بسیاری از ناظران معتقدند ادامه این روند می‌تواند خاورمیانه را بیش‌ازپیش در آتش درگیری فرو ببرد و حتی پیامدهای آن از مرزهای منطقه فراتر رفته و بر امنیت جهانی، به‌ویژه اروپا، تأثیر بگذارد. آنچه در روزهای نخست این درگیری رخ داد، نشان می‌دهد دامنه جنگ تنها به مرزهای ایران و اسرائیل محدود نمانده و گسترش جغرافیایی آن در سراسر منطقه دیده می‌شود.
در همان ساعات نخست آغاز حملات، گزارش‌هایی از وقوع انفجار در بخش‌هایی از تهران منتشر شد. منابع خبری از حملات به برخی مناطق شهری و تأسیسات خبر دادند. این حملات به برخی زیرساخت‌ها و مناطق مسکونی نیز خسارت وارد کرد و تعدادی از شهروندان کشته یا زخمی شدند.
در یکی از این حملات موشکی در مسیر قزوین-زنجان دست‌کم ۱۷ نفر جان باختند و در حمله‌ای دیگر به مناطق مسکونی در تهران نیز ده‌ها نفر زخمی شدند. گزارش‌ها حاکی است که موج انفجار در برخی مناطق به ساختمان‌های مسکونی و تأسیسات شهری آسیب وارد کرده و نیروهای امدادی و خدمات شهری برای مهار پیامدهای آن به محل اعزام شده‌اند.
در کنار خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های شهری، برخی اماکن عمومی نیز آسیب دیدند. گزارش‌ها حاکی است در جریان این حملات، بخش‌هایی از مجموعه ورزشی آزادی و چند سالن ورزشی در تهران و برخی استان‌های دیگر دچار خسارت شدند. این آسیب‌ها در حالی رخ داد که بسیاری از این مراکز در مجاورت مناطق مسکونی قرار دارند و نگرانی‌هایی درباره امنیت شهروندان در مناطق اطراف ایجاد کرده است. برخی منابع از وارد شدن خسارت به تأسیسات جانبی این مجموعه‌ها خبر داده‌اند، هرچند میزان دقیق خسارت‌ها هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است.
در مقابل، نیروهای مسلح ایران عملیات پاسخ را در قالب «وعده صادق ۴» آغاز کردند و در چند مرحله حملات موشکی و پهپادی علیه اهداف اسرائیلی و برخی پایگاه‌های مرتبط با آمریکا در کشورهای منطقه انجام شد. در یکی از این حملات از موشک‌های «خرمشهر-۴» استفاده شده و فرودگاه بن‌گوریون در تل‌آویو هدف قرار گرفت. گزارش‌ها حاکی است آژیرهای هشدار در بخش‌هایی از سرزمین‌های تحت کنترل اسرائیل به صدا درآمده و سامانه‌های پدافندی برای رهگیری موشک‌ها فعال شده‌اند.
براساس اعلام روابط‌عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تا زمان تنظیم این گزارش ۲۲ موج از عملیات «وعده صادق ۴» اجرا شده است. سپاه پاسداران اعلام کرد موج بیست‌ودوم این عملیات با رمز «یا حسین بن علی علیه‌السلام» با استفاده از انبوهی از موشک‌های خرمشهر۴، خیبر و فتاح به‌سمت اهدافی در سرزمین‌های اشغالی آغاز شده است. «نائینی»، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز اعلام کرد: «ما برای یک جنگ طولانی تا تنبیه متجاوز آماده‌ایم. دشمن در هر موج عملیاتی منتظر ضربات دردناک باشد.»
او در ادامه تأکید کرد ابتکارات و سلاح‌های جدید ایران هنوز در مقیاس وسیع به کار گرفته نشده است و درصورت ادامه درگیری‌ها ممکن است در مراحل بعدی مورد استفاده قرار گیرد. این اظهارات در حالی مطرح شد که در روزهای اخیر گزارش‌هایی از استفاده ترکیبی از موشک‌ها و پهپادها در عملیات‌های ایران منتشر شده است.
