در نشست مشترک استادان زمین‌شناسی دانشگاه شیراز و گروه باستان‌شناسی پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید مطرح شد:

بیشتر از نقش رستم، کعبه زرتشت در خطر است

اظهارات ضدونقیض درباره تبعات فرونشست بر آثار باستانی موجود در مرودشت درحالی مطرح است که وضعیت این دشت هر روز بحرانی‌تر می‌شود





بیشتر از نقش رستم، کعبه زرتشت در خطر است

۱ آبان ۱۴۰۳، ۱۷:۵۰

|پیام ما|میراث باستانی هخامنشیان مدتهاست که روزهای تبدار و سختی را می‌گذراند. یک روز با فرونشستی که به چند قدمی‌شان رسیده درگیرند و یک روز با گلسنگ‌ها و نفوذ رطوبت دست به گریبان، در این بین مسئولان و کارشناسان اظهارات ضدونقیضی در مورد حوادث پیرامون این آثار دارند. یک روز از امنیت آثار در مقابل فرونشست می‌گویند و روزی دیگر نسبت به شرایط آنها ابراز نگرانی می‌کنند. اما در این میان آنچه قابل کتمان نیست، وضعیت بحرانی مرودشت و تمامی آثار باستانی موجود در آن است. آثاری که سالهاست اسیر سوءمدیریت‌ها و تصمیمات اشتباه و صدور مجوزهای غیراصولی هستند. در روزهای گذشته هم نکات قابل‌تأملی در نشست مشترک دانشگاه شیراز و پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید مطرح شده است که سایه تهدید را از نقش‌رستم برداشته و کعبه زرتشت را در معرض خطری جدی‌تر می‌داند.

در پی تشدید بحران‌ فرونشست در مرودشت استان فارس و تهدید آثار ارزشمند تمدنی موجود در این محدوده، و پس از چهار ماه پژوهش و پایش دوشنبه گذشته اساتید زمین‌شناسی دانشگاه شیراز و گروه باستان‌شناسی پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، در یک نشست علمی مشترک موضوع پایش چهارماهه و گزارش کاوش و ساماندهی محوطه نقش‌رستم را مورد بررسی قرار دادند. 

نقش‌رستم یا کعبه زرتشت

علی فقیه، رئیس گروه زمین‌شناسی دانشگاه شیراز: پس از اسکن زمین و مطالعات ژئورادار(GPR) ژئوفیزیک و ژئوالکتریک انجام‌شده در نقش‌رستم می‌توان گفت فرونشست مربوط به دشت است و در بستر خاک دشت اتفاق افتاده و خوشبختانه بر آثار نقش‌رستم به‌ویژه آرامگاه پادشاهان هخامنشی و نقش برجسته‌های ساسانی تأثیری ندارد و تنها دل‌نگرانی برای بنای سنگی کعبه زرتشت است

«علی فقیه»، رئیس گروه زمین‌شناسی دانشگاه شیراز، در نشست مشترک با پایگاه جهانی تخت‌جمشید درباره مطالعات صورت‌گرفته در محدوده نقش‌رستم اعلام کرد: «پس از اسکن زمین و مطالعات ژئورادار(GPR) ژئوفیزیک و ژئوالکتریک انجام‌شده در نقش رستم می‌توان گفت فرونشست مربوط به دشت بوده و در بستر خاک دشت اتفاق افتاده است و خوشبختانه بر آثار نقش‌رستم به‌ویژه آرامگاه پادشاهان هخامنشی و نقش برجسته‌های ساسانی تأثیری ندارد.

