علی رغم هشدار کارشناسان مبنی بر ممنوعیت خروج آب از تالاب هامون سابوری و صرف این آب برای تثبیت خاستگاه‌های گرد و غبار، منابع محلی از تکرار تجربه تلخ و ناموفق انتقال سیلاب رودخانه فراه و تالاب هامون سابوری به زهکش ادیمی توسط یک قرارگاه نظامی خبر دادند.

پرسش اصلی این است که با توجه به تجربه تلخ سال گذشته مبنی بر تبخیر آب زهکش ادیمی، انتقال آب کانال تالاب هامون سابوری به زهکش مذکور با هماهنگی یا اخذ مجوز از دستگاه‌های متولی صورت گرفته است؟ آیا برای انتقال این آب برنامه‌ای وجود دارد؟ با توجه به اهمیت وجود آب برای تثبیت کانون‌های بحرانی و ضرورت مشارکت جامعه محلی، چرا اهداف و برنامه‌های دستگاه‌های متولی برای مردم شفاف سازی نمی‌شود؟
از دیرباز آب مورد نیاز شرب و کشاورزی منطقه سیستان و شهرستان زاهدان از آورد رودخانه هیرمند ذخیره شده در چاه‌نیمه‌ها، تامین می‌شد و از آورد رودخانه فراه جهت مصارف زیست محیطی و مرطوب‌سازی بخشی از بستر تالاب هامون استفاده می‌گردید.

دو سال قبل براساس یک تحلیل نادرست امنیتی مبنی بر اینکه در صورت عدم ورود آب به منطقه سیستان تا حوالی بهمن ماه سال ۱۴۰۱؛ منجر به اتمام آب شرب منطقه می‌شود، بنابراین براساس همان تحلیل نادرست، شرکت آب نیرو مکلف شد که در بستر تالاب هامون حدود ۲۸ کیلومتر کانال حفر کند که سیلاب رودخانه فراه به زهکش ادیمی منتقل و سپس توسط تاسیسات طرح موسوم به ۴۶ هزار هکتاری برای مصارف شرب به یکی از چاه‌نیمه‌های سیستان منتقل شود، اما در آن سال هیچ آبی از طریق رودخانه فراه وارد تالاب هامون سابوری نشد و به رغم تشدید بحران آب شرب به علت ناکارآمدی دولت وقت، ذخایر آب منطقه تا زمان ورود سیلاب در سال آبی گذشته و همزمان با تکمیل بزرگترین آب‌شیرین‌کن فراساحلی خاورمیانه، کفاف بخشی از نیاز سیستان و زاهدان را داد.

در سال آبی گذشته علی رغم ورود ۳۰۰ میلیون مترمکعب به چاه‌نیمه‌ها، میزان قابل توجهی از آب موجود در تالاب هامون برای انتقال به چاه‌نیمه‌ها در زهکش ادیمی دپو شد، اما این آب به چاه نیمه ها منتقل نگردید، از ظرفیت آن برای تثبیت خاستگاه‌های گرد و غبار استفاده نشد و به کاسه تبخیر تبدیل گردید.

در سال آبی جاری نیز به رغم وجود آب در چاه‌نیمه‌ها و ورود سیلاب از طریق رود هیرمند، یک قرارگاه نظامی اقدام به نصب ایستگاه پمپاژ کرده و آب درون کانال تالاب هامون سابوری را به زهکش ادیمی منتقل می‌کند.
طی یکسال گذشته حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب مصرف و یا تبخیر شد، میزان آب انتقالی از تالاب هامون سابوری قرار است به حجم تبخیر آب بیفزاید؟ مادامی که هیچ طرحی برای کاهش میزان تبخیر آب چاه‌نیمه‌ها وجود ندارد، افزایش میزان ذخیره آب چاه نیمه ها از محل آورد فراه‌رود چه ضرورتی دارد؟ چرا قرارگاه مذکور به جای انتقال آب تالاب هامون، نسبت به اجرای طرح‌هایی برای کاهش میران تبخیر آب چاه‌نیمه‌ها اقدام نمی‌کند؟ وقتی که خاستگاه‌های گرد و غبار در تالاب هامون سابوری، سیستان را به آلوده ترین شهر جهان شُهره کرده، براساس کدام منطق آب موجود در این تالاب به جای دیگری منتقل می‌شود؟

وجود دایک مرزی و کانال هامون سابوری، پخش طبیعی سیلاب در بستر تالاب هامون را غیر ممکن کرده است، بنابراین باید برای تسهیل شرایط زندگی اهالی سیستان، باید با استفاده از ظرفیت کانال تالاب هامون سابوری در محل کانون‌های بحرانی برداشت گرد و غبار به صورت مصنوعی عملیات پخش آب انجام شود.
مادامی که در عمل زمام امور از دست دستگاه‌های متولی متخصص امر خارج و اختیارات به یک قرارگاه نظامی منتقل شود، طبیعی است که ملاحظات زیست محیطی نادیده انگاشته می‌شود و بدین ترتیب مردم متضرر خواهند شد.

اگر دستگاه‌های متولی حوزه آب و محیط زیست توان نصب ایستگاه پمپاژ و انتقال آب در شرایط اضطراری را ندارند و این‌کار باید توسط یک قرارگاه نظامی صورت گیرد، چرا این دستگاه‌ها تعطیل نمی‌شوند تا در شرایط اسفناک اقتصادی کنونی، بودجه کشور صرف دستگاه‌های ناکارآمد نشود؟ در این زمینه باید نماینده عالی دولت در استان پاسخ دهد./پیام ما