به گزارش پیام ما ، آزاده اولیایی، پژوهش‌گر و درمان‌گر اعتیاد، با نقد نحوه نمایش مصرف مواد مخدر در آثار تولید شده برای شبکه نمایش خانگی اظهار کرد: پلتفرم‌های پخش خانگی و به‌طور کلی رسانه‌های تصویری در سال‌های اخیر نقش مهمی در زندگی روزمره مخاطبان پیدا کرده‌اند و حتی در برخی موارد بیشتر از صدا و سیما مورد توجه قرار گرفته‌اند. به گفته وی، یکی از دلایل این استقبال، امکان انتخاب زمان و شرایط مشاهده برنامه‌ها و فیلم‌ها بر اساس ترجیح مخاطبان است.

وی با اشاره به آزادی بیشتری که این پلتفرم‌ها در تولید و پخش محتوا دارند، گفت: در بسیاری از سریال‌ها و فیلم‌های تولید شده برای شبکه نمایش خانگی، صحنه‌هایی از مصرف دخانیات، الکل و گاهی مواد مخدر به نمایش گذاشته می‌شود که همین مسئله موجب شکل‌گیری بحث‌های گسترده‌ای درباره تأثیرات آن بر رفتار مخاطبان، به‌ویژه نسل جوان و نوجوان شده است.

این پژوهش‌گر حوزه اعتیاد افزود: پلتفرم‌های خانگی در مقایسه با تلویزیون سنتی آزادی بیشتری در بازنمایی رفتارهای اجتماعی دارند و این موضوع شامل نمایش صحنه‌های مرتبط با مصرف مواد نیز می‌شود. به گفته او، بررسی‌ها و نقدهای رسانه‌ای و علمی نشان می‌دهد که در برخی تولیدات این پلتفرم‌ها، مصرف مواد مخدر بدون نشان دادن پیامدهای منفی آن تصویر شده و در برخی موارد حتی جلوه‌ای جذاب به خود گرفته است.

اولیایی با اشاره به پیامدهای احتمالی این نوع بازنمایی‌ها گفت: چنین تصاویری می‌تواند در ذهن مخاطب، به‌ویژه نوجوانان، این تصور را ایجاد کند که مصرف مواد رفتاری طبیعی، پذیرفتنی یا بخشی از هنجارهای اجتماعی است؛ پدیده‌ای که کارشناسان از آن با عنوان «عادی‌سازی» یاد می‌کنند.

وی ادامه داد: تحقیقات رسانه‌ای نشان داده‌اند که نمایش مثبت یا خنثی مصرف مواد در فیلم و تلویزیون، به‌ویژه زمانی که شخصیت‌های محبوب یا قهرمان داستان به این رفتار دست می‌زنند، می‌تواند حساسیت مخاطب نسبت به این مسئله را کاهش داده و پذیرش آن را در ذهن بیننده افزایش دهد.

این کارشناس پیشگیری سازمان بهزیستی کشور همچنین یادآور شد که نقش رسانه‌ها در این زمینه می‌تواند هم مثبت و هم منفی باشد. به گفته او، تأثیر نهایی به نحوه روایت، پیامدهای نشان داده شده و فضای اخلاقی و اجتماعی اثر بستگی دارد.

اولیایی با تأکید بر اینکه نمایش بی‌پرده یا بدون پیامد مصرف مواد می‌تواند حساسیت مخاطب نسبت به خطرات آن را کاهش دهد، اظهار کرد: زمانی که در آثار نمایشی مصرف مواد به عنوان رفتاری عادی یا کم‌خطر نمایش داده شود، احتمال تقلید از آن نیز افزایش می‌یابد.

وی افزود: تکرار چنین صحنه‌هایی و برجسته نشدن پیامدهای منفی مصرف مواد ممکن است در ذهن مخاطب احساس دسترسی‌پذیری، کنجکاوی و حتی تشویق ناخواسته به تجربه این رفتار را ایجاد کند. به گفته او، بازنمایی مصرف مواد در رسانه‌ها می‌تواند بر ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی تأثیر گذاشته و قبح اجتماعی مصرف مواد را کاهش دهد؛ مسئله‌ای که به‌ویژه در میان گروه‌های آسیب‌پذیر مانند نوجوانان اهمیت بیشتری دارد.

به گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با مواد مخدر، این پژوهش‌گر و درمان‌گر اعتیاد در ادامه تأکید کرد که رسانه‌ها در عین حال می‌توانند ابزار مؤثری برای آموزش و پیشگیری نیز باشند. برنامه‌ها و تولیداتی که با هدف افزایش آگاهی درباره پیامدهای اعتیاد و راه‌های پیشگیری ساخته می‌شوند، می‌توانند نقش مهمی در کاهش گرایش به مصرف مواد ایفا کنند.

اولیایی پیشنهاد داد که در آثار نمایشی، رده‌بندی سنی دقیق برای محتواهای حاوی صحنه‌های مصرف مواد اعمال شود و همچنین پیش از پخش و پس از نمایش چنین صحنه‌هایی، هشدارها و پیام‌های آموزشی ارائه شود. وی همچنین بر ضرورت تولید برنامه‌ها و مستندهای آموزشی درباره پیامدهای مصرف مواد تأکید کرد.

او در پایان خواستار همکاری نزدیک‌تر میان سیاست‌گذاران، تولیدکنندگان محتوا و متخصصان حوزه مقابله با اعتیاد برای تدوین راهنماهای اخلاقی در بازنمایی اعتیاد در آثار شبکه نمایش خانگی شد.