باد همواره در لوت می‌وزد و هر روز چهره‌ای نو از این بیابان می‌آفریند. سال‌به‌سال ردپاهای بیشتری را شن‌ها ثبت و باد پاک می‌کند.

۲۶ سال از همایش ملی شناخت بیابان لوت در کلوت‌های شهداد و ورود بیش از ۶۰۰ گردشگر و مهمان گذشته است. اینک شهداد به یکی از قطب‌های گردشگری استان کرمان و کشور تبدیل شده و آمار ورود گردشگران داخلی و خارجی سالانه به ۲۵۰ هزارنفر رسیده است.

جایی که نامش با تردد کاروان‌های قاچاق مواد مخدر و اشرار پیوند خورده بود، پس از ثبت جهانی بیابان لوت، از صدای کودکانی لبریز شد که با پدر و مادر از جای‌جای ایران و جهان مسافر لوت شدند و زیر آسمان پرستاره و سرمه‌ای‌اش به تماشای کهکشان راه شیری، «رود شور»، «کلوت‌ها» و «گندم‌بریان» نشستند. از زنان دهستان «تکاب»، پته و حصیر خریدند، طعم شیرین رطب‌های بزمانی شهداد، انجیرهای «سیرچ»، خرمای مضافتی «اندوهجرد» و عبدالهی «چهارفرسخ» را چشیدند و به آوازهای محلی و خاطرات مردمانی گوش سپردند که گنجینه‌ای از فرهنگ و تمدن بودند. مردمانی که سابقه تمدنشان به هزاره چهارم قبل‌ازمیلاد می‌رسد و صاحب قدیمی‌ترین پرچم فلزی جهان‌اند.

همین هفته پیش، پنجاهمین بومگردی شهداد گشایش یافت و با وجود دایر بودن چندین هتل و اکوکمپ هواپیمایی ماهان، مهمانسراها و مراکز متعدد اقامتی، به ظرفیت‌های اقامتی بیشتری نیاز بود. جایی که روزی آخر دنیا خوانده می‌شد، در پرتوی معرفی جاذبه‌ها، توسعه زیرساخت‌ها و برگزاری رویدادها با آغوشی باز و رویی گشاده پذیرای گردشگران بی‌شمار است.

سیاستگذاری صحیح، همراهی اهالی، مهاجرت معکوس، سرمایه‌گذاری بومی‌ها و جذب سرمایه‌گذار از سایر مناطق، منجر به رونق اقتصادی، تبادلات فرهنگی و ارتقای امید در مردم شده است. حتی برخی مراکز بومگردی با سرمایه شهدادی‌های مقیم خارج از کشور احداث شدند.

گردشگری علاوه‌بر رونق اقتصادی، به ثبت ملی برخی آیین‌ها و آثار فرهنگی شهداد مانند «سالاررجب» و «سوتک‌ گلی» انجامید. انجمن «حمایت از توسعه و عمران شهداد» و انجمن «حامیان بیابان لوت» تأسیس شد. زنان دهستان تکاب با راه‌اندازی تشکل «گوجینو»، درصدی از سود فروش صنایع‌دستی را به احیای قنات‌ها اختصاص دادند. اینک روستاها و قلعه زیبای شفیع‌آباد، مرکز عرضه و فروش دست‌آفریده‌های حصیری، پته و محصولات روستاهایی است که جان گرفته­اند و میزبان گردشگران هستند.

در سال‌های اخیر ورود و اقامت گردشگر به شهداد و بیابان لوت روند افزایشی داشته است. رویدادهایی مانند جشن‌های شهریور و یلدا، جشنواره‌های سیر و حنا، تورهای عکاسی و پیاده‌روی، مسابقات ورزشی و ماراتن لوت، گردشگران گوناگونی را به این خطه کشانده و آوازه آن را از مرزهای ایران فراتر برده است.

شهداد هنوز به زیرساخت‌های بیشتری در حوزه گردشگری نیاز دارد و امید می‌رود متناسب با استقبال گردشگران، امکانات رفاهی، اقامتی و بهداشتی‌اش گسترش یابد. همچنین، ارائه آموزش‌های مرتبط و استفاده از دانش و تجربه بومی در برنامه‌ریزی‌ها بسیار ضروری است. نیاز به ساماندهی آفرودها و ورود گردشگر و در مجموع، حکمرانی گردشگری لوت بیش‌ازپیش احساس می‌شود.

