هنوز کسی انفجار سد «کاخوفکا» در «خرسون» اوکراین را گردن نمی‌گیرد. روس‌ها که بر این منطقه تسلط دارند، می‌گویند که سد بر اثر گلوله‌باران نیروهای اوکراینی دچار آسیب شد، اما اوکراینی‌ها روس‌ها را متهم به انفجار این سد عظیم می‌کنند. بامداد ۱۶ خرداد، تصاویر انفجار این سد به رسانه‌های رسید هرچند که از روز ۱۲ خرداد، هشدارهایی درباره آسیب دیدن آن منتشر شده بود. مقامات اوکراینی از قرار گرفتن ۴۲ هزار نفر از اهالی پایین‌دست این سد در معرض خطر خبر داده بودند و بر اساس اخبار منتشر شده، تاکنون صدها نفر از سکونتگاه‌های مناطق پست پایین دست سد تخلیه شده‌اند. با این حال، تخریب زیرساخت‌های شهری، تنه خطر جاری شدن سیل نیست و وزارت کشاورزی اوکراین دیروز اعلام کرد که تخریب این سد، خطر بیابانی شدن مناطقی از جنوب اوکراین را به دنبال خواهد داشت. این مناطق از حاصلخیزترین مناطق این کشور هستند و تاثیر این بیابانی شدن، در سال آینده بر قیمت غذا در جهان، خصوصا اروپا تاثیر خواهد گذاشت.

جاری شدن سیل و روانه شدن آب از مخزن سدی که ۱۸ کیلومتر مکعب گنجایش دارد، تصویری آخرالزمانی از جنگ اوکراین را می‌سازد. تنها در ساعات اولیه تخریب بخشی از سد و جاری شدن سیل، شاهدان عینی اعلام کرده‌اند که ارتفاع آب به حدود ۵ متر رسیده است و سکونتگاه‌های پایین دست این سد را آب فراگرفته است.
اما فارغ از آب‌گرفتگی شهرها، وزارت کشاورزی و غذای اوکراین هشداری داده که مخاطب آن نه فقط اوکراینی‌ها بلکه تمام اروپا است. این وزارتخانه اعلام کرده که فاجعه بزرگتری در راه است و از دست رفتن این ذخیره آب، اراضی کشاورزی جنوب اوکراین تا سال آینده به بیابان تبدیل خواهند شد.
این وزارتخانه در بیانیه خود انفجار سد را به گردن روسیه انداخته و این اقدام را «تروریستی» خوانده است. در این بیانیه آمده است: «این اقدام تروریستی در نیروگاه برق-آبی کاخوفسکایا، 94 درصد سیستم‌های آبیاری در منطقه خرسون، 74 درصد در زاپوریژیا و 30 درصد در دنیپروپتروفسک را بدون منبع آب گذاشته است.» و در ادامه آمده است: «تخریب نیروگاه کاخوفسکایا به این معنی است که مزارع جنوب اوکراین در اوایل سال آینده به بیابان تبدیل خواهند شد.»
هشدار دیگر این وزارتخانه، کمبود شدید آب آشامیدنی «در بیشتر مناطق» اوکراین، بدون وجود ذخیره آب پشت این سد است.
بیابانی شدن زمین‌های کشاورزی جنوب اوکراین تاثیرات مهمی برای قیمت غذا و محصولات کشاورزی در جهان، خصوصا در اروپا خواهد داشت. اوکراین به تنهایی تولید کننده 40 درصد کنجاله آفتابگردان، 35 درصد روغن آفتابگردان و 5 درصد از گندم، جو و ذرت جهان را تولید می‌کند. اگرچه مساحت اراضی در معرض خطر اوکراین دقیقا مشخص نیست اما به نظر می‌رسد بخش قابل توجهی از تولیدات کشاورزی اوکراین در این مناطق کشت می‌شوند.
اوکراین که دارای یکی از حاصلخیرترین خاک‌ها در جهان است و پس از حمله روسیه به اوکراین، بازار غذا، خصوصا روغن‌های خوراکی دچار بحران شد.
آسیب جدی به صنعت شیلات
در بیانیه وزارت کشاورزی و غذای اوکراین آمده است که ۱۰ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی در ساحل راست دنیپرو در منطقه خرسون زیر آب رفته است.
این بیانیه همچنین یک فاجعه بزرگ برای صنعت شیلات اوکراین را تصویر می‌کند و می‌گوید: «با مرگ دسته جمعی ماهیان جوان و بالغ فاجعه‌ای بزرگ رقم خ خورد. فصل تخم‌ریزی به تازگی به پایان رسیده است و تخم‌های ماهی از بین خواهند رفت.»
مشکل دیگری که این بیانیه به آن اشاره دارد، ورود و مرگ ماهی‌های آب شیرین و سایر منابع بیولوژیکی در آب‌های شور دریای سیاه خواهد بود که این اتفاق می‌تواند باعث مرگ و میر گسترده آبزیان این دریا بر اثر ورود ناگهانی آب شیرین شود.
هیچ‌کس گردن نمی‌گیرد
هنوز هیچ یک از طرفین این جنگ مسئولیت انفجار را بر عهده نمی‌گیرد. انفجاری که گفته می‌شود بر اثر بمبگذاری در یکی از اتاقک‌های توربین‌های نیروگاه به وقوع پیوسته است.
ولادیمیر زلنسکی روز گذشته در توییتی نوشت: «تخریب یکی از بزرگترین مخازن آب در اوکراین کاملاً عمدی است. حداقل ۱۰۰ هزار نفر قبل از حمله روسیه در این مناطق زندگی می‌کردند. حداقل ده‌ها هزار نفر هنوز آنجا هستند. صدها هزار نفر بدون دسترسی عادی به آب آشامیدنی رها شده اند.»
زلنسکی گفت در حالی که خدمات اورژانس اوکراین در حال نجات مردم در ساحل بودند، نیروهای اشغالگر روسیه «حتی سعی در کمک به مردم نکردند.»
اما «ولادیمیر پوتین» هم نسبت به انفجار این سد واکنش داد و روز چهارشنبه آن را «اقدامی وحشیانه از سوی نظامیان اوکراینی» دانست. کرملین در بیانیه‌ای اعلام کرد که پوتین در تماسی تلفنی با «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهور ترکیه گفته است «اقدام به انفجار این سد از سوی نیروهای نظامی اوکراین یک اقدام وحشیانه است که منجر به یک فاجعه زیست‌محیطی و انسانی در مقیاس بزرگ شده است.»
«فاجعه در راه است»
همچنین «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل، سه شنبه شب در نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل گفت: «تخریب این سد عواقب شدید و گسترده‌ای برای هزاران نفر از جمله از دست دادن خانه، غذا، آب سالم و معیشت در جنوب اوکراین در هر دو طرف خط مقدم خواهد داشت.»
او با همچنین گفت که اطلاعات مشخصی درباره این انفجار ندارد اما «یک چیز واضح است: این یکی دیگر از پیامدهای ویرانگر حمله روسیه به اوکراین است.»
دبیرکل سازمان ملل متحد همچنین گفت: «عظمت فاجعه تنها در روزهای آینده به طور کامل مشخص خواهد شد.»