صخره کوهستان تا کیلومترها به‌هم پیوسته است و همه آثار صخره‌ای نقش‌رستم از خطر فرونشست مصون هستند و تنها دل‌نگرانی برای بنای سنگی کعبه زرتشت است. این بنا و باروی خشتی نقش‌رستم هر دو دارای ویژگی‌های معماری فوق‌العاده‌ای هستند که تاکنون فرونشست نتوانسته خللی به آنها وارد کند؛ زیرا باروی نقش‌رستم دارای ۱۰ متر ضخامت و تمام از خشت است و تنها آسیب‌هایی که به باروی خشتی نقش‌رستم وارد شده، فروشُست‌های ناشی از بارندگی است. درباره بنای منسوب به بن‌خانگ سازه‌های سنگی آن چنان محکم از سنگ‌های یکپارچه ساخته شده است که طی ۲۵ قرن از تمام زلزله‌ها مصون مانده است». اظهارات فقیه درحالی بیان می‌شود که هفته گذشته «مصطفی ده‌پهلوان»، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی، پس از بازدید از نقش‌رستم گفته بود: «در نقش‌رستم از فروچاله، فرونشست و فروشُست صحبت می‌شود؛ ‌قبلاً هم گفته‌ بودم این موضوع حاد است و کل منطقه را درگیر کرده، مطمئن باشید در آینده اتفاقات مهیب‌تری را تجربه خواهیم کرد. چون سطح سفره‌های زیرزمینی سال‌هاست پایین رفته و وزن سنگینی خاک آن را پایین می‌کشد، مخصوصاً جایی که مرز بین دشت و کوه است، سریع‌تر خود را نشان می‌دهد» او درباره اینکه خطر فرونشست را در محوطه نقش‌رستم چقدر جدی ارزیابی کرده است، نیز اعلام کرد: «براساس مشاهداتم شکاف‌ها تا عمق حدود سه متر در ترانشه‌های کاوش دیده می‌شود. اما دشت مرودشت جایی است که در آن برنج می‌کارند و عمق چاه‌ها تا ۳۰۰ متر هم رفته است. این برداشت بی‌رویه آب اتفاقات بدی را در آینده رقم خواهد زد. باید علت این گرفتاری را پیدا و درمان کرد» او درباره وضعیت کعبه زرتشت و ترک‌هایی که در اطراف آن ایجاد شده نیز گفت‌: «ترانشه عمیقی در کاوش‌های «اشمیت» ایجاد شده است که مرزهای آن را به ما نشان دادند؛ بعضی از ترک‌ها و شکاف‌ها به نشست خاک ترانشه اشمیت برمی‌گردد» 

 

سالم‌ترین بنای هخامنشی در معرض خطر

به‌گفته «علیرضا عسگری چاوردی»، سرپرست برنامه ساماندهی نقش‌رستم و مدیر پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید،: «در زمان کاوش‌های باستان‌شناسی یکصد سال پیش هیئت امریکائی مشخص شد کعبه زرتشت سالم‌ترین بنایی است که از روزگار هخامنشی تا کنون به‌جای‌ مانده و از زیر خاک نمایان شده است. هخامنشیان این بنا را در برابر خطرات زلزله و هر گزند دیگر کاملاً ایمن ساخته‌اند و به‌دلیل اهمیت مذهبی این بنا، سازه معماری و مصالح سنگی به‌کاررفته در ساخت آن یکی از شاهکارهای معماری دوره باستان است» حالا اما براساس اظهارات استاد دانشگاه شیراز این بنا در معرض خطر ناشی از فرونشست زمین قرار دارد، خطری که پس از قرن‌ها به سراغ کعبه زرتشت آمده است. عسکری چاوردی درباره ایمنی زمین و سطح زیرین این بنا می‌گوید: «مطالعات ادامه دارد و به‌محض تأمین اعتبار، مطالعات ژئوتکنیک بستر بنای کعبه زرتشت انجام می‌شود و مقاوم‌سازی زمین برای این بنا در اولویت است». او در نشست مشترک با دانشگاه شیراز گفته است: «طی چهارماه مطالعات میدانی با مجوز از پژوهشگاه میراث فرهنگی انجام شد. در این مدت بخشی از سیستم‌های انتقال و هدایت آب نقش‌رستم احیا شد. در بخش مرکزی محوطه به‌دلیل اینکه اریک اشمیت، حدود ۹۰ سال پیش گمانه کاوشی بزرگ به ابعاد ۸۰ در ۱۰۰ متر در پیرامون کعبه زرتشت ایجاد کرده بود و بخشی از آن را مجدد با خاک دست‌ریز پر کرده، بین بستر اصلی خاک و خاک پرشده در گمانه کاوش اختلاف تراکم ایجاد شده بود که هرساله در اثر فرو رفتن آب به درون ترانشه کاوش، آن شکاف از زیر سطح پر از آب می‌شد. به همین دلیل، در برنامه امسال تصمیم گرفته شد این شکاف‌ها پاکسازی شوند تا میزان عمق شکاف‌های گذشته شناسائی شوند. به‌نظر می‌رسد براساس مطالعات حاصل از چهارماه کار میدانی مشکل اصلی نقش‌رستم در بخش مرکزی و پیرامون کعبه زرتشت است که با شناسایی عمق شکاف‌ها و امتداد برش افقی متوجه شدیم تمام این شکاف‌ها به محدوده‌ کاوش‌های باستان‌شناسی هیئت آمریکایی مربوط است که چاله‌های بزرگ و عمیقی در این قسمت ایجاد کرده بودند. بیشتر شکاف‌ها در همان محدوده ترانشه آمریکایی‌ها به‌صورت سطحی پاکسازی شدند و در بخش مرکزی شکاف‌های عمیق در امتداد گمانه کاوش اریک اشمیت به طرف پایین ادامه پیدا می‌کند که با استحکام‌بخشی دیوار پیرامون بنای کعبه زرتشت مسئله رانش خاک در این قسمت حل خواهد شد»

