شفاف‌سازی در مورد مسئولیت قانونی مکان‌یابی پسماند

سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ماده ۱۲ قانون مدیریت پسماندها، تصریح کرد که متولی اصلی تعیین محل‌های دفن پسماند، دستگاه‌های تابعه وزارت کشور و شهرداری‌ها هستند. طبق قانون، این فرآیند باید با هماهنگی سازمان محیط زیست و وزارت جهاد کشاورزی و با رعایت ضوابط زیست‌محیطی انجام شود.

در واقع، نقش سازمان محیط زیست در این زنجیره، تدوین استانداردهای حفاظتی و نظارت بر حسن اجرای آن‌هاست، نه جانمایی مستقیم مراکز دفن. بنابراین، نسبت دادن مسئولیت مکان‌یابی تمامی سایت‌های فعلی به این سازمان، از نظر حقوقی فاقد صحت است.

پیشینه مراکز دفن زباله و اقدامات اصلاحی

بسیاری از مراکز دفن پسماند در استان‌های شمالی، دهه‌ها پیش و پیش از تصویب قوانین فعلی مدیریت پسماند ایجاد شده‌اند. سازمان محیط زیست اعلام کرد که در سال‌های اخیر با پیگیری‌های مستمر قضایی و درج این واحدها در فهرست صنایع آلاینده، موفق شده است تعداد مراکز فعال را از ۳۱ سایت به ۲۷ سایت کاهش دهد.

این سازمان تأکید کرد که برخلاف گزارش منتشر شده، با مکان‌یابی هیچ مرکز دفن جدیدی موافقت نکرده، بلکه تمامی تلاش‌ها در راستای ساماندهی مراکز موجود و کاهش تعداد آن‌ها متمرکز است.

مخالفت با طرح‌های غیراصولی و حفاظت از جنگل هیرکانی

سازمان محیط زیست اعلام کرد که در بررسی طرح‌های پیشنهادی شهرداری‌ها، با بسیاری از آن‌ها به دلیل عدم انطباق با استانداردهای فنی مخالفت کرده است. عوامل اصلی این مخالفت‌ها عبارتند از:

• احتمال آسیب به منابع آب زیرزمینی و سفره‌های آبخوان.
• تهدید عرصه‌های جنگلی میراثی هیرکانی.
• عدم انطباق با ضوابط هیدروژئولوژیکی منطقه.

این سازمان تأکید کرد که هیچ‌گونه مجوز زیست‌محیطی برای جانمایی‌های فاقد استاندارد در مناطق حساس صادر نشده است.

رویکرد نوین: مشارکت نخبگان در مدیریت پسماند شمال

در راستای حل بحران پسماند در استان‌های ساحلی، سازمان محیط زیست در دولت چهاردهم اقدامات ویژه‌ای را آغاز کرده است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تدوین «نقشه راه مدیریت پسماندهای شمالی».
• برگزاری جلسات کارگروه ملی مدیریت پسماندها با تمرکز بر پهنه‌های ساحلی.
• اقامه دعوی قضایی علیه شهرداری‌های متخلف در مدیریت لندفیل‌ها (مراکز دفن).

نکته حائز اهمیت این است که فرآیند مکان‌یابی مجدد و بهینه مراکز پسماند، برای نخستین بار با مشارکت مستقیم نخبگان دانشگاهی و تشکل‌های مردم‌نهاد محیط زیستی در حال انجام است. هدف از این رویکرد علمی، انتخاب گزینه‌هایی است که کمترین ریسک اکولوژیکی را برای زیست‌بوم شمال کشور داشته باشند.

در نهایت، سازمان محیط زیست ضمن استقبال از دغدغه‌مندی رسانه‌ها، از آن‌ها خواست تا در تحلیل‌های خود با استناد به قوانین موضوعه و وظایف قانونی دستگاه‌ها، به بازتاب دقیق واقعیت‌ها بپردازند.

زباله‌زار هیرکانی