بارندگی پربازده؛ نعمتی که تهدید می‌شود

بارندگی‌های گسترده در سال آبی جاری که در غرب کشور فراتر از میانگین بلندمدت ثبت شده، چهره‌ای متفاوت از دامنه‌های زاگرس را در سال ۱۴۰۵ رقم زده است. داده‌های اداره‌کل هواشناسی کرمانشاه نشان می‌دهد میانگین بارش استان به ۵۳۱ میلی‌متر رسیده که نسبت به دوره بلندمدت ۳۱ درصد افزایش یافته است. این رشد بارندگی منجر به افزایش ۲۵ تا ۴۵ درصدی تراکم پوشش گیاهی شده که اگرچه نشانه‌ای از احیای طبیعی است، اما در ماه‌های گرم پیش‌رو، این حجم از گیاهان یک‌ساله به «سوخت طبیعی» و فتیله‌ای برای کوچک‌ترین جرقه تبدیل خواهد شد.

کارشناسان منابع طبیعی تأکید دارند که علف‌های خشک‌شده در تابستان به دلیل ساختار سلولی خاص و رطوبت پایین، سرعت اشتعال بسیار بالایی دارند و در صورت بی‌توجهی، می‌توانند یک آتش‌سوزی کوچک را در مدت زمان کوتاهی به بحرانی بزرگ تبدیل کنند. با توجه به اینکه بیش از ۹۵ درصد حریق‌ها در زاگرس منشأ انسانی (عمدی یا سهوی) دارند، نقش رفتارهای عمومی در مدیریت این بحران تعیین‌کننده است.

کاهش ۴۸ درصدی مساحت حریق با اقدامات پیشگیرانه

در همین راستا، علیرضا حیدری، مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمانشاه، با تأکید بر اینکه «پیشگیری از حریق جنگل» اولویت راهبردی است، اظهار کرد: فرمانداران به عنوان رؤسای ستاد مدیریت بحران در شهرستان‌ها، اختیارات قانونی لازم برای بسیج امکانات را دارند. وی اجرای طرح عملیاتی شامل ارتقای آموزش‌های عمومی، تجهیز دهیاری‌ها و استقرار دیده‌بان‌ها در نقاط پرخطر را الزامی دانست.

برای مقابله با این تهدید، پنج راهبرد کلیدی از سوی متخصصان پیشنهاد شده است: نخست، مدیریت سوخت طبیعی از طریق ایجاد نوارهای آتش‌بُر و چرای هدفمند؛ دوم، افزایش تجهیزات واکنش سریع و تقویت یگان‌های امدادی محلی؛ سوم، پایش هوشمند با استفاده از پهپادها و دوربین‌های دیده‌بانی؛ چهارم، آموزش چهره‌به‌چهره جوامع محلی برای تغییر رفتارهای پرخطر؛ و پنجم، تدوین نقشه خطر آتش‌سوزی بر اساس داده‌های اقلیمی و سوابق حریق.

همچنین در سطوح شهری، سازمان آتش‌نشانی کرمانشاه نیز نسبت به انباشت پوشش گیاهی در زمین‌های بایر هشدار داد. آتش‌پاد سعید قادری از شهروندان خواست تا نسبت به پاکسازی زمین‌های شخصی و بایر مجاور ساختمان‌ها اقدام کرده و از سوزاندن بقایای گیاهی خودداری کنند.

مشارکت مردمی؛ کلید موفقیت در مدیریت بحران

در نهایت، مسئولان استانی از جمله معاون عمرانی استاندار بر این نکته اشتراک‌نظر دارند که امکانات دولتی به‌تنهایی برای مهار بحران کافی نیست. سال ۱۴۰۵ برای زاگرس «سال تصمیم» است؛ اگر مدیریت سوخت و آموزش همگانی با هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و مشارکت جوامع محلی همراه شود، پوشش سبزی که امروز چشم‌ها را خیره کرده، به جای تبدیل شدن به خاکستر، به بستری برای احیای بلندمدت ریه‌های تنفسی غرب کشور تبدیل خواهد شد.