ایران غربی‌ترین پراکندگی خرس سیاه آسیایی را دارد‌، گونه‌ای به‌شدت در معرض خطر انقراض بااین‌حال هر چقدر یوزها جلوی نور دوربین‌ها قرار دارند، خرس‌های سیاه در سایه‌اند. این بدان معنا نیست که هیچ کاری برای حفاظت از  آنها انجام نمی‌شود. پروژه حفاظت از خرس سیاه آسیایی در استان هرمزگان سال‌هاست برای حفاظت از این گونه فعالیت می‌کند. حاصل همین پژوهش‌ها و فعالیت‌ها نشان داده است تخریب نخلستان‌های رهاشده و سدهای سنتی تعارض میان خرس‌های سیاه آسیایی و جامعه محلی را افزایش می‌دهد.

مناطق شرقی استان هرمزگان در جنوب ایران، غربی‌ترین پراکندگی جهانی خرس سیاه آسیایی است. این زیرگونه در رشته‌کوه‌های خشک و به‌هم‌پیوسته این منطقه که به‌طور پراکنده با درختان پوشیده شده‌اند، زندگی می‌کند. تجزیه و تحلیل نمونه‌های سرگین نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد رژیم غذایی خرس سیاه آسیایی در این منطقه از میوه خرمای کشت‌شده تشکیل می‌شود و پس از آن زنبور سرخ شرقی و میوه «کُنار» قرار دارند.

تاریخچه کشت خرما در ایران به حدود چهار هزار سال قبل‌ازمیلاد برمی‌گردد. بنابراین، تغذیه خرس سیاه آسیایی از نخلستان‌های خرما می‌تواند یکی از قدیمی‌ترین تعاملات این گونه با یک میوه کشت‌‌شده در آسیا باشد. اگرچه خرما بیش از نیمی از رژیم غذایی خرس سیاه آسیایی را تشکیل می‌دهد، این امر در نیم‌قرن اخیر، تعارض قابل‌توجه و جدی‌ای میان انسان و خرس ایجاد نکرده است. دلیل اصلی آن را می‌توان به مهاجرت گسترده جوامع محلی از کوه‌ها به مناطق شهری مرتبط دانست. مهاجرت منجر به رها شدن بسیاری از نخلستان‌ها و کاهش حضور انسان در این زیستگاه‌ها طی ۵۰ سال گذشته شده است.

رها شدن نخلستان‌ها در ابتدای کار گرچه به‌نظر می‌رسید برای خرس سیاه آسیایی مفید باشد، اما شرایط کاملاً تغییر کرده است. برای سال‌ها در این مناطق نخل جدیدی کاشته نشده و بسیاری از نخل‌های موجود نیز به‌دلیل بی‌توجهی از بین رفته‌اند که تأمین غذا را برای این گونه دشوار می‌کند. مشکل اساسی‌تر، تخریب و ازبین‌رفتن سدهای کوچک سنتی رسوب‌گیر است که جوامع محلی پیش‌تر برای ایجاد زمین‌های مسطح و قابل‌کشت خرما ساخته بودند.

در استان هرمزگان کاشت نخل خرما در مناطق کوهستانی همواره با چالش کمبود زمین مسطح مواجه بوده است. برای حل این مشکل، جوامع محلی راه‌حلی نوآورانه ایجاد کردند که به اقلیم آنها مربوط می‌شود.

 مناطق جنوب‌شرقی ایران هر سال تحت‌تأثیر الگوی آب‌وهوایی موسمی قرار می‌گیرند که بارندگی شدید تابستانی را به‌همراه دارد. این بارش‌ها به‌سرعت از دامنه‌های تند کوه‌ها جاری می‌شوند و رواناب و سیلاب‌های ناگهانی ایجاد می‌کنند. تبعات چنین وضعیتی فرسایش شدید خاک و از‌بین‌رفتن خاک حاصلخیز منطقه است. جوامع محلی در این منطقه در دره‌های متعدد منطقه و مستقیماً در مسیر سیلاب‌ها دیواره‌های سنگی می‌ساختند که عملکردی مشابه سدهای کوچک یا بندهای کنترل سیلاب داشتند. این سازه‌ها رسوب ارزشمند حمل‌شده توسط سیلاب‌ها را به دام می‌انداختند و آنها را حفظ می‌کردند. با گذشت زمان، تجمع این رسوبات منجر به شکل‌گیری زمین‌های مسطح و حاصلخیز در پشت دیواره‌های سنگی می‌شد.

زمین‌هایی که در پشت این دیواره‌های سنگی شکل می‌گرفتند، رطوبت را در زیر سطح حفظ و  محیطی ایدئال برای رشد گیاهان خودرو و کشت نخل خرما فراهم می‌کردند. درنتیجه، طی سال‌های متمادی نخلستان‌های متعددی در این مناطق توسط مردم محلی ایجاد شده بود.

بااین‌حال، رها شدن این مناطق، همراه با افزایش سیلاب‌ها در اثر تغییراقلیم، باعث تخریب و فروپاشی سدهای قدیمی شده است. هنگامی که یک سد از بین می‌رود، با وقوع نخستین سیلاب، خاک اطراف تنه و ریشه‌های نخل‌ها شسته می‌شود و ریشه‌های آنها را نمایان می‌کند. این وضعیت باعث می‌شود درخت میوه کمتری تولید کند و به‌سرعت خشک شود یا به‌طور کامل سقوط کند. با کاهش بهره‌وری و تعداد نخل‌ها در کوهستان، خرس سیاه آسیایی برای یافتن خرما به‌سمت روستاهای حاشیه کوه حرکت می‌کنند که این امر به تعارض با انسان منجر می‌شود.

پروژه حفاظت از خرس سیاه آسیایی در استان هرمزگان به این نتیجه رسید که برای حفظ نخل‌های خرما در مناطق کوهستانی که منبع اصلی غذای خرس‌ها هستند، مجموعه فعالیت‌هایی انجام دهد. در همین راستا، بازسازی و ترمیم سدهای موجود به‌عنوان یک اولویت در برنامه عملیاتی پروژه قرار گرفت. درواقع، بازسازی این سدها دو هدف اساسی را محقق می‌کند؛ از یک‌سو، باعث جلوگیری از فرسایش منابع ارزشمند خاک می‌شود و از سوی دیگر، پوشش گیاهی پشت سدها را که غذای اساسی و پناهگاه برای خرس سیاه آسیایی است، حفظ می‌کند.

در شش ماه گذشته، پروژه حفاظت از خرس سیاه آسیایی در استان هرمزگان با همکاری مردم محلی، شش سد قدیمی رسوب‌گیر را تعمیر یا بازسازی کرده است. با توجه به تعداد زیاد سدها، براساس سه معیار سدهایی منتخب شدند. این سه معیار عبارت بودند از: ۱.تعداد درختان خرما در پشت سد آسیب‌دیده بیشتر بود. ۲.تعداد حضور یا بازدیدهای خرس سیاه آسیایی پشت سدها براساس تصاویر دوربین‌های تله‌ای و نشانه‌ها بیشتر  بود و ۳.موقعیت سد درون زیستگاه، دور از جاده‌ها و روستاها بود.