کتاب چقدر می‌ارزد؟

شنبه 26 تیر 1400

برای هر نویسنده بالاترین آرزو خواندن آثارش است. او با خلق اثر، مخاطبش را با خود به شهرها، روستاها، مزارع، کارخانه‌ها و… می‌برد.
با او از اشک‌ها، محرومیت‌ها، دل‌نگرانی‌ها، فقر و مشکلات مردم می‌گوید و با آنها از امیدها و رویاهایش می‌گوید. این چنین است که دنیای بدون ادبیات به باور ماریو بارگاس یوسا، دنیایی بی‌تمدن و مطلقا حیوانی است. یکی از اثرات سودمند ادبیات به نظر یوسا در سطح زبان تحقق می‌یابد. ما سخن‌گفتن درست، پرمغز، سنجیده و زیرکانه را از ادبیاتِ خوب می‌آموزیم. رسانه‌های دیداری-شنیداری نمی‌توانند در آموزش زبان جای ادبیات را بگیرند چرا که در فیلم و سریال بیننده منفعل است و تماشاگر. وقایع پشت سر هم اتفاق می‌افتند و جایی برای تخیل بیننده نیست.
ادبیات کارکردی بسیار مهم در پیشرفت انسان دارد. ادبیات آیینه تمام‌نمای زمانه است. نویسندگان پیشرو همیشه با بیان مشکلات و آسیب‌های اجتماعی، تغییرات بنیادین را در جامعه سبب می‌شوند.
ویکتور هوگو با «بینوایان» دید جامعه را نسبت به مجرمانی که از گرسنگی دست به دزدی می‌زنند تغییر داد. رسالت ادبیات اینگونه است؛ زشتی‌ها و تلخی‌ها را به انسان نشان می‌دهد و این که با امید و تلاش می‌توان زندگی را پیش برد، شرایط دشوار را نقد کرد و با قهرمان‌ها و شخصیت‌های داستان خندید یا گریست.
اما این که کدام کتاب جاودانه است به عواملی از قبیل نوآوری در کلام، ژرف‌نگری، ظرافت اخلاقی، نگاه خیال‌انگیز و … بستگی دارد.
اریکسون برای درمان بیماران و دانشجویانش «داستان‌های آموزنده» تعریف می‌کند و به آنها یاد می‌دهد چگونه با شرایط دشوار روبه‌رو شوند.
کودکان با شنیدن قصه‌ها و حکایات به شهر رویاها و دنیای آرمانی خود سفر می‌کنند، قهرمان خود را انتخاب کرده، از اعمال و رفتار آنها زندگی می‌آموزند.
آلفرد آدلر، روانشناس، می‌گوید که پیدایش و تطور صفات و ویژگی‌های رفتاری هر فرد، در سنین بالاتر، به نحو قاطع و موثر از رویدادهای عاطفی و تجارب دوران طفولیت او مایه می‌گیرد. از این رو می‌توان گفت همین وقایع و تجارب کودکی هستند که عامل بنیانی سلامت یا بیماری روان آدمی ‌در سنین بعد به شمار می‌آیند.
عادت به کتابخوانی و لذت بردن از حکایت‌ها، داستان‌ها و افسانه‌ها از دوران کودکی نقش سازنده‌ای در سراسر زندگی دارد.
به همین جهت سرانه مطالعه کتاب در هر کشور اهمیت دارد و هر سال مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. سال ۲۰۲۰ میلادی کشور هند حدود ۱۰ ساعت و ۴۲ دقیقه در هفته سرانه مطالعه داشته‌اند. رتبه‌بعدی مربوط به تایلند است و کشور چین با ۸ ساعت مطالعه در هفته در رده سوم قرار دارد.
بیشتر دانشجویان چینی مطالعه آزاد را نوعی سرگرمی می‌دانند. سرانه مطالعه در ایران (به نقل از روزنامه اقتصاد) ۱۲/۵ دقیقه در روز اعلام شده است.
کم‌توجهی و بی‌علاقه بودن به مطالعه کتاب بخشی مربوط به کمبود کتابخانه‌های عمومی در ایران است. طبق معیارهای «اتحادیه بین‌المللی انجمن‌های کتابداری» در کشورهای در حال توسعه به ازای هر باسواد باید حداقل یک‌و‌نیم جلد کتاب در کتابخانه‌های عمومی وجود داشته باشد. با این حساب لازم است بیش از ۷۹ میلیون جلد کتاب در قفسه کتابخانه‌ها موجود باشد که این میزان تا پایان سال ۱۳۸۷، حدود ۱۶ میلیون گزارش شده است.
ادبیات کودک و نوجوان هم که در دهه ۶۰ و ۷۰ به لحاظ کیفی دوران پرشکوه و طلایی داشت، در این سال‌ها دچار ضعف شده است. آیا از نویسندگان با افکار متفاوت حمایت می‌شود؟ شاید بخشی از روند کاهشی را می‌توان به تاثیر همه‌گیری بیماری کرونا در این سال نسبت داد.
در سال ۹۹ در حوزه کتاب کودک و نوجوان به طور متوسط دوهزار و 38 نسخه چاپ شده و میانگین قیمت کتاب ۲۴ هزار تومان اعلام شده است. با مقایسه آماری نسبت به سال گذشته با کاهش بیش از ۵ هزار عنوان کتاب و افزایش هفت هزار تومانی آن روبه‌رو بوده است.
محمدرضا یوسفی، نویسنده پیشکسوت ادبیات کودک و نوجوان به نقل از خبرگزاری کتاب ایران می‌گوید سال ۹۹ نویسندگان خانه‌نشین شده‌اند. او علاوه بر همه‌گیری، تحریم‌ها و مشکلات مضاعف را سبب رکود برای نشر کودک و نوجوان می‌داند و در مقایسه وضعیت نشر کتاب‌های ترجمه شده را بهتر می‌داند.
در سال ۱۴۰۰ تلاش کنیم:
الف. سرانه مطالعه را افزایش دهیم؛
ب. با حضور در کتابخانه‌ها و اهدای کتاب بر رونق آنها بیفزاییم؛
پ. کودکان و نوجوانان را به مطالعه و کتابخوانی (کتاب کاغذی یا الکترونیکی) تشویق کنیم؛
ت. در تجهیز کتابخانه‌های محلی و روستایی در حد توان بکوشیم؛
ج. برای اقوام و دوستان در هر رده سنی، کتاب هدیه کنیم.
باشد که در کنار نویسندگان توانای ایرانی و جهانی، ادبیات سرزمین خود را بیش از پیش ارتقا بخشیم و امید داشته باشیم که همه کودکانمان از حق آموزش برخوردار باشند تا بتوانند بخوانند و دنیای داستان را سیر و سیاحت کنند.

