|پیام ما|2022، سال اعتراضات تند اقلیمی بود؛ پرتاب سوپ، بستن بزرگراه، بالا رفتن از پل، رنگ کردن ایستگاه پلیس. امسال پر از حوادث مهمی بود که افکار عمومی را به خود جلب کرد و بحران اقلیمی را در مرکز توجه قرار داد. در این مدت بارها درباره ارتباط سوپ گوجه‌فرنگی با تغییر اقلیم و تاثیرگذاری این مدل کنشگری صحبت شد. در حالی که امسال اعتراض فعالان با انجام کنش‌های عجیب و پرسروصدا خبرساز شد، عواقبی هم برای خودشان داشت. آنها اکنون کجا هستند؟

فعالان محیط زیست امسال بیش از همیشه به پرفورمنس‌های اعتراضی روی آوردند. گویا آنها در زمانه‌ای که ضرورت انجام اقدامات فوری برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای هر روز گوشزد می‌شود، به این دریافت رسیدند که در جامعه امروزی، کنش نمایشی روش موثری برای جلب توجه مردم است. کنشگری تاثیرگذار، دشوار است و به همین دلیل است که در ماه نوامبر در حالی که دیپلمات‌های سراسر جهان برای شرکت در مذاکرات اقلیمی سازمان ملل (COP27) به مصر رفته بودند، 30 کنشگر تغییر اقلیم به اتهام ایجاد مزاحمت عمومی در زندان‌های بریتانیا به سر می‌بردند. بیشتر آنها از حامیان کمپین «استفاده از نفت را بس کنید» بودند. فعالیت‌های این گروه مثل یک ویروس به گروه‌های فعال دیگر سرایت کرد و هر روز خبری از معترضان رسید. یورونیوز در آستانه سال 2023 با انتشار گزارشی درباره فعالانی نوشته که امسال با کارهایی عجیب در خبرها جای گرفتند تا از تغییر اقلیم بگویند.

کنشگری تاثیرگذار، دشوار است و به همین دلیل است که در ماه نوامبر در حالی که دیپلمات‌های سراسر جهان برای شرکت در مذاکرات اقلیمی سازمان ملل (COP27) به مصر رفته بودند، 30 کنشگر تغییر اقلیم به اتهام ایجاد مزاحمت عمومی در زندان‌های بریتانیا به سر می‌بردند. بیشتر آنها از حامیان کمپین «استفاده از نفت را بس کنید» بودند. فعالیت‌های این گروه مثل یک ویروس به گروه‌های فعال دیگر سرایت کرد و هر روز خبری از معترضان رسید

لویی مک کچینی: پارک گودیسون، فرمول یک و شیرین‌کاری با اثر ون‌‌گوگ
لویی مک کچینی، در 2022 سال شلوغی را پشت سر گذاشت. در ماه مارس، در جریان برگزاری مسابقه فوتبال لیگ برتر در گودیسون پارک لیورپول خود را به تیرک دروازه بست. در ژوئن، او و یکی دیگر از حامیانِ «استفاده از نفت را بس کنید»، در گالری کورتولد در کاونت گاردن لندن، دست‌هایشان را به نقاشی ونسان ون‌گوگ چسباندند. «همگی ببخشید. دلمان نمی‌خواست که این کار را انجام دهیم. اما الان اینجاییم و خودمان را به این نقاشی زیبا چسبانده‌ایم، چون از آینده می‌ترسیم.» لویی وقتی به اثر ون‌گوگ چسبیده بود، این‌طور گفت. او در ماه ژوییه، در مسابقات فرمول یک «جایزه بزرگ بریتانیا» در «سیلورستون» شرکت کرد اما در نوامبر، تولد 22 سالگی‌اش را پشت میله‌های زندان HMP Peterborough گذراند. مک کچینی یکی از اعضای گروه «استفاده از نفت را بس کنید» است؛ گروه فعالی در بریتانیا که برای توقف اعطای مجوزهای جدید نفت و گاز، به دولت فشار می‌آورد. او از ژوییه در بازداشت است؛ آن زمان، او به دلیل تجاوز به زمین فوتبال در پارک گودیسون گناهکار شناخته و به شش هفته زندان محکوم شد تا در ماه فوریه به دلیل اتهام مزاحمت عمومی محاکمه شود.
مورگان ترولند و مارکوس دکر: محاصره پل
دو کنشگر اقلیمی به نام‌های مورگان ترولند و مارکوس دکر، ماه اکتبر از یک پل بزرگ در بریتانیا بالا رفتند و پلیس به‌ناچار آنها را متوقف کرد. آنها هم مثل لویی، اعضای «استفاده از نفت را بس کنید» هستند و آن روز خواستار توقف صدور مجوزهای جدید نفت و گاز بودند. مورگان و مارکوس از پل QEII بالا رفتند و برای 36 ساعت همان جا ماندند. آنها پس از این حادثه در بازداشت به سر می‌برند و با اتهام مزاحمت عمومی روبه‌رو هستند، هرچند هر دو خود را بی‌گناه دانسته‌اند. محاکمه این دو کنشگر محیط زیستی 27 مارس 2023 آغاز خواهد شد.
مارکوس دکر در نامه‌ای که از زندان نوشته، از این گفته که چگونه در چهاردیواری زندان، طبیعت را جست‌وجو می‌کند: «در تکه‌ای که از حیاطی که در آن می‌دویم، علف روییده و همه آن اطراف قدم می‌زنند. من تنها کسی هستم که می‌دوم…. من بارها زباله‌ها را در زندان جمع کردم و همین دیروز برای این کار یک امتیاز گرفتم.» او جای دیگری از این نامه نوشته: «در سلولم دانه‌های آفتابگردان را کاشتم. با جوانه زدنشان، موفق به ایجاد حیات گیاهی در زندان شدم. واقعا زیباست.»