رئیس پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، اردیبهشت‌ماه امسال و همزمان با بحرانی‌تر شدن وضعیت محوطه نقش‌رستم، به ایسنا گفته بود: «باید یک برنامه بلندمدت حداقل پنج‌ساله برای نقش‌رستم از نظر کاوش، بررسی و حفاظت و مرمت اجرا شود؛ چون مسئله نقش‌رستم فقط فرونشست نیست، مسئله حفاظتی، مرمتی، باستان‌شناسی و مطالعات زمین‌شناسی است، مسئله خاک و پایش است و این محوطه باید در راستای حفاظت و ساماندهی به‌کلی مورد مطالعه و بازنگری قرار گیرد»

 

اصرار بر بی‌توجهی به هشدارها

در نقش‌رستم از فروچاله، فرونشست و فروشُست صحبت می‌شود؛ ‌این موضوع حاد است و کل منطقه را درگیر کرده، مطمئن باشید در آینده اتفاقات مهیب‌تری را تجربه خواهیم کرد. چون سطح سفره‌های زیرزمینی سال‌هاست پایین رفته است و وزن سنگینی خاک آن را پایین می‌کشد. دشت مرودشت جایی است که در آن برنج می‌کارند و عمق چاه‌ها تا ۳۰۰ متر هم رفته است. این برداشت بی‌رویه آب اتفاقات بدی را در آینده رقم خواهد زد. باید علت این گرفتاری را پیدا و درمان کرد

وخامت وضعیت فرونشست در مرودشت به‌حدی بحرانی شده که «مریم دهقانی»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه شیراز، در روزهای اخیر نسبت به وضعیت فرونشست در بحرانی‌ترین دشت ایران یعنی مرودشت هشدار داده و با اعلام اینکه: «فرونشست‌ در فاصله ۱۰ متری نقش‌رستم و ۳۰۰ تا ۵۰۰ متری تخت‌جمشید در حال وقوع است»، درباره وضعیت مرودشت گفته بود: «ماهواره‌های راداری با تصویربرداری از سطح زمین ۷۰ منطقه فرونشست را در سطح استان فارس شناسایی کرده و بحرانی‌ترین دشت، مرودشت است. بیشترین میزان نشست در منطقه نزدیک بیضا حدود ۳۰ سانتی‌متر در سال برآورد شده است»

