عواقب تعطیلی نزدیک‌ترین کتابفروشی شهر، طاقچه، چیست؟

طاقچه از دسترس خارج شد. خبر به همین سادگی نیست. پشت آن هزاران مشتری دائم کتابفروشی آنلاینی هستند که امروز دیگر نمی‌توانند کتاب‌هایشان را در وب‌سایت طاقچه بخوانند. کتاب‌هایی که دارای مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند.

این اما اولین بار نیست که یک استارتاپ در هفته گذشته تعلیق می‌شود. پیش از آن ازکی، سرویس صدور بیمه تعلیق شده و بخشی از دفتر دیجی‌کالا هم پلمب شده بود.

هر سه استارتاپ البته مخالفانی از دو سو دارند: آن‌هایی که این‌ّا را متهم می‌کنند که متکی‌تر از آن هستند که  در نهایت ضرری ببینند و چه آن‌هایی که رونقِ بازار استارتاپ‌ها را برای رشد فضای کسب و کار لازم می‌بینند.

اما بهر حال نوبت به کتابفروشی آنلاینی رسیده که یکی از دو مرجع رسمی مطالعه به زبان فارسی است، بیشترین شباهت را به ویترین‌های کتابفروشی‌های رسمی – و نه بازار زیرزمینی و بساط‌های کنار پیاده‌روها دارند.

با تعطیلی یک کسب و کار مانند طاقچه، تنها سرمایه آن ( که توسط گروهی مشترک با بازار مایکت و … مدیریت می‌شود) آسیب نمی‌بیند. عده زیادی از ناشرانی که کتاب‌های رسمی خود را در آن منتشر می‌کردند، نویسندگان و مترجمانی که آثارشان در آن به فروش می‌رفت هم متضرر می‌شوند.

از سوی دیگر، از آمار مطالعه آنلاین به طور حتم با چنین اقدامی کاسته می‌شود و این برخلاف اهداف جمعی برای ترویج توسعه پایدار است.

طبق آماری که در سال ۱۴۰۰ توسط این کتابفروشی آنلاین اعلام شده بود (و اینک صفحه آن از دسترس خارج شده است!) یک میلیون کاربر فعال در ماه از آن استفاده می‌کرده‌اند.

۸۰ هزار کاربر بر بیش از ۵۸۵ هزار کتاب برچسب خوانده شده زده بوده‌اند و بیش از ۱۱ میلیون کتاب در طرح طاقچه بی‌نهایت (کتابخانه اشتراکی طاقچه) امانت گرفته شده بوند. در یک آخر قرن پیش، نسبت به سال پیش از آن ۴۷ درصد مطالعه افزایش یافته بود.

در روزهایی در آن زمان آمار مطالعه ۱۰۰ میلیون ثانیه یا حدود ۱۱۵۷ روز در هر ۲۴ ساعت بوده است.

بحث حجاب کارکنان به کنار، بحث سرمایه‌گذار و اشتغال را هم کنار بگذاریم، بحث آمار مطالعه بالای آنلاین را هم فعلا صرفنظر کنیم. آیا به مخاطبی که حالا تشنه خواندن است، فارسی می‌خواند و از امروز عضو گروه‌های کتابخوانی آنلاین غیر رسمی می‌شود، مجانی می‌خواند و دیگر چیزی را نمی‌خواند که شما بخواهید فکر کرده‌اید؟

نتیجه این رفتار، ساخت اپلیکیشن‌هایی غیر رسمی خواهد بود، نویسندگانی که یا به رایگان یا از طریق پلتفرم‌های آلترناتیو مقالات خود را عرضه می‌کنند سر خواهند رسید. به زودی در ایکس (توییتر سابق) هر کسی می‌تواند کتاب منتشر کند و اشتراک بفروشد و درآمد داشته باشد. همین حالا سایت‌های فراوانی دسترسی به سایت‌هایی مثل آمازون را به صورت رسمی در ایران می‌فروشند و با پرداخت ریال به آن‌ها دسترسی پیدا می‌کنید.

کسی را که مطالعه می‌کند، نمی‌توان از مطالعه بازداشت، اما با بازداشتنِ آن‌ها از دسترسی به کتابفروشی آنلاینِ موفقِ رسمی، به طور حتم به سمت بازار غیر رسمی پیش خواهد رفت. کرکره‌ها را پایین کشیدن کافی نیست؟ نگاهی به پیاده‌رو ها بیندازید و عنوان‌هایی که فروش می‌رود را مرور کنید.