«آلودگی هوا» امسال نیز با فرارسیدن فصل سرد و پایداری هوا، نفس شهرهای بزرگ کشور را به شماره انداخته است. معضلی محیط زیستی با قدمتی بیش از چهار دهه در پایتخت که به‌نظر می‌رسد اراده‌ای واقعی برای حل آن در پیچ و خم قوانین و آیین‌نامه‌هایی اجرایی میان دستگاه‌های متولی شکل نگرفته است.
طرفه آن‌که طی سال‌های گذشته بر تعداد شهرهایی که به درد آلودگی هوا در کشور دچار شده‌اند افزوده شده و هم اینک حداقل 10 کلانشهر کشور به صورت جدی با مشکل آلودگی هوا در فصول سرد سال مواجه هستند. درباره اهمیت مقابله با آلودگی هوا همگان صحبت می‌کنند ولی آنچه در عمل مشاهده می شود آن است که در حقیقت این مساله فاقد اهمیت درخور برای مجموعه حاکمیت و ایضا شهروندان است چراکه نمی توان مساله‌ای هرچند غامض ولی قابل حل را طی چند دهه با راهکارهای مشخص و تجربیات موفق متعدد در کشورهای مختلف در مقابل دیدگان خود داشت ولی اقدام موثری برای حل آن انجام نداد!
پرسش‌های اساسی درباره مساله آلودگی هوا این است که آیا سابقه طولانی مدت آلودگی هوا موجب شده که این موضوع اهمیت خود را در میان متولیان و شهروندان از دست دهد و در قامت مساله‌ای همیشگی برای فصول سرد سال پایتخت و شهرهای بزرگ کشور در بیاید؟ آیا قرار گرفتن در مخمصه هشدار و اضطرار آلودگی هوا و انجام اقدامات کوتاه مدت و ضربتی راهکار پایدار رفع معضل آلودگی هواست؟
آیا اعلام برنامه‌ها، تکالیف و وعده‌های دستگا‌ه‌های مسئول برای کاهش آلودگی هوا در شرایط وارونگی و فراموشی اقدامات و پیگیری ها برای کل ایام سال می‌تواند مدیریت موثر آلودگی هوا را رقم بزند؟ و آیا عوارض آلودگی هوا کم اهمیت‌تر از بیماری کووید 19 است که در طول همه این سال‌ها عزم جدی و حقیقی برای کنترل آن در دولت و جامعه شکل نگرفته است؟
نگاهی اجمالی به آمار مرگ‌و‌میر ناشی از آلودگی هوا در مقایسه با بیماری کرونا حاکی از اهمیت غیر‌قابل انکار معضل آلودگی هواست. مرگ‌و‌میر ناشی از آلودگی هوا در جهان سالانه ۷.۳ میلیون نفر را دچار مرگ زودرس می‌کند در حالی که تلفات کرونا طی یک سال گذشته ۱.۴ میلیون نفر بوده است.
در آمار کشوری نیز کافی است به مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا که توسط وزارت بهداشت منتشر شده است توجه کنیم آلودگی هوا سالانه ۴۵۰۰ نفر از شهروندان تهرانی و بیش از 30 هزار نفر را در کشور به کام مرگ می‌کشد. آمار قربانیان با احتساب همه سال‌هایی که آلودگی هوا به‌مثابه یک بیماری مزمن در شهرهای بزرگ و صنعتی کشور در فصل زمستان و چندسال اخیر در فصل گرم سال (با آلاینده ازون) مرگی خاموش و تدریجی را در پی داشته است آماری قابل تامل و تکان‌دهنده است.
آماری که در کنار افزایش بیماری‌های سخت و صعب‌العلاج ناشی از آلاینده‌های هوا چون بیمار‌ی‌های قلبی و تنفسی، سرطان‌ها، بیماری‌های خودایمنی از جمله بیماری «مالتیپل اسکلروز» یا ‌ام اس و هزینه‌های سنگین بهداشتی حاصل از آن از ابعاد موضوع آلودگی هوا حکایت دارد و نشان می‌دهد که این مساله اهمیت کمتری از ویروس تاجداری که بنیان‌های اجتماع را در طرفه‌‌العینی زیر و رو کرده است و دغدغه تمامی ارکان جامعه شده است ندارد.
در نگاهی گذرا میان کرونا و آلودگی هوا، هرچند این بیماری ویروسی به واسطه آثار و تبعات سریع خود بر پیکره جوامع بسیار هولناک‌ به نظر می‌رسد با این حال باید اذعان کرد که خسارات جانی و عوارض بهداشتی آلودگی هوا کمتر از کرونا نیست. شاید اگر آلودگی هوا به جای عوارض تدریجی و میان مدت خود می‌توانست همانند کووید 19 ظاهر شود آن‌گاه دیگر مصوبات لازم‌الاجرای کاهش آلودگی هوا در دستگاه‌های متولی با توجیه نبود اعتبارات و صد البته نداشتن اولویت و اهمیت، عقیم نمی‌ماندند