مقام‌های سیاسی ایران نیز مواضع تندی در واکنش به این حملات اتخاذ کردند. «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس، اعلام کرد ایران «متجاوزان را بدون مجازات رها نخواهد کرد» و حملات نیروهای مسلح را «دقیق و مؤثر» توصیف کرد. در همین حال، برخی فرماندهان نظامی هشدار دادند آمریکا «هزینه سنگینی» برای این اقدام خواهد پرداخت و پاسخ‌های ایران تنها به یک مرحله محدود نخواهد شد.
در سطح دستگاه دیپلماسی نیز مقام‌های وزارت امور خارجه ایران اعلام کردند تهران در عین پاسخ نظامی، از مسیرهای دیپلماتیک نیز برای محکومیت این حملات استفاده خواهد کرد. به‌گفته مقام‌های ایرانی، حمله آمریکا و اسرائیل نقض آشکار حاکمیت ایران به شمار می‌رود و تهران حق دفاع از خود را محفوظ می‌داند. این موضع‌گیری‌ها در شرایطی مطرح شد که هم‌زمان برخی کشورها خواستار کاهش تنش و بازگشت طرف‌ها به مسیر دیپلماسی شدند.
در کنار مواضع رسمی، نهادهای امنیتی و نظامی ایران نیز از اقدامات متقابل خبر دادند. برخی گزارش‌ها حاکی است که نیروهای امنیتی توانسته‌اند چند مقر گروه‌های مسلح و انبارهای تسلیحاتی مرتبط با جریان‌های تجزیه‌طلب را منهدم کنند. همچنین، خبرهایی درباره هدف قرار گرفتن برخی تجهیزات نظامی دشمن در منطقه منتشر شد. این اقدامات بخشی از واکنش‌های امنیتی ایران در داخل و پیرامون مرزهای کشور عنوان شده است.
«علی‌اکبر احمدیان»، نماینده رهبری در شورای دفاع، در سخنانی ضمن هشدار به اقلیم کردستان عراق اعلام کرد فرماندهان نیروهای مسلح در اجرای راهبردهای دفاعی متنوع و نامتقارن توانسته‌اند مواضع دشمنان آمریکایی و صهیونیستی را در عملیات‌های پیچیده هدف قرار دهند و به‌گفته او، «معادله جدیدی» در منطقه شکل گرفته است.
او همچنین خطاب به مقام‌های اقلیم کردستان عراق تأکید کرد تاکنون تنها پایگاه‌های آمریکا، اسرائیل و گروهک‌های تجزیه‌طلب در این منطقه هدف قرار گرفته‌اند. احمدیان هشدار داد درصورتی‌که حضور این گروه‌ها ادامه پیدا کند یا از خاک اقلیم برای اقدام علیه ایران استفاده شود، ممکن است تمامی تأسیسات مرتبط با آنها هدف حملات گسترده قرار گیرد.
در پی آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، نیروهای مسلح ایران عملیات‌های متقابل خود را در چند محور آغاز کردند. نخستین موج پاسخ ایران با شلیک موشک‌ها و پهپادها به‌سمت سرزمین‌های تحت کنترل اسرائیل انجام شد. در این حملات چند شهر از جمله تل‌آویو و حیفا هدف قرار گرفتند و آژیرهای هشدار در این مناطق به صدا درآمد. برخی گزارش‌ها از وارد شدن خسارت به ساختمان‌ها و مراکز نظامی در شمال و مرکز سرزمین‌های اشغالی خبر داده‌اند.
گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهد دامنه حملات ایران تنها به اسرائیل محدود نمانده است. در جریان این عملیات‌ها برخی پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه نیز هدف قرار گرفتند. از جمله گزارش‌هایی درباره حمله موشکی به پایگاه‌های آمریکا در اقلیم کردستان عراق منتشر شده است. برخی منابع بین‌المللی نیز از اصابت موشک‌های ایرانی به تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه خبر داده‌اند؛ موضوعی که نشان‌دهنده گسترش جغرافیایی پاسخ ایران به حملات اولیه بوده است.
در ادامه این عملیات‌ها، برخی پایگاه‌های آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج‌فارس نیز در فهرست اهداف قرار گرفتند. پایگاه نظامی «العدید» آمریکا در قطر در یکی از حملات موشکی هدف قرار گرفت. همچنین، گزارش‌هایی از شنیده شدن صدای انفجار در برخی شهرهای منطقه از جمله ابوظبی و ریاض منتشر شد. به‌گفته منابع خبری، این حملات بخشی از پاسخ ایران به عملیات نظامی اولیه آمریکا و اسرائیل بوده و با هدف ضربه زدن به مراکز نظامی و لجستیکی مرتبط با عملیات علیه ایران انجام شده است.