بناهای به‌جامانده از عصر هخامنشیان درحالی هر روز با یک خطر جدی مواجه می‌شوند که نزدیک به یک دهه است که اقدامات و تصمیمات اشتباه مسئولان استان منجر به بحرانی شدن وضعیت این آثار که در دنیا به‌عنوان نماد تمدن ایرانی شناخته می‌شوند، شده است. در میانه دهه ۹۰ با اعطای اختیار به استانداری و جهادکشاورزی برای صدور مجوزهای لازم برای برداشت آب‌های زیرزمینی، شرایط این آثار رو به وخامت گذاشت. صدور بی‌رویه مجوز حفر چاه در منطقه مرودشت، به‌مرور وضعیت را بحرانی‌تر کرد و امروز این بحران تا چندقدمی آثار باستانی رسیده است. تمام این اتفاقات درحالی افتاده که بارها درباره احتمال آسیب‌های جدی برای این آثار هشدارهایی از سوی کارشناسان داده شده است و می‌شود. 

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

صلاح آلوین حیدری

درود کجا بی خطر نیست

سعید

مصرف بیرویه ابهای زیرزمینی باعث فرونشست زمین شده عمق چاه تا سیصدمتره اگراین مشکل حل نشه فرونشست زمین بدتراز این خواهدبودوتخت جمشیدازبین خواهدرفت واین نشانه عدم مدیریت کافی مسئولین درکنترل اب هست ونبایدحریم این بناکشاورزی انجام میشدتنها راه پلمپ چاهای ابه یعنی نبودزمین زراعتی ویا استفاده ازسیستم کنترل اب وابیاری قطره ای

محمدعلي زمانی

درود این آقایان به اصطلاح مسئولین هیچ بفکراینچیزهانیستندبایدخودمردم یه همتی بکننداگه به ایناباشه میزارندازبین بره چون مهم نیست براشون ایناعربهابیشتربراشون مهمند

پاپک

این که روزی فرونشست رو مطرح میکنند و روز دیگر پای گلسنگ رو بمیان میکشند بهانه ایست برای ویران کردن آثار ملی و تاریخ سازی دروغین ؛ تا آثار شکوهمند هخامنشی هست نمیتونند آثار بی شکوه اسلامی رو غالب کنند ؛از فردای انقلاب دنبال نابود کردن تخت جمشید بودند ،با بلدوزر نشد اینبار به بهانه ی عوامل طلیعی

کیان

درود
از تمام عزیزانی که دلسوز فرهنگ و تمدن ایران هستند خواهش می‌کنم یه فکری به حال این معضل بکنند

منصور

اینا همش از روی عمد هست

پزشکیان با چراغ آمده نه برا فکر منو تو

می دانیم خردمند در تصدی امور نیست ولی کاش یک عاقل بود در میان مدیران تصمیم گیر ارشد و ابتدا سیستم آب از هر کجا وارد کند و مرحله دوم تمام چاه های زیر زمینی عمیق بسته گردد . بدون استثنا مخصوصا اطراف ذخایر با ارزشی مانند سی و سه پل و ......افسوس که خردمندان متصدی امور نیستند بلکه مشتی منفعت طلب چسبیده اند به میزهای تصمیم افسوس و صد افسوس . ضمنا هرگز به پزشکیان رای نخواهم داد و رای من از این لحظه باطل است چرا که این هم همان حسن روحانی است منتها ایشان با چراغ آمده اند

