بایگانی مطالب برچسب: کودکان
کودکان و جنگ
کودکـــــــــــان خط مقدم نیستند
تجربه زیسته کودکان، بازنمایی رسانهای و مراقبتهای ضروری در روزهای جنگ
اضطراب جنگ را از کودکان دور کنید
| پیام ما | «صدها کودک جان خود را ازدستدادهاند، بیش از هزار کودک زیر ۱۸ سال مجروح شدهاند و ۴۹۸ مدرسه تحتتأثیر قرار گرفتهاند.» اینها بخشی از نامه انجمن حمایت از حقوق کودکان ایران به دفتر مرکزی صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) است. آنها در این نامه درخواست فوری برای حمایت از کودکان در ایران و ارائه کمکهای بشردوستانه داشتند. این انجمن در نامه دیگری به مرکز کودکونوجوان سیما نگرانی جدی خود را درباره محتوای برخی برنامههای کودک ابراز کرده و خواستار توقف پخش صحنههای تخریب، جنگ و انفجار در انیمیشنهای شبکه «پویا» شده است.
آموزش در تنگنای بحرانها
| پیام ما | نظام آموزشی ایران در ماههای اخیر، درگیر اختلالی عمیق و چندلایه شده است. اختلالی که از تعطیلی طولانیمدت مدارس آغاز و تا ناکارآمدی آموزش مجازی و فقدان سیاستگذاری منعطف ادامه پیدا کرده. در این میان، معلمان و والدین، بهعنوان دو ضلع اصلی این نظام، از تجربهای میگویند که بیش از هر زمان دیگری، شکاف میان سیاستگذاری و واقعیت آموزشی را آشکار کرده است.
نسخه جهان برای پرورش کودکان خلاق چیست؟
نه سال از آن روز میگذرد که سازمان ملل متحد، ۲۱ آوریل (یکم اردیبهشت) را بهعنوان روز جهانی خلاقیت نامگذاری کرد؛ روزی برای یادآوری نقش حیاتی خلاقیت در توسعه پایدار و حل مشکلات جهانی. بااینحال، در این میان، نقش حیاتی آموزش در پرورش این خلاقیت، اغلب نادیده گرفته میشود. در گذشته، حفظ اطلاعات، سنگ بنای آموزش بود؛ اما امروزه، نظامهای آموزشی در کشورهای پیشرو، رویکردی متفاوت در پیش گرفتهاند و پرورش «خلاقیت» را بهعنوان مهارت کلیدی در اولویت قرار میدهند. برنامهریزان آموزشی معتقدند خلاقیت علاوه بر آنکه محرکی برای نوآوری و پیشرفت اقتصادی است، با رشد فردی، سلامت روان و توانایی حل مسئله نیز ارتباط مستقیم دارد. این باور، منجر به تحولی چشمگیر در بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکا و کانادا شده است. خلاقیت دیگر یک مهارت جانبی نیست، بلکه بهعنوان یکی از پایههای اصلی آموزش شناخته میشود. این تغییر، نشاندهنده درک عمیقتری از اهمیت خلاقیت در شکلدهی آینده است.
مدرسه یا کارخانه ذهن
مدرسه ترکیبی از خاطرات خوش و ناخوش است؛ بیدارشدن در صبحهای سرد زمستانی ممکن است برای بسیاری از دانشآموزان سخت باشد، اما اردوها و تفریحاتی مثل سینما رفتن، خاطرات شیرین دوران مدرسه را میسازند. «فرشته شیخالاسلام» مدیر مدرسه «کارآفرینی صهبا» است. مدرسهای که به دلیل رویکرد بازیمحور، پروژهمحور و خانوادهمحورش در گروه مدارس برتر استان قم قرار گرفته است. او که در حوزه فلسفه تعلیموتربیت نیز پژوهش و فعالیت دارد، در گفتوگو با «پیام ما» درباره شکل متفاوتی از فضای مدرسه میگوید که به بروز خلاقیت کمک میکند: «ما در مدرسه بهجای نیمکتهای معمول که محدودیتهای حرکتی ایجاد میکنند، میز و صندلی چوبی داریم که هر سال توسط خود بچهها رنگ میشوند. سعی میکنیم فضای فیزیکی و محیطی مدرسه مانند طراحی نیمکتها و چینش آنها گرفته تا نوع تغذیه و نحوه آمادهسازی آن تجربه متفاوتی باشد.»
سیستم آموزشی، قاتل خلاقیت کودکان
خلاقیت یک موهبت ذاتی و مخصوص افراد خاص نیست؛ بلکه مهارتی است که میتوان و باید آن را آموخت و پرورش داد. اما آیا نظام آموزشی و فضای تربیتی ما بستر مناسبی برای رشد این مهارت فراهم میکند؟ پاسخ متخصصان و فعالان حوزه کودک به این پرسش اغلب منفی است. در نظامی که محور اصلی آن حفظکردن مطالب و رقابت نمرهمحور است، عناصر کلیدی خلاقیت مانند «تفکر واگرا»، کارگروهی و بهویژه «تفکر انتقادی» به حاشیه رانده میشوند. در چنین سیستمی، پرسشگری نه یک ارزش که یک تهدید تلقی میشود و دانشآموز بهجای پرورش قوه تخیل و تحلیل، به شنوندهای منفعل و حرفشنو تبدیل میشود. این مشکل اما صرفاً به مدرسه محدود نیست و از دل خانوادههایی آغاز میشود که خواسته یا ناخواسته با سرکوب خیالپردازیهای کودکانه یا هراس از اشتباهات فرزندشان، بالهای خلاقیت او را پیش از پرواز میبندند. آنچه در ادامه میخوانید نگاهی است به موانع پرورش خلاقیت در ایران و ضرورت یک تغییر بنیادین در شیوه نگاه ما به فرایند یادگیری و تربیت نسل آینده.
زخمهای جنگ بر پیکر جامعه
جنایت جنگی اصطلاحی حقوقی است که خروجی کنوانسیونهای ۱۸۹۹- ۱۹۰۷ لاهه و ۱۹۴۹ ژنو بهحساب میآید. جنایت جنگی به مجموعه اقداماتی که منجر به کشتهشدن و آسیب غیرنظامیان و اسرای جنگی شود، میگویند. مفاد این کنوانسیون بیش و پیش از همه بر حقوق افراد غیرنظامی بهصورت مستقیم و غیرمستقیم تأکید دارد. اما روی دیگر جنگ که در دادگاههای بینالمللی و گفتمان سران حکومتها بررسی نمیشود زندگی شخصی مردمی است که قربانیان اصلی جنگها هستند. مردمی که نقشی در تصمیمگیریها برای جنگ ندارند. اگرچه جنایت جنگی مصادیق مشخصی دارد، اما چه بسیار آسیبهایی که جنگ در زندگی مردم ایجاد کرده و در هیچ دادگاه و کنوانسیونی موردبررسی قرار نمیگیرد. در این گزارش پای صحبت تعدادی از هموطنان در اقصینقاط ایران نشستیم و یک سؤال را مطرح کردیم: جنگ در زندگی شخصی آنها چه اثری برجای گذاشته که تبعاتش تا مدتها باقیمانده و از آن بهعنوان جنایت جنگی زندگیشان یاد میکنند؟
