|پیام ما| در حالی که بودجهٔ عمومی کشور برای سال 1398 عددی در حدود ۱۷۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده بود، در نخستین روزهای فروردین خسارتی بالغ بر 40 هزار میلیارد تومان روی دست دولت ماند؛ خسارتی که از سیلاب بهار برای سه استان گلستان، لرستان و خوزستان به جای مانده بود. این عدد در حالی در ارزیابی سازمان مدیریت بحران کشور اعلام شد که مطالعهٔ ارزیابی از 21 استان سیل‌زده با هدف برآورد نیازهای بازسازی، فقط برای سه استان گلستان، لرستان و خوزستان انجام شد. از آنجایی‌ که فقط سه استان در این گزارش پوشش داده شده است، به اذعان نویسندگان این گزارش «مجموع صدمه‌ها و خسارت‌های ارائه‌شده از مجموع کل، بسیار کمتر است.» با وجود تکرار چنین خسارت‌های هنگفتی که اعتبارات توسعه و عمران و آبادانی را صرفِ «جبران» می‌کند ایران هنوز در مهار سیلاب‌ها موفق نبوده و به نظر هر سال بر تعداد و تکثر این پدیده در سرتاسر کشور افزوده می‌شود.

ایران هر سال شاهد چندین سیلاب بزرگ و کوچک است. هفتهٔ گذشته سیل آستارا در گیلان واقع شد و پیش از آن در کمتر از دو ماه 13 استان کشور دچار سیل و آبگرفتگی شده بودند که اردبیل بیشترین خسارت مالی و جانی را متحمل شد. مرداد سال قبل حتی پایتخت هم از بلای سیلاب مصون نماند. سیل سال 98 که 21 استان کشور را در بر گرفته بود نیز یکی از پرخسارت‌ترین سیلاب‌های پنج سال گذشته کشور بوده است. گرچه آمار کشتگان این سیل 78 نفر اعلام شد اما هنوز هم در بخشی از حوزه‌ها مانند زیرساخت‌ها، دولت درگیر جبران و بازسازی است. سیلاب فقط تصاویر تکان دهنده‌ای نیست که در رسانه‌ها می‌بینیم یا -اگر خودمان خانواده‌ای سیل زده باشیم- تجربه کرده‌ایم. بلکه این پدیده خسارت بسیار هنگفت و در ابعاد گسترده‌ای به کشور وارد می‌کند که گاه تا سال‌ها قابل جبران نیست. سیل فراگیر 21 استان در روزهای آخر اسفند سال 1397 و نخستین روزهای فروردین شاید نمونهٔ مناسبی برای بررسی ابعاد خسارت به‌جای‌مانده از پدیده‌ای مانند سیلاب باشد. اعداد صدمه‌ها و خسارات گزارشی که سازمان مدیریت بحران کشور، از ارزیابی ابعاد این حادثه به منظور برآورد هزینه‌های بازسازی ارائه داده است قابل تأمل است.

مجموع صدمات وارد شده بر بخش مسکن در استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان در سال ۱۳۹۸، برابر با ۴۳ هزار و ۴۷۳.۸ میلیارد ریال و مجموع هزینهٔ نیازهای بازتوانی در بخش مسکن ۷۴ هزار و ۶۳۱.۰۴ میلیارد ریال برآورد شده است

بر اساس ارزیابی‌های اولیهٔ انجام شده توسط سازمان مدیریت بحران کشور، سیلاب بهار سال ۱۳۹۸ صدمه‌های قابل توجهی به بخش مسکن استان‌های گلستان، لرستان و خوزستان وارد کرد. این گزارش ارزیابی می‌گوید: «بر اساس گزارش‌های بنیاد انقلاب اسلامی از مناطق آسیب‌دیده از سیلاب‌های مذکور، از مجموع ۶۹ هزار و ۱۴۹ واحد مسکونی آسیب‌دیده در این سه استان، ۱۶ هزار و ۶۵۹ واحد مسکونی در استان گلستان، ۳۱ هزار و ۸۱۰ واحد مسکونی در استان لرستان و ۲۰ هزار و ۶۸۰ واحد مسکونی در استان خوزستان واقع بود. این خسارت‌ها دامنهٔ وسیعی از صدمه‌ها از خانه‌های کاملاً تخریب‌شده تا واحدهای مسکونی قابل تعمیر را شامل می‌شود. مجموع صدمات وارد شده بر بخش مسکن در مورد سیلاب‌های نامبرده، در حدود ۴۳ هزار و ۴۷۳.۸ میلیارد ریال (۴۱۳میلیون دلار) برآورد شده بود. همچنین مجموع هزینهٔ نیازهای بازتوانی در بخش مسکن ۷۶ هزار و ۶۳۱.۰۴ میلیارد ریال ( 709.54 میلیون دلار) برآورد شده بود.»
این گزارش در مورد صدمه‌ها و خسارت‌های بخش آموزش نیز اعدادی تکان‌دهنده دارد. اگرچه تأکید می‌کند «در فرایند تکمیل ارزیابی از میزان خسارات وارده به بخش آموزش وزارت علوم که مسئول تحصیلات تکمیلی است هیچ مشارکتی نداشته، بنابراین این داده‌ها صرفاً محدود به مقاطع ابتدایی، متوسطهٔ اول و متوسطهٔ دوم در سه استان سیل‌زده است. همچنین اطلاعات غیرقابل تأییدی از استان خوزستان نیز در این گزارش گنجانده شده است.»

