پیام بغداد به تهران برای مذاکره آبی





۴ آبان ۱۴۰۰، ۰:۰۰

وزیر منابع آبی عراق اعلام کرده که بغداد قصد دارد شکایتی رسمی از ایران را بر سر مدیریت منابع آبی به دادگاه بین‌المللی ارائه کند. عراقی‌ها می‌گویند ایران با سد‌سازی‌ بر روی برخی از منابع آبی، مانع از ورود جریان آب به خاک عراق می‌شود. ظاهرا مورد اشاره عراقی‌ها به رودخانه سیروان برمی‌گردد. رودخانه‌ای که سرچشمه‌اش در ایران قرار دارد و در ادامه، مسیر خود را به خاک عراق باز می‌کند. سیروان مسیری پر پیچ و خم دارد و از منطقه هورامانات گذر کرده و وارد کردستان عراق می‌شود. در عراق این رودخانه با نام دیاله معروف است. عراقی‌ها مدعی هستند که ایران با سد سازی بر روی این رودخانه، سهم بیشتری از آب این رودخانه را گرفته و مقدار ناچیزی به عراق می‌دهند. البته این داستان عجیب و تازه‌ای نیست.

این داستان تقریبا در همه مناقشات آبی که طی بیست سال گذشته در سراسر جهان رخ داده، مشاهده می‌شود. تغییرات آب‌و‌هوایی و خشکسالی‌های متمادی کشورها را وادار کرده تا با سدسازی بر روی منابع آبی خود و هدایت آنها به داخل خاک خود، مانع از این شوند که جریان آب به کشورهای همسایه وارد شود. مناقشات آبی بین مصر و اتیوپی، افغانستان و ایران، ایران و عراق، ایران و ترکیه و بسیاری دیگر از مناقشات آبی در سراسر جهان داستانی مشابه و مشترک دارند.
اما در‌خصوص ایران و عراق، بغداد ایران را متهم می‌کند که با تغییر مسیر رودخانه‌هایی که دجله و فرات می‌ریزند، سهم عراق نمی‌دهد. در آن سوی ماجرا ایران معتقد است که عراق به اندازه کافی از آب دجله و فرات استفاده می‌کند و نبود زیرساخت‌های آبی در عراق و کم‌کاری این کشور در ساخت کانال‌های هدایت آب موجب نمی‌شود که بغداد این حق را به خود بدهد که به ایران فشار وارد کند. ایران معتقد است که دیپلماسی آب تنها راه حل مشکلات ایران و عراق است. اما واقعیت این است که این دیپلماسی چندان موفق عمل نکرده است. ایران طولانی‌ترین مرز خود را در غرب کشور با عراق دارد. آمارهای نشان می‌دهد که دو سوم از 10 میلیارد ذخایر آبی ایران به نحوی وارد عراق می‌شود و این امر باعث می‌شود که استان‌های غربی ایران در معرض خشکسالی قرار بگیرند. از سوی دیگر استان‌های غربی ایران به لحاظ ترکیب فرهنگی اجتماعی جمعیتی‌شان از اهمیت امنیتی برای ایران برخوردار هستند. ایران به هیچ عنوان تمایل ندارد کمبود منابع آبی جرقه نارضایتی در استان‌های کردنشین و عرب‌نشین را بزند. واقعیت این است مرزهای غربی در طول تاریخ از اهمیت بسیار زیادی برای ایران برخوردار بوده و همواره یکی از امنیتی مرزهای ایران محسوب می‌شده است. از سوی دیگر قدرت‌های خارجی معمولا تلاش کرده‌اند از نارضایتی اقلیت‌های نژادی و فرقه‌ای در این مرزها استفاده کرده و حاکمیت مرکزی را تحت فشار قرار دهند. بنابراین بدیهی است که ایران تلاش کند بهانه‌های نارضایتی را مرتفع کند چه اینکه بحران آب یکی از اصلی‌ترین عوامل به خطر افتادن معاش روزمره جوامع محسوب می‌شود و وقتی معاش روزمره به خطر بیافتد، خطر بی‌ثباتی امنیتی نیز وجود خواهد داشت. نکته جالب در این میان این است که ترکیه با سدسازی در بالادست دجله و فرات موجب شده سهم عراق از آب این دو رودخانه کاهش یابد. البته عراقی‌ها اعلام کرده‌اند که توانسته‌اند در توافقی با ترکیه سهم مورد نظر خود را از آب این دو رود بستانند و حالا انتظاری مشابه از ایران دارند. اما تجربه تاریخی در خصوص توافقات و تفاهمات آبی نشان داده که این توافقات بسیار شکننده هستند چه اینکه کشورها در زمان بروز بحران‌های آبی به راحتی حاضر هستند این توافقات را نقض کنند. تجربه ایران و افغانستان در خصوص هریرود به خوبی منعکس کننده این واقعیت است.
اگرچه عراق اعلام کرده که قصد دارد در دادگاه‌های بین‌المللی از ایران شکایت کند، اما به نظر می‌رسد که این اقدام عراق بیشتر به منظور ارسال پیام به ایران و درخواست از تهران برای گشودن باب گفت‌‌وگو و مذاکره بر سر منابع آبی انجام شده تا یک اقدام قهری.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

موفق‌ترین و ویران‌گرترین گونه‌ جهان

در نشست «وزن دنیا» بررسی شد؛ انسان چگونه از شکارچی به گونه‌ای اثرگذار بر سرنوشت زمین تبدیل شد

موفق‌ترین و ویران‌گرترین گونه‌ جهان

تشدید بازرسی از موتورخانه‌ها و سامانه‌های احتراقی تهران برای کاهش آلودگی هوا

خبر ویژه محیط زیست تهران برای کاهش آلودگی هوا

تشدید بازرسی از موتورخانه‌ها و سامانه‌های احتراقی تهران برای کاهش آلودگی هوا

قانون یا فرهنگ؟ یک دوگانه نادرست

تأملی بر ممنوعیت آفرود در طبیعت ایران

قانون یا فرهنگ؟ یک دوگانه نادرست

تغییر نام «کمجان»، تغییر هویت تالاب است

گفت‌وگوی «پیام ما» با دبیر «تشکل احیاکنندگان تالاب بین‌المللی کمجان» درباره فهرست جدید نام تالاب‌های کشور

تغییر نام «کمجان»، تغییر هویت تالاب است

از هر طرف شلیک می‌شود

خبرنگاران در گفت‌وگو با «پیام ما» از پشت‌صحنه حرفه خود می‌گویند

از هر طرف شلیک می‌شود

فرونشست؛ مرگ بی‌صدای آبخوان‌ها

«پدرام رفیعی»، زمین‌شناس، از پیامدهای برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی می‌گوید

فرونشست؛ مرگ بی‌صدای آبخوان‌ها

چهره‌ای انسانی از عراق

نگاهی به کتاب «روی پل جمهوری» که روایتی شاعرانه از بغداد زخمی است

چهره‌ای انسانی از عراق

دریـــا پیش روی شماست

گزارش «اکولوژیست» از حافظان طبیعت لبنان که پس از مرگ «مونا خلیل» حفاظت از لاک‌پشت‌ها را ادامه می‌دهند

دریـــا پیش روی شماست

راهکارهای کاهش ۳۵ درصدی مصرف آب در نیروگاه‌های حرارتی

گامی به سوی توسعه پایدار

راهکارهای کاهش ۳۵ درصدی مصرف آب در نیروگاه‌های حرارتی

المان جنگل‌های ایران‌تورانی در ارسنجان

نماد هویت طبیعی و گردشگری فارس

المان جنگل‌های ایران‌تورانی در ارسنجان