهرهای مختلف نشان می‌دهد که مدیریت شهری و نوآوری مدیران شهری به عنوان یک عامل تعیین کننده، نقشی اساسی در کاهش مشکلات مالی و مادی شهرهای کوچک دارد. همچنین شهرهای کوچک دارای وضعیت و ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی خاص هستند که برای این شهرها ممکن است به فرصت‌های مانند بهره‌گیری از سرمایه اجتماعی موجود، و تهدیدهایی مانند ندیده گرفتن قوانین و مقررات موجود بیانجامد.
همه آنچه گفته شد در شهری مانند بم که پشتوانه عظیمی از تاریخ را در دل خود دارد اهمیتی صد چندان پیدا کرده است. کار در این شهر تاریخی که آوازه آن از مرزهای جغرافیای ایران و آسیا پا فراتر گذاشته است مسولیت را سنگین تر و حساسیت را بالاتر می برد. بعنوان مثال مبلمان شهری که جزعی از فضای بصری شهر را تشکیل می دهد باید به نحوی هدایت شود که به بافت تاریخی و هویت بصری شهر آسیب نرساند. لذا این مهم کار را جدا از عدم وجود منابع مالی کافی دشوار می سازد.
احداث طرحهای زیباسازی و بدیع میتواند باعث رشد زیباشناختی خانواده ها دانش آموزان و دانشجویان و رشد خلاقیات ذهنی و زیباشناختی شهروندان شود .
شهرداری و شوراهای شهر تمام تلاش خود را به کار می بندند تا با زیبا کردن شهر، به وجود آوردن مراکز ، ساختمانها ، پارکها و گردشگاههای زیبا و جالب ، توجه گردشگران و مسافران داخلی و خارجی را به شهر جلب کند تا از آن طریق بتوانند هتلها ، مراکز خرید و بالاخره تمامی مردم را در امور اقتصادی دخالت دهد تا براساس آن اقتصاد شهری به جریان افتاده و شهروندان با کار و تلاش بیشتر زندگی بهتر و مرفه تری داشته و از حقوق بیشتری برخوردار بوده و شهر نیز به پیشرفت های فرهنگی ، مالی رسیده و در رتبه بالاتری قرار گیرد . در این میان بودجه های اختصاص داده شده همیشه نقش اصلی را دارند .
برنامه های زیباسازی و درختکاری و فضای سبز دو برنامه متقدم در امور شهرهاست که همکاری مدیریت شهرداری و مشارکت مردم را می طلبد . بی تردید موفقیت در این امر نیازمند فعالیت های متعددی است . اینکه کمیته ای با حضور مستقیم گروه های مختلف مردم برای امور زیباسازی و امور پارکها معین شود تا در نتیجه این امر ، شهر به طور فعال به سمت زیباسازی املاک خصوصی و سرمایه گذاری مردمی در این بخش متمرکز شود.
در بسیاری از شهر های بزرگ جهان، ضوابط و مقررات ویژه‌ای در ارتباط با سیما و کالبد شهر وجود دارد و گروهی از برجسته‌ترین افراد با تخصص‌‌های مرتبط هنر، زیبا سازی و زیبایی شناسی به کنترل طرح های بزرگ و کوچک معماری و شهری از نقطه نظر هماهنگی نمای بیرونی ساختمان‌ها و محیط شهری یعنی از جنبه های رنگ، حجم، مصالح مناسب، فضای پر و خالی نما و رعایت اصول هماهنگی و تناسبات و … می پردازند .
تقریبا در تمامی شهرهای جهان، دولتمردان و مدیران شهری همراه با مردم سعی میکنند چهره بهتری از شهر خود بسازند، زیرا در اینصورت علاوه بر زیبایی بصری و خوشایندی ساکنین شهر باعث میشود گردشگران بیشتری از آن بازدید کنند و همتراز با شهرهای پیشرفته و زیبا و با کیفیت جهان، به رقابت بپردازند.
در همین راستا دنبال ابداع روشی برای مشارکت دادن مردم در زیباسازی شهری در شهرستان بم هستیم . از طرفی تصمیم داریم تا با حمایت شورای اسلامی شهر ، مردم از آموزش های لازم برای یک زندگی شهروندی موفق برخوردار شوند.زیرا برخی شهروندان هنوز به نقش زیبا سازی شهرها و تاثیرات روانی آن بر جسم و روان خود اطلاع ندارند.
زیرا هنگامی که از منزل شخصی خود خارج می شویم در می یابیم که به محیطی قدم گذاشته ایم که دیگر کسی در فکر زیبا نمودن آن نیست و شهرداری نیز از منابع انسانی کافی برای حضور در تمامی اجزای شهر برخوردار نیست و چه بسا برای حضور در تمامی قسمت های شهر ، نیاز به لشکری بیکران از انسانهاست که امکان تامین آن نیز امکان پذیر نخواهد بود و تنها باید روشی جدید برای مشارکت مردم در زیبا سازی کوچه ها خلق خواهد شد