پس از ماجرای پرتاب سوپ و سروصدای پس از آن، آثار هنری به هدف دائمی کنشگران اقلیمی تبدیل شدند. معترضان می‌گویند از آنجا که اثر هنری که آنها هدف گرفته‌اند، با شیشه محافظت شده، بنابراین هیچ آسیبی نمی‌بیند. اگرچه شورای بین‌المللی موزه‌ها در بیانیه‌ای مشترک با امضای نزدیک به صد مدیر گالری گفتند که فعالان آسیب‌پذیری این اشیای غیرقابل جایگزین که باید به عنوان بخشی از میراث فرهنگی جهان حفظ شوند را به شدت دست‌کم می‌گیرند

آخرین نسل: بستن باند فرودگاه مونیخ و برلین
امسال آلمان هم شاهد موجی از مقاومت مدنی برای درخواست اقدام فوری در مبارزه با بحران اقلیمی بوده است. گروه محیط زیستی «آخرین نسل» با ده‌ها اعتراض و حرکت تندی که منجر به دستگیری‌های متعدد شده، رهبری این فعالیت‌ها را بر عهده داشته است.
اوایل ماه جاری، اعضای این گروه، در اعتراض به سفرهای ارزان هوایی، با مسدود کردن باند‌های دو فرودگاه بزرگ آلمان در برلین و مونیخ، پروازها را متوقف کردند. اعضای «آخرین نسل»، از دولت خواستند تا یارانه سفرهای هوایی را متوقف کند و به جای آن، سفر ارزان با قطار را گسترش دهد. پس از آن مونیخ اعلام کرد که تمام تجمعات مرتبط با تغییر اقلیم برای مسدود کردن جاده‌های کلیدی و سایر مناطق را حداقل برای یک ماه ممنوع می‌کند. این‌طور که مدیریت شهری در بیانیه‌ای اعلام کرده، این دستور عمومی که از 10 دسامبر تا حداقل 8 ژانویه اجرا می‌شود، با هدف اطمینان از این است که مسیرهای اصلی برای خودروهای اورژانس و امداد و همچنین جلوگیری از آسیب‌های احتمالی همیشه باز باشند.
فیبی پلامر و آنا هولاند: پرتاب سوپ به ون‌گوگ
در میان کارهای عجیب فعالان محیط زیست، امسال پرتاب سوپ، بیش از همه دیده شد و در عین حال بحث درباره وندالیسم و آسیب به آثار فرهنگی و تاریخی را هم داغ کرد. فیبی پلامر و آنا هولاند از جنبش «استفاده از نفت را بس کنید»، اکتبر امسال وقتی در گالری ملی لندن سوپ گوجه‌فرنگی هاینز را روی تابلوی «گل‌های آفتابگردان» اثر ون‌گوگ ریختند، موجی در سراسر اروپا بر پا شد. پلامر در جریان این حرکت اعتراضی، این جملات را فریاد زد: «نگران این نقاشی هستید یا نگران حفاظت از سیاره و مردم؟» ممکن است درباره این رویکرد هر نظری داشته باشید، اما اینکه دو قوطی سوپ میلیون‌ها را به صحبت و فکر واداشت، غیرقابل انکار است. ویدئوهای این اعتراض در فضای مجازی وایرال شد و رسانه‌های بین‌المللی بارها بازنشرشان کردند.
این ماجرا البته برای دو فعال محیط زیست هم دردسرساز شد. جلسه دادخواهی آنها، 9 ژانویه برگزار خواهد شد. گالری ملی هم اعلام کرده است که نقاشی ون گوگ آسیب ندیده، اگرچه قاب آن آسیب جزئی دیده است. این نقاشی دو روز پس از اعتراض دوباره در گالری ملی به نمایش درآمد. پلامر همچنین در ویدئوهایی آنلاین درباره این اقدام توضیح داد: «ما از این اقدامات برای جلب توجه رسانه‌ها استفاده می‌کنیم تا مردم درباره این موضوع صحبت کنند. می‌دانیم که مقاومت مدنی کار می‌کند، تاریخ به ما این را نشان داده.»
معترضان بلژیکی تغییر اقلیم: دختری با گوشواره مروارید
