از «یونسکو» بیشتر بدانیم
فهرست میراث جهانی یونسکو چیست؟
این فهرست در حقیقت یکی از ابزارهایی است که در معاهده «میراث جهانی یونسکو» به سال 1972 پیش بینی شده است؛ به این ترتیب که بعد از بررسی خرابی‌های ناشی از جنگ جهانی دوم معاهده‌ای برای حفاظت از آثار فرهنگی و طبیعی در جهان شکل گرفت تا بدین ترتیب آثاری که منحصر به فرد بوده و دارای مولفه‌های جهان شمول هستند مورد محافظت قرار گرفته و به جهانیان معرفی شود.
در این معاهده فرهنگی که به امضای 189 کشور عضو یونسکو رسیده، ارزش گذاری به گونه‌ای است که برای شناسایی یک میراث جهانی 10 معیار تعریف شده و البته دارا بودن یک معیار هم برای اثبات شایستگی ثبت آن کفایت می کند. به عنوان مثال آن اثر باید نشان دهنده نبوغ و خلاقیت انسانی باشد، یا اینکه شاهدی باشد بر تبادل ارزش های انسانی در طول یک دوره تاریخی یا گواهی باشد از پیشرفت در زمینه معماری، فناوری، طراحی شهری و … .
چگونه آثار به فهرست جهانی یونسکو
راه می یابند؟
مجموعه معیارهای یونسکو برای ثبت جهانی یک اثر، مفهومی به دست دهد که از آن با نام «ارزش های برجسته جهانی» یاد می‌کنند. بدین ترتیب برای اثبات برجسته بودن یک میراث در مقیاس جهانی، کافی است تا کشور عضو یونسکو پرونده‌ای را که شامل مشخصات و خصوصیات آن اثر، حریم و محدوده آن، وضعیت حفاظت از اثر و برخی نقاط برجسته دیگر است، تهیه کرده و به کمیته میراث جهانی یونسکو ارسال کند تا این کمیته که از 21 کشور عضو معاهده تشکیل شده، سالی یک بار جلسات خود را در یکی از شهرهای جهان برگزار کرده و به بررسی درخواستهای رسیده بپردازد.
معیارها
هر مکان دست کم باید یکی از معیارهای بیان شده را برای ثبت در میراث جهانی دارا باشد.
معیارهای فرهنگی
– نشان دهنده یک شاهکار از نبوغ و خلاقیت انسانی باشد.
– نشان دهنده تبادل ارزش‌های بشری در یک بازه زمانی در یک منطقه فرهنگی از لحاظ پیشرفت در معماری یا فناوری، برنامه‌ریزی شهری یا طراحی چشم‌انداز باشد.
– گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد.
– نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد.
– نمونه برجسته‌ای از تعامل بین انسان و محیط زیست و یا نماینده یک فرهنگ باشد.
به طور مستقیم مرتبط با رویدادها یا سنت‌های زندگی، افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی دارای اهمیت عالی جهانی باشد.
معیارهای طبیعی
– پدیده‌ای بی نظیر طبیعی با زمینه‌های استثنایی و زیباشناسی باشد.
– نمونه برجسته از مراحل و تغییرات تاریخ زمین‌شناسی باشد.
– نمونه برجسته از فرایندهای زیست محیطی و بیولوژیکی در تکامل و توسعه زمینی، اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی و جوامع از گیاهان و حیوان‌ها باشد.
شامل زیستگاه‌های طبیعی مهم از نظر تنوع زیستی و حاوی گونه‌های در خطر باشد
فهرست میراث ثبت شده ایران در یونسکو
چغازنبیل خوزستان- تخت جمشید فارس- میدان نقش جهان اصفهان- تخت سلیمان آذربایجان غربی- ارگ بم کرمان-پاسارگاد اصفهان- گنبدسلطانیه زنجان- سنگ نوشته بیستون کرمانشاه- کلیساهای آذربایجان استانهای آذربایجان شرقی و غربی- سازه های آبی شوشتر استان خوزستان- مجموعه تاریخی بازار تبریز آذربایجان شرقی- آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی اردبیل- باغ ایرانی استان‌های فارس، مازندران ، اصفهان، کرمان، یزد، خراسان- مسجد جامع اصفهان اصفهان- برج گنبد قابوس گلستان- کاخ گلستان تهران-شهر سوخته سیستان و بلوچستان-میمند کرمان- شوش خوزستان