مجموعه خسارت‌های وارده بر بخش آموزش ۱۰۶ میلیارد ریال (هزینهٔ پاکسازی و فراهم‌کردن کانکس به‌عنوان مدرسهٔ موقت) بود. هزینهٔ این برنامه معادل دو هزار و ۹۱۵ میلیارد ریال برآورد شد که از این میزان ۶۰۵ میلیارد آن در دو سال اول تامین نشد

بر اساس آنچه گزارش ارزیابی سازمان مدیریت بحران ارائه داده بود، در سال تحصیلی ۹۷ – ۹۸ تعداد یک میلیون و ۵۰۰ دانش‌آموز در مدارس استان‌های گلستان خوزستان و لرستان در مقطع ابتدایی و دبیرستان مشغول به تحصیل بودند. این استان‌ها در مقاطع ذکرشده دارای ۱۴ هزار و ۳۲۳ مدرسه بودند. «براساس اطلاعات دریافت شده از سازمان نوسازی مدارس، تعداد مدارس آسیب‌دیده در استان‌های گلستان لرستان و خوزستان مطابق جدول زیر (جدول ۲) است. صدمه‌های وارده بر امکانات مدارس شامل دو دسته صدمه‌های وارده بر سازهٔ مدارس و اقلام و امکانات آموزشی است. مجموعه خسارت‌های وارده بر بخش آموزش بالغ بر ۱۰۶ میلیارد ریال یا یک میلیون دلار است که شامل هزینهٔ پاکسازی و فراهم کردن کانکس به عنوان مدرسهٔ موقت نیز هست. هزینهٔ کلی این برنامه معادل دو هزار و ۹۱۵ میلیارد ریال است که از این میزان ۶۰۵ میلیارد آن در دو سال اول تأمین نشد.»
پس از وقوع سیلاب بهار 1398، ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بلایای طبیعی برای بخش کشاورزی در دو استان لرستان و گلستان که خسارت‌های زیادی از سیل دیده بودند انجام شد: «براساس این ارزیابی، مجموع صدمه‌ها و خسارت‌ها در دو استان مورد مطالعه برابر با ۳۹ هزار و ۸۵۵.۹۳ میلیارد ریال معادل با عدد یک میلیارد و ۵۰۲ میلیون دلار برآورد شده است. وزارت جهاد کشاورزی، مجموع نیازهای کوتاه‌مدت بازتوانی را معادل یک هزار و ۴۷۱.۷ میلیارد ریال نزدیک به ۱۳ میلیون دلار و جمع نیازهای میان‌مدت بازتوانی را برابر با شش هزار و ۲۴۳.۱ میلیارد ریال یعنی حدود ۵۹ میلیون دلار تخمین زده است.»
در این بین بخش حمل‌و‌نقل نیز خسارات قابل توجهی متحمل شد. بارش سنگین باران، سیلاب و زمین‌لغزش‌های ناشی از آن در اواخر اسفند ۱۳۹۷ و اوایل فروردین ۱۳۹۸ باعث ایجاد تخریب‌های گسترده در بخش حمل‌ونقل از جمله خسارت‌های جاده‌ای همچون آسیب شانهٔ جاده‌ها، آسیب آبگذرها و زهکش‌ها، آسیب به بخش راه‌آهن، خسارت به فرودگاه‌ها و آسیب به زیرساخت‌های حمل‌و‌نقل در سه استان گلستان خوزستان و لرستان و بعد از آن خسارت قابل توجهی به درآمدهای بخش دولتی و خصوصی وارد شد «اگرچه در فرایند ارزیابی نیازهای بازسازی و بازتوانی پس از بلایای طبیعی فقط بخش عمومی مورد ارزیابی قرار گرفت» اما این مطالعه اعلام کرد: «براساس آخرین آمار وزارت راه و شهرسازی، مجموع صدمه‌ها و خسارت‌های ارزیابی‌شده در بخش حمل‌ونقل عمومی حدود ۲۲ هزار و ۶۱ میلیارد ریال معادل ۲۰۹ میلیون دلار تخمین زده شد.»
این خسارت منهای خسارتی است که در بخش فرهنگ و گردشگری و انرژی به این سه استان وارد شده است. همچنین از 21 استان درگیر سیل فقط سه استان به‌طور کامل مطالعه شده است. بنا بر گزارش‌های رسمی دولت، تا دو سال بعد از سیل جبران این خسارت در برخی حوزه‌ها با کمبود 50 درصدی اعتبارات مواجه بوده است. همچنین هرگز گزارش رسمی از مراحل بازسازی و اعلام تکمیل کامل جبران خسارات در همهٔ حوزه‌ها و همهٔ استان‌های درگیر اعلام نشده است.

https://payamema.ir/payam/articlerelation/92857

https://payamema.ir/payam/articlerelation/92862