زمزمه‌های ساخت طرح گردشگری در منطقه حفاظت‌شده اواخر سال ۱۳۹۵ به راه افتاد و قرار بر این بود که در این منطقه ۳۲ هکتاری با اجازه سازمان ‏حفاظت محیط‌زیست ۱۵۶ واحد اقامتی، ۶۰ سوئیت گردشگری روستایی و سلامت، ۲۰ اتاق اقامتگاه ‏گردشگری، سه بخش سالن ورزشی چندمنظوره، سه بخش مجموعه ورزش‌های آبی، رستوران، تالار پذیرایی، ‏کافی‌شاپ و فست‌فود، نمایشگاه، نگارخانه، ۱۰ واحد تجاری بازارچه صنایع‌دستی، ۱۵ واحد تجاری مرکز ‏خرید، مجموعه سرگرمی-تفریحی، مسجد و اورژانس ساخته شود.‏ 

سال ۹۷ گروه بزرگی از سازمان‌های مردم‌نهاد خوزستان علیه مسببان این ساخت‌وساز در بهبهان اعلام جرم کردند و پرسیدند چرا در یکی از مناطق حفاظت‌شده چهارگانه که زیستگاه پلنگ است، باید ویلا ‏ساخت؟

مخالفت‌ها باعث شد اداره محیط‌زیست کهگیلویه‌وبویراحمد در همان سال کار را متوقف کند، اما توقف چندماهی بیشتر طول نکشید و بار دیگر ساخت‌وسازها شروع شد. آن زمان نامه‌ای از قول «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان ‏حفاظت محیط‌‌زیست، خطاب به مدیران کل خوزستان و کهگیلویه‌وبویراحمد منتشر شد که در آن گفته بود: «باتوجه‌به نظریه ‏سازمان آب و برق خوزستان طرح گردشگری تنگه تکاب را اجرا کنید. هیچ نیازی به تهران (سازمان) و دیگر ‏معاونت‌ها ندارید. شما دستور فوق را اجرایی کنید.» 

این صحبت‌ها در حالی بود که «فرخ شیرالی»، رئیس وقت اداره حفاظت محیط‌زیست بهبهان، در سال ۹۷ به ایسنا گفته بود «اگرچه بخشی از منطقه حفاظت‌شده خاییز در خوزستان قرار دارد، اما مدیریت آن منطبق بر تقسیمات کشوری نیست و زیر نظر اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست کهگیلویه‌وبویراحمد و شهرستان دهدشت است. بنابراین، هرگونه عملیات و تصمیم‌گیری در این منطقه حفاظت‌شده مربوط به آن استان است و صدور هرگونه مجوز در مناطق چهارگانه جزو اختیارات ادارات کل نیست و سازمان حفاظت محیط‌زیست در این زمینه تصمیم‌گیری می‌کند.»

طرح گردشگری مخالف با مصوبات بالادستی است

«تنگ تکاب» نام روستایی ر منطقه حفاظت‌شده خاییز است و در سمت شمال تنگه ارتفاعات کوه بدیل قرار دارد. در سمت جنوب آن ارتفاعات خاییز گسترده شده است و رودخانه مارون از یک کیلومتری غرب روستا عبور می‌کند. طرح گردشگری منطقه «تنگ تکاب بهبهان» یکی از ۳۰ منطقه نمونه گردشگری در خوزستان است که قرار بود با سرمایه‌گذاری صد میلیارد تومانی بخش خصوصی اجرا شود.

به‌گفته او، وزارت میراث‌‌فرهنگی هم در مناطق چهارگانه اختیارات قانونی ندارد و براساس ماده ۱۷ قانون حفاظت و بهسازی، سازمان حفاظت محیط‌زیست قائم‌مقام دولت در این مناطق است. «می‌گویند این مناطق جزو مستثنیات است و به ما ارتباطی ندارد، اما از نظر قانونی بحث مالکیت مطرح نیست بلکه بحث ضوابط مطرح است. شورای‌عالی معماری و شهرسازی، شورایی بالادستی است و اینکه چه زون‌هایی می‌تواند در منطقه حفاظت‌شده قرار گیرد، دستورالعمل خود را دارد. بنابراین، در این طرح ۳۲ هکتاری مهم مالک نیست بلکه مهم ضوابطی است که زیر پا گذاشته شده است.»