ادبیاترسانهکتابنویسنده
مطالب مرتبط
در مراسم رونمایی از «آقای قناصه؛ خانم گرینف» مطرح شدبازسازی المان‌های فرهنگی تاریخی در ساخت روایت‌های جدید
یادداشت عبدالرضا عابدیانعبدالرضا عابدیانهمین دیروز بود انگار. کودکی چه نزدیک است هنوز به ما. سال‌ها نو می‌شوند و وزن چیزها مدام در تغییرند. دیروز «هانسل» و «گرتل» می‌خواندیم و در کلاس‌ها می‌نشستیم. در کودکی دختر و پسر بودنمان مهم نبود.
یادداشت عبدالرضا عابدیانعبدالرضا عابدیان«ماریو بارگاس یوسا» کتابی دارد به نام «چرا ادبیات» که خوب است همین جا توصیه کنم که بخرید و بخوانید. یک جایی در این کتاب، «یوسا» به نقد سخنان «بیل گیتس» در کنفرانس مطبوعاتی‌اش می‌پردازد.
یادداشت عبدالرضا عابدیانعبدالرضا عابدیاندر نوشته قبل در معرفی کتاب «مواجهه با سکوت» تا اندازه‌ای به نحوه نگرش تاکه میتسو آهنگساز ژاپنی پرداخته شد. تا که میتسو پیش‌بینی می‌کند که با پیشرفت علوم ارتباطی مبادلات وسیع و روبه گسترش فرهنگی در پیش است.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *