برای فرو بردن دمی اکسیژن از تهران خفته در دود به‌سمت باغ گیاه‌شناسی حرکت کردیم. گشت‌وگذار مابین درخت‌ها شاید کمی حال خوب و اندکی اکسیژن برای ریه‌هایمان ایجاد می‌کرد. متأسفانه یا خوشبختانه ما هنوز انسان هستیم و برای ادامه حیات نیازمند اکسیژن، نه دود و سرب و دی‌اکسید کربن و مابقی چیزهایی که در هوای تهران و شهرهای دیگر ایران به‌وفور یافت می‌شود. 

در ورودی باغ و در زمانی که برای خرید بلیط و ارائه آن توقف کردیم، صدای بلندی به گوش می‌رسید. هر چه به اطراف سر می‌چرخاندم، منبع صدا را پیدا نمی‌کردم. صدای موسیقی شاد و بلندی که عمدتاً در مناسبت‌های بسیار شاد و هیجانی پخش می‌شود. 

وارد شدیم و در سمت چپ چادری رنگی و بزرگ با عنوان جشنواره انار خودنمایی می‌کرد. صدا خوابیده بود و ما به شوق دیدن درختان جذاب باغ و نوشیدن اندکی اکسیژن و دمی آرامش راهی باغ شدیم. در همان روزهایی که آتش متربه‌متر جنگل‌های هیرکانی را می‌سوزاند، رویشگاه هیرکانی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران قدافراشته ایستاده‌ بود. پرندگان باغ هم تک‌به‌تک از شاخه‌ای به شاخه دیگر می‌پریدند و آوازی خاص میهمانمان می‌کردند تا دوباره آن صدای عجیب ساز و آواز و رقص و پایکوبی از سر گرفته شد. 

در جریان ماجرای حقوقی برج‌های ضلع شمالی باغ و ادعای حقوقی بر سر زمین بودم، اما هیچ ساختمانی آنقدر نزدیک نبود که بتواند چنین صدای بلندی را در باغ هم‌رسانی کند. یک آهنگ ترکی و یک آهنگ گیلکی و چند آهنگ فارسی شاد پخش شد و دی‌جی بقیه را به همراهی با آهنگ دعوت می‌کرد.  دلم آرام نمی‌گرفت. اولین نیروی خدماتی باغ را که دیدم، پرسیدم و گفت صدا از همان چادر جشنواره انار دم در می‌آید و تا آخر ماه برنامه دارند.  

همین چند شب پیش در ویدئویی سخنان پرنده‌نگری را شنیده‌‌ بودم که تقاضا می‌کرد حتی کوچک‌ترین اسپیکرهای پخش صدا را به طبیعت نبریم؛ چون تحمل شنیداری پرندگان طبیعت محدود است و این دستگاه‌ها صداهای بلندی تولید می‌کنند و پرندگان طبیعت این گونه کر می‌شوند. 

وقتی پرنده‌نگرها می‌گویند پرنده‌ها تحمل صدای کوچک‌ترین اسپیکرها را ندارند، اینجا در باغ گیاه‌شناسی که مأمن پرندگان زیادی است، دو اسپیکر بزرگ مناسب مجلس بزم و پایکوبی رو به دو سمت باغ گیاه‌شناسی تعبیه شده که از هر طرف می‌روی صدای بلندش رهایت نمی‌کند. 

در منابع مرتبط با پرندگان با تأکید بر نقش حس شنوایی در زیست آنها نوشته‌ شده که «سروصدای زیاد می‌تواند زیستگاه آنها را ناامن و فرایند زادآوری را مختل کند و حتی منجر به مرگ برخی گونه‌ها شود.»

پخش موسیقی با صدای بلند در باغ گیاه‌شناسی در حالی رخ می‌دهد که در برخی کشورهای توسعه‌یافته موضوع ممنوعیت پخش موزیک با صدای بلند در طبیعت و پارک‌های جنگلی و ملی ممنوع و پخش آن مشمول جریمه‌های سنگین است. 

اگرچه در ایران قانون مشخصی برای این‌گونه مسائل وجود ندارد، ولی از مجموعه مدیریت و کسانی‌ که به برگزاری چادر جشنواره انار در باغ گیاه‌شناسی مجوز داده‌اند، متعجبم که چگونه بر محدودیت در پخش صدا تأکید نکرده‌اند؟ چه آنکه در جشنواره فعلی علاوه‌بر پخش موسیقی از بلندگوهای بزرگ مستقر در دو سوی چادر، دی‌جی و خواننده هم دعوت شده‌اند. 

آنچه به‌شدت در سال‌های اخیر در بازدید از اماکن فرهنگی، محیط‌زیست و یک گشت‌وگذار ساده در ایران ‌آزاردهنده شده، این است که نهاد حاکمیت وظایف قانونگذاری و تسهیلگری و حمایت از موضوع آن محل مورد بازدید را فراموش کرده و به امور دیگر روبنایی مشغول است. درست شبیه آنچه هرروزه در زندگی با آن مواجه‌ایم. حاکمیت غافل از فراهم آوردن ارزان، باکیفیت و به‌موقع مواد اولیه زندگی است ولی برای تک‌تک شئون زندگی مردم فرامینی صادر می‌کند. 

آنچه از مکانی مانند باغ گیاه‌شناسی انتظار می‌رود، این است که از پخش صدای بلند در جشنواره فعلی و جشنواره‌های دیگر جلوگیری کند و آرامش را به باغ، گونه‌های جانوری و پرندگانش و بازدیدکنندگان بازگرداند. 

بدون شک خرید چند تکه لواشک و ارده و دو بطری آب انار و… نیازی به موسیقی با صدای بلند ندارد. اگر این محدودیت ایجاد نشود، تا شب یلدا پرندگان متنوع آن باغ یا ناشنوا می‌شوند یا مهاجرت می‌کنند.