او همچنین به ایرادات گسترده این طرح و محل قرار گیری‌اش اشاره می کند: «در اراضی‌ای که دارای شیب بالای ۱۵ درصد باشند، گردشگری متمرکز مجاز نیست، اما شیب این منطقه ۶۵ درصد است. طبق نظر کارشناس رسمی دادگستری این مجموعه طرح مدیریتی و زون‌بندی ندارد. در کوه بکر منطقه گون‌ها را کنده و زیستگاه کل و بز و پلنگ بتن‌ریزی شده است.»

این وکیل دادگستری همچنین به گزارش رسمی کارشناس دادگستری اشاره می‌کند. گزارشی که براساس آن این طرح روی گسل فعال زلزله واقع است. همچنین، برخلاف ضوابط طرح‌های اکولاژ و اقامتگاه‌های بومگردی، بتن‌ریزی گسترده و آرماتوربندی در سایت پروژه رخ داده و نزدیک به ۱۰ گونه مهاجم و غیربومی در سایت پروژه کاشته شده است. از سوی دیگر، کانال‌کشی‌ها با سازه‌های بتنی در سایت پروژه اجرا شده است، درصورتی‌که باید همسو و همگن با سیستم منطقه می‌بود.

همه این موارد درحالی‌است که دفتر زیستگاه‌ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور هم به پروژه شهرک گردشگری تنگ تکاب در گذشته ایراداتی جدی وارد کرده است و در گزارشش درباره این منطقه نوشته بود «۶۰ درصد محدوده سایت گردشگری در زون حفاظتی و محدوده حساس زیستگاهی است، همچنین کریدور حیات‌وحش منطقه کل، بز و پلنگ است. از سویی عملیات جاده‌سازی و مسیرگشایی سرمایه‌گذار منجر به تخریب چشم‌انداز منطقه که ارزش زیستگاهی دارد، شده است که پراکنش حیات‌وحش و آسیب‌پذیری آن را به‌همراه دارد. بر همین اساس تملک عرصه به‌نام سازمان حفاظت محیط‌زیست و یا اعمال ماده ۶۴ مکرر قانون حفاظت از جنگل‌ها و مراتع ضروری شمرده شده است.»

منتظر گزارش‌های استانی هستیم

هادی اما به سال‌های گذشته اشاره و تاکید می‌کند که چون این منطقه جزو مستثنیات است، سازمان منابع‌طبیعی برای تخلفات مختلف باید پاسخگو باشد. «ما در سال‌های گذشته درباره آب این منطقه نگرانی‌های بسیاری داشتیم. از وزارت نیرو استعلام گرفتیم و وقتی آنها می‌گویند مشکلی وجود ندارد، ما چه کاری باید انجام دهیم؟ این استعلام را از منابع‌طبیعی هم گرفتیم و آنها هم گفتند مشکلی وجود ندارد.»

او همچنین به دو گزارش ارزیابی اثرات محیط‌زیستی اشاره کرد که یکی در استان‌‌ها و یکی دیگر در تهران انجام گرفته است؛ «هر دوی این گزارش‌ها در همان سال‌ها انجام گرفت و ما هم درباره حرایم و مواردی ازاین‌دست نگرانی‌هایی داشتیم و از نظر قانونی تا جایی که امکان داشت، عمل کردیم و بسیاری از فعالان هم شکایت کردند و حالا هم منتظریم نتیجه بررسی‌های نهایی ادارات خوزستان و کهگیلویه‌وبویراحمد بیاید تا درصورت مشکل جدید وارد عمل شویم.»

منطقه حفاظت‌شده اما با قیمت ارزان در سال‌های گذشته به فروش رفته و حالا همین هم گره کوری برای حفاظت این منطقه شده است. سازمان حفاظت محیط‌زیست که مسئولیت اصلی حفاظت از مناطق چهارگانه را برعهده دارد، می‌گوید این ۳۲ هکتار از دستش خارج است و منابع‌طبیعی و وزارت نیرو هم در استعلام‌‌هایشان این ساخت‌وسازها را بی‌مشکل می‌دانند. حالا منطقه‌ای با شیب زیاد، حیوانات وحشی بسیار و پوشش گیاهی خاص سال‌هاست ذره‌ذره آب می‌شود و برای این کار هم مجوز صادر شده است.