پس از ماجرای پرتاب سوپ و سروصدای پس از آن، آثار هنری به هدف دائمی کنشگران اقلیمی تبدیل شدند. معترضان می‌گویند از آنجا که اثر هنری که آنها هدف گرفته‌اند، با شیشه محافظت شده، بنابراین هیچ آسیبی نمی‌بیند. اگرچه شورای بین‌المللی موزه‌ها در بیانیه‌ای مشترک با امضای نزدیک به صد مدیر گالری گفتند که فعالان آسیب‌پذیری این اشیای غیرقابل جایگزین که باید به عنوان بخشی از میراث فرهنگی جهان حفظ شوند را به شدت دست‌کم می‌گیرند».
در ماه اکتبر، دو معترض بلژیکی به نقاشی «دختری با گوشواره مروارید» اثر یوهانس ورمیر حمله کردند. یکی از مردان سرش را به شیشه‌ای چسباند که از یک شاهکار قرن هفدهمی در موزه موریتشویس در لاهه محافظت می‌کرد. دیگری هم قوطی سوپ گوجه را روی سرش ریخت و دستش را به دیوار صحنه جرم چسباند. آنها به دو ماه حبس تعزیری با یک ماه تعلیق محکوم شدند. هویت آنها، مطابق مقررات حفظ حریم خصوصی هلند، منتشر نشده است.
چرا معترضان اقلیمی به رفتارهای تند متوسل می‌شوند؟
جهان در شرایط اضطرار اقلیمی قرار دارد. بر اساس آخرین گزارش هیئت بین دولتی تغییر اقلیم سازمان ملل متحد (IPCC) برای جلوگیری از بدتر شدن اثرات بحران اقلیمی باید تا سال 2030 میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای به نصف کاهش یابد. با این حال، دولت‌های جهان در اجرای سیاست‌هایی که به این هدف می‌رسند، ناکام بوده‌اند. شاید شما هم با اقداماتی که امسال توسط این معترضان انجام شده مخالف باشید، اما توقف اثرات فاجعه‌بار و فزاینده بحران اقلیمی، چیزی است که نباید از آن عقب بیفتیم. پرتاب سوپ به آثار ون‌گوگ تنها مواردی از اقدامات اعتراضی غیرخشونت‌آمیز مبتنی بر هنر است که در ماه‌های اخیر در سراسر اروپا رخ داده است. اوایل سال 2022، فعالان در گالری و موزه هنر کلوینگروو در گلاسکو خودشان را به اثری از هواتیو مک‌کالوخ چسباندند. اندکی بعد نسل جدیدی از فعالان اقلیمی متولد شدند؛ نسلی که به نقاشی‌های معروف جهان در گالری‌های هنری مشهور حمله می‌کردند.
اما چرا معترضان برای شنیده شدن به هنر متعارف روی می‌آورند؟ آن هم در حالی که غرق کردن ون‌گوگ در سوپ گوجه‌فرنگی دقیقاً ارتباط آشکاری با بحران اقلیمی فعلی ندارد. «ارزش کدام بیشتر است؟ هنر یا زندگی؟» یکی از معترضان این سوال را در حالی پرسید که دستش را با چسب به دیوار موزه چسبانده بود. «ارزشش بیشتر از غذاست؟ بیشتر از عدالت؟ شما بیشتر نگران حفاظت از یک نقاشی هستید یا حفاظت از سیاره و مردم؟ بحران معیشت فقط بخشی از هزینه بحران نفت است. برای میلیون‌ها خانواده گرسنه، سوخت دست‌یافتنی نیست. آنها حتی نمی‌توانند یک قوطی سوپ را گرم کنند.» این سوالات دردناک بالاخره میان حرف‌ها و تحلیل‌ها جای گرفت و مسئله تغییر اقلیم شنیده شد. علی‌رغم بحث بر سر روش اعتراض آنها، معترضان موفق شدند نظر رسانه‌ها را به خود جلب کنند. رسانه‌ها از عکس‌های آنها پر شد. به نظر می‌رسد توجه رسانه‌ها دقیقا همان چیزی است که فعالان اقلیمی به دنبال آن بودند. همانطور که یکی از فعالان می‌گفت: «باید مردم را وادار کنیم که در مورد این موضوع صحبت کنند.»