علیرضا

متاسفانه جمهوری اسلامی و وابستگان ان که حزب الهی هستند به عمد از حفاظت و مرمت اصولی این اماکن مقدس وپاک وقابل ستایش ایرانیان چشم پوشی میکنند و بجای ان قبور اعراب بیگانه که هیچ نسبت فرهنگی و نژادی با ایرانیان ندارند و به کشور ایران تجاوز کردند وتعداد بیشماری از ایرانیان را کشتند وبه نوامیس ایرانیان به گواهی تاریخ با زور تجاوز کردند را بزرگ میدارند .راهکار بسیار ساده هست .تمامی بودجه های مربوط به نگهداری ومرمت قبور اعراب با عنوان زیارتگاه ومرقد وهچنین تمامی عواید وعایدی انها همچنین تمامی اموال انها بعلاوه تمامی هزینه های مربوط به حوزه های علیمه در داخل وخارج و هزینه های مربوط به سپاه پاسدارن باید قطع وبصورت اضطراری وبا کمک کارشناسان خارجی ونیروهای متخصص و داوطلب فقط برای مرقد وارامگاه پادشاهان و نیک نامان ایرانی از جهت مرمت وبازسازی و حفظ این اماکن مقدس و پاک استفاده شود ..هزینه حتی یک ریال برای قبور اعراب و اماکن غیر ایرانی در داخل وخارج ایران از منابع خیانت به کشور ایران و خیانت به ایرانیان میباشد .تنها چیزی که مهم هست فقط کشور ایران و مردم غیر حزب الهی ایران هستند.

سپنتا

فکنم حالا درک کنیم کی شاهنشاهی ایران چقدر به آثار تاریخی و فرهنگ ایرانی اهمیت میداد

همایون

باید هر طور شده در اطراف این اثر تاریخی با مانع در سطح و زیر زمین جلوی پیشروی خاک زمین را گرفت و آن را تراز کرد اگر می‌شود

محمدحسین‌حسینی

بادرود . درکتاب فرهنگ نیاکان چاپ انتشارات ناریامهر درپیش از سالهای ۱۳۹۹درمورد ایجاد چاه های گود تا۱۹۰متری وبرداشت آب های سفره های زیر زمینی با موتور پمپ ها وتخریب همه چیز هشدار داده شده بود اما کو گوش شنوا و چشم بینا و خرد خردمندانه سالم نمونه . ناوهواپیما بر با۳۰۰ هوا پیما وخدمه وتجهیزات آن ها روی آب می ماند آب های زیر ناو را به روشی بردارید ناو به زمین می نشیند شما با پمپ ها در تمام این سال هاا آب هارا از ۶۰متری تا ۱۹۰ متری از زیر زمبن بیرون می کشید زمین فرونشست می کند

اهورا

میدونم دیدگاه منو پخش نمیکنید ولی مسئولان میراث فرهنگی کشور اگر شاهچراغ یا امامزاده ای همچنین وضعیت اورژانسی داشت بازهم توجهی نمیکردین؟؟؟

سعید

وقتی هجوم مردم علاقه مند به تخت جمشید وپاسارگارد ومخصوصا ومخصوصا ومخصوصا کعبه زرتشت،،، کعبه ومقصود ومعبدوقبله گاه ایرانیان را می بینند سعی درتخریب آن دارند!! وقتی با حصارکشی وگذاشتن مامور نمیتوانند جلوی هجوم مردم رابگیرند نهایتا کاری میکنند که درمسیر آب قراربگیرد وبعبارتی رودخانه ای فصلی درست میکنند و تقصیرراگردن بارش بارن وسیلاب و رودخانه و …………می اندازند که این سیل و هجوم آبهای حاصل از بارش باران بود که کعبه زرتشت رادرمسیرخود نابودکرد!!! عکس نشانگر آن است که خاکریزهایی ساخته اند که کعبه زرتشت در بین دو خاکریزقرارگرفته وبگیرد که آب حاصل از بارش باران وسیلاب کعبه زرتشت را در سرمسیرخود نابودکند و تمام

محمد ناصری

ازروی عمد تعطیل می کنن که گردشگران به سر مزار کورش بزرگ نرون لعنتی ها

کوروش کبیر

اگه ذره ای اسیب به مرقد خداوند ما حضرت کوروش کبیر وارد بشه گلوی بسیجی هارو جوری میبریم که ننشون نشناسن

بهروز

بعضی ها یاد گرفتن به مخالفانشان بگویند وطنفروش در صورتی که به دنبال نابودی تاریخ ایرانیان هستن و از ایرانی بودن فقط به زبان ما صحبت کردنش را دارند.