با گذشت چند روز از آغاز درگیری‌ها، گزارش‌ها نشان می‌دهد دامنه تنش‌ها همچنان ادامه دارد و دو طرف حملاتی را انجام داده‌اند. در همین حال برخی مقام‌های نظامی ایران تأکید کرده‌اند توان موشکی و پهپادی کشور توانسته ضربات قابل‌توجهی به اهداف دشمن وارد کند و در برخی نقاط معادلات میدان را تغییر دهد. ایران تاکنون چندین موج حمله موشکی و پهپادی اجرا کرده است و برخی تجهیزات و پایگاه‌های نظامی دشمن در منطقه هدف قرار گرفته‌اند.
در عرصه دیپلماتیک نیز تحولات تازه‌ای رخ داده است. سفارت فرانسه در تهران در واکنش به برخی گزارش‌ها اعلام کرد این کشور در عملیات علیه ایران مشارکت ندارد. سفارت فرانسه در حساب رسمی خود در شبکه‌های اجتماعی به زبان فارسی نوشت اطلاعات منتشرشده درباره استقرار تجهیزات آمریکایی در پایگاه‌های این کشور در خاورمیانه نادرست است.
در همین حال، «سیدعباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران، در تماس تلفنی با «جیحون بایراموف»، وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان، گزارش‌ها درباره شلیک موشک از ایران به جمهوری خودمختار نخجوان را تکذیب کرد. او با اشاره به انفجارهای رخ‌داده در نخجوان اعلام کرد نیروهای مسلح ایران در حال بررسی این حادثه هستند و تهران هیچ حمله‌ای به این منطقه انجام نداده است. عراقچی همچنین با ابراز تأسف از مجروح شدن تعدادی از شهروندان جمهوری آذربایجان در این حادثه، برای آنان آرزوی سلامتی کرد.
در تحولی دیگر، گزارش‌هایی درباره حملات پهپادی به ریاض منتشر شد. منابع خبری اعلام کردند برخی مواضع مرتبط با حضور نظامی آمریکا در این شهر هدف قرار گرفته است. پس از انتشار این گزارش‌ها، وزارت دفاع عربستان اعلام کرد نیروهای این کشور یک پهپاد را در شمال شرق ریاض رهگیری کرده‌اند. سخنگوی این وزارتخانه همچنین مدعی شد سه پهپاد دیگر در شرق منطقه ریاض و یک پهپاد در استان الخرج رهگیری و منهدم شده‌اند.
پیش‌از‌این نیز سپاه پاسداران از آغاز موج بیست‌ویکم عملیات «وعده صادق ۴» خبر داده بود. به‌گفته این نهاد، این عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی با استفاده از موشک‌های «خیبر» علیه اهدافی در قلب تل‌آویو انجام شده است. این عملیات با رمز «یا معزالمؤمنین» اجرا شده و بخشی از پاسخ نظامی ایران به حملات اولیه عنوان شده است.
در مجموع آنچه از مجموعه گزارش‌های منتشرشده برمی‌آید، این است که حمله آمریکا و اسرائیل به ایران موجی از واکنش‌های نظامی، سیاسی و دیپلماتیک در منطقه ایجاد کرده است. مقام‌های سیاسی و فرماندهان نظامی ایران تأکید کرده‌اند پاسخ به این حملات ادامه خواهد داشت و نیروهای مسلح در حال اجرای مراحل مختلف عملیات‌های متقابل هستند.
در همین حال بسیاری از ناظران معتقدند ادامه این درگیری‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری برای امنیت منطقه داشته باشد. افزایش دامنه حملات به پایگاه‌های نظامی در چند کشور منطقه، نگرانی‌ها درباره گسترش جغرافیایی جنگ را افزایش داده است. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، این درگیری ممکن است از یک تقابل محدود فراتر رفته و به بحرانی گسترده‌تر در خاورمیانه تبدیل شود؛ بحرانی که پیامدهای آن نه‌تنها کشورهای منطقه بلکه قدرت‌های جهانی و به‌ویژه اروپا را نیز تحت‌تأثیر قرار خواهد داد.