فعالیت‌های گردشگری با پاسداشت و حرمت به فرهنگ و داشته‌های بومی به گشودگی و مدارا نیز نیاز دارد. تعامل برنامه‌ریزان در سطوح محلی تا ملی و بین‌المللی و مشارکت‌بخشی به جامعه محلی ضمن ایجاد همراهی و پشتیبانی حداکثری، گردشگری شهداد و لوت را باثبات و پایدار می‌کند.

آخر هفته گذشته درست زمانی که مردم کرمان از «هوشنگ مرادی کرمانی»، نویسنده زاده سیرچ شهداد تجلیل می‌کردند، ماراتن بیابان لوت با حضور بیش از ۶۵۰ دونده در شهداد برگزار شد. در جریان برگزاری ماراتن  شاهد برخی واکنش­ها بودیم که از آن به‌عنوان هنجارشکنی یاد شد، درحالی‌که می‌توانست از مسیر دیگری مطرح و با تعامل دنبال شوند.

ضمن درک حساسیت‌ها، انتظار می‌رود با در نظر گرفتن روند دشوار تبدیل بیابان لوت به قطب گردشگری، مسائل با تعامل بیشتری مطرح و پیگیری شود.

انتقاد گسترده از برخی رفتارها در یک جغرافیای محدود شاید منجر به ایجاد موجی کوتاه‌مدت شود، اما شیوه طرح موضوع می‌تواند ما از اهداف خود دور کند.

رسیدن به راه‌حل در فرایندی تعاملی، گفت‌وگومحور مبتنی‌بر احترام متقابل، شناخت و درک مقتضیات متعدد و هم‌زیستی و مدارا، هزینه‌های کمتر و نتایج بسیار سودمندتری دارد.

ماراتن لوت توانسته است ظرفیت­های جدیدی در گردشگری این بیابان ایجاد کند. برگزارکنندگان سال‌هاست مسیر دشواری را طی کرده‌اند. آنها نیز از ده‌ها ماراتن گذر کرده‌اند تا شن‌های بیابان لوت، پذیرای گام‌های دوندگانی از سراسر جهان باشد. درست است که ماراتن لوت مزایایی برای برگزارکنندگان دارد، اما مزایا و دستاوردها بیشتر نصیب مردمانی می‌شود که همسایه لوت هستند و به‌سختی روزگار می­گذرانند. گردش مالی این رویداد که توسط بخش غیردولتی انجام شد، بیش از ۱۰ میلیارد تومان برآورد شده است. ماراتن لوت هر سال دوندگان بیشتری را جذب و بازارهای محلی متعددی را فعال می کند و نمادی از ارتباط جامعه بومی با جامعه جهانی است. بدیهی است این ارتباط شرایط جدیدی را ایجاد می‌کند و درک این موقعیت از سوی همگان ضروری است.

ماراتن لوت صرفاً یک مسابقه نیست، فرصتی برای رونق گردشگری در استانی است که قرار است دنیا به آن لبخند بزند.

بررسی صفحات مجازی و گروه­های محلی نشان می‌دهد واکنش‌های انتقادی به ماراتن لوت، از سوی بسیاری از اهالی یا نادیده گرفته شد یا چنین مواجهه و برخوردی را موجب ضرر به گردشگری و زندگی خود توصیف کرده‌اند. حتی کمتر شخصیت حقیقی یا حقوقی محلی مبادرت به انتشار بیانیه یا اعتراض کرد و تاکنون از سوی هیچ‌کس واکنش منفی دیده نشده است.

 موج چنین برخوردهایی خیلی زود فروکش می‌کند، اما تأثیر آن می‌تواند سال‌ها باقی بماند؛ تأثیری که همیشه مثبت نیست.

مسیر تعامل و گفت‌وگو مسیری است که رسیدن به تفاهم در آن آسان‌تر اتفاق می‌افتد.

از همه کسانی که به ماراتن لوت انتقاداتی داشتند و آنها که برگزارکننده بودند، دعوت می­شود تا سال آینده و ماراتن بعد، پذیرش دیدگاه­های مختلف، نگاه­های مشارکتی، در نظر گرفتن بافتار اجتماعی، رویکردهای گردشگری پایدار و حفظ محیط‌زیست را تمرین کنند. در ماراتن بعدی کنار هم بدوند و امید که با موفقیت، پیروزی و رتبه خوب به خط پایان برسند. آن‌گاه همه با هم کاپ دوستی، مهربانی، مدارا و البته قهرمانی را بالا خواهیم برد.