هوشیار

زمانی که دستور از بالا میاید واخوند زد زردشت دستور تخریب می دهد باید اجرا شود حکومت جمهوری اسلام دشمن تمدن و تاریخ ملت ایران است بوده و هست

هوشیار

هفت ابان وعده ملت شریف ایران پارساگاد

Armin

کعبه زرتشت، کعبه دل های ایرانیان است، اگر در عراق یا سوریه بود الان طلا گرفته بودنش، مگر هزینه تعمیر کل نقش رستم چقدر میشود؟ اندازه دم عقب یک پهباد هم نمیشود، ولی مهم نیست، اصلا گذشته پدران ما را قبول ندارند، خلخالی مگر یادتان نیست با بولدوزر تخت جمشید را میخواست با خاک یکسان کند، بعد امروز میگن القائده، داعش، برای دنیا جدیده ، برای ما خاطره هست، درود بر مردم شهر مرودشت، که دور تخت جمشید حلقه زدند، تا خلخالی روانی زد ایران و ایرانی نتواند به خرابکاری هایش اضافه کند، ای کاش ایران یکی از استان های عراق بود

محمد

با دید منفی نگاه نکنید ایران از همه ایرانیان است وپیشینه ان شناسنامه ماست مسئولین امر فکری هم بحال این اثار میکنند

ا.ا.ش

" دریغ است ایران که ویران شود / کُنام پلنگان و شیران شود...!!!" 🤐

الموت آزاد

مدیران رانت خوار و بی سواد جز چاپلوسی و دست به دستجردی مسئولیت ها ، غنیمت گرفتن ثروت ایرانیان ، و لاف زدن کار دیگری بلد نیستند. اینها با میلیاردها دلار پول کشور را صرف تروریستهای کشورلبنان بی نوا و غزه تنهاکردند اما برای مردم آن مناطق ریالی خرج نکردند. از وقتی انقلاب پیروز شده است. اسرائیل روز به روز بزرگتر شده است . چرا چون جنگ را نیرو های شبه نظامیان لبنانی و جهاد و حماس شروع می‌کنند و اسرائیل حرف آخر را در جنگها می‌زند و هر جنگی یک مقدار از خاک فلسطین تصرف می‌شود.
حال کعبه زردشت در معرض خطر است . می توانید با بتن مسلح و با تجهیزات روز دنیا که ندارید کف آن را بالاتر آورده و یک دست صفحه بتون‌ریزی کنید . می‌توانید از کشور هایی که صنایع صنگین را جابجا می‌کنند کمک بگیرید . ولی خواهشا خودتان کارشناس نشوید که کعبه را از هم میپاشید.

سعید

در اولین گام میبایست چاه های عمیق آب را در آن منطقه پر کنند و کشت محصولاتی که احتیاج به آب زیاد دارند ممنوع شود حتی بهتر این است که زمینهای کشاورزی در محدوده ی آن آثار خریداری شده و کشت و کار در آنجا انجام نشود .و دوم اینکه برای حفظ و نگهداری این آثار بی نظیر نیاز به سرمایه و بودجه کافی و ویژه هست که باید تامین شود . آیا میراث فرهنگی نمی‌تواند از کمکهای مردمی استفاده کند ؟

محسن

از کشاورزی در دشت نقش رستم و تخت جمشید جلوگیری شود .مخصوصا نقش رستم
اول اینکه نقش رستم در بالا دست دشت تخت جمشید قرار دارد و شیب صفحه زمین از نقش رستم به تخت جمشید هست و دوم اینکه بدلیل کشت برنج در روستای حاجی اباد ک نزدیکترین روستا و چسبیده به اثار نقش رستم هست میزان اب خیلی زیادی مصرف شده و فرونشست خاک این منطقه از جهت کشت برنج و محصولات پرآب هست .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشترین نظر کاربران

بوم‌گردی در بحران هویت

بوم‌گردی در بحران هویت