در سال 2020 گرمای جهانی ناشی از فعالیت‌های انسانی به طور فزاینده‌ای افزایش یافت

 به زمین گرم خوردیم

انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال 2020 تا 7 درصد کاهش داشته اما غلظت کربن همچنان در حال افزایش است.

مجتبی پارسا | سالی که گذشت، رکوردهای ناگواری در زمینه آب‌وهوا شکسته شد. ماه گذشته، گرم‌ترین نوامبر در تاریخ بود. گرچه امسال شاهد گرم‌ترین ژانویه، می و سپتامبر هم بودیم. امسال از قطب شمال تا قطب جنوب، شاهد بالاترین دمای ثبت‌شده خود بودند. از ابتدای سال 2020، رکورد آتش‌سوزی‌ها در استرالیا، سیبری و کالیفرنیا و رکورد طوفان‌های دریایی در اقیانوس اطلس شکسته شد.

سالی که گذشت، رکوردهای ناگواری در زمینه آب‌وهوا شکسته شد. ماه گذشته، گرم‌ترین نوامبر در تاریخ بود. گرچه امسال شاهد گرم‌ترین ژانویه، می و سپتامبر هم بودیم. امسال از قطب شمال تا قطب جنوب، شاهد بالاترین دمای ثبت‌شده خود بودند. از ابتدای سال 2020، رکورد آتش‌سوزی‌ها در استرالیا، سیبری و کالیفرنیا و رکورد طوفان‌های دریایی در اقیانوس اطلس شکسته شد.

شاید پاندمی کرونا خود را در صدر خبرها قرار داده و موقتا باعث کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای شده باشد اما سال 2020 گرمای جهانی ناشی از فعالیت‌های انسانی به طور فزاینده‌ای افزایش یافت. به گزارش گاردین، گرم‌ترین شش سال تاریخ بشری، همگی از سال 2014 به بعد رخ داده است. این روال تا سال هفتم نیز قطعا ادامه خواهد یافت. سازمان هواشناسی جهانی به زودی درخواهد یافت که سال 2020 بین مقام اول، دوم یا سوم تاریخ، کدام‌یک را به خود اختصاص می‌دهد.

محققان از این موضوع شگفت‌زده شده‌اند که چگونه در نبود پدیده ال‌نینو (که باعث گرم‌تر شدن سالانه می‌شود)، و از طرف دیگر، با وجود پدیده لا‌نینا (که باعث سرد شدن شدید آب‌های اقیانوس آرام می‌شود) در نیمه دوم امسال، دمای هوا تا این اندازه بالا بوده است. پیتری تالاس، دبیرکل سازمان هواشناسی جهانی می‌گوید که با این همه، اگر لانینا نبود، قطعا 2020 گرم‌ترین سال تاریخ می‌شد.

در موضوع آب‌وهوا، روند درازمدت اهمیت بسیار بیشتری نسبت به رویدادهای جزئی دارد اما همین رویدادهای جزئی است که تاثیر مستقیمی بر زندگی ما می‌گذارد. گرما، خشکسالی، آتش‌سوزی یا طوفان‌های غیرطبیعی می‌تواند ناشی از تغییرات طبیعی، عوامل محیطی یا انتشار گازهای گلخانه‌ای صنایع باشد اما محققان بیش از پیش دریافته‌اند که وقوع و شدت حوادث شدید آب‌وهوایی (تغییر اقلیم) بیش از تاثیر گازهای گلخانه‌ای است. فردریک اوتو، معاون رئیس انستیتوی تغییرات محیط‌زیستی در دانشگاه آکسفورد می‌گوید: «2020 یکی دیگر از سال‌های بسیار گرم بود. ما کاملا شاهد چیزی در حد حوادث شدید آب‌وهوایی بودیم. ردپای انسان‌ها را در گرمای سیبری هم می‌توان دید؛ گرمایی که دست‌کم به واسطه فعالیت‌های انسانی، 600 برابر و همین‌طور آتش‌سوزی استرالیا که 30 درصد محتمل‌تر شده است.»

در اینجا نگاهی انداخته‌ایم به تاثیر گرمای جهانی در سال 2020 که 1.1 درجه بالاتر از دوران پیشاصنعتی است. این تلفات هولناک است اما فقط نمونه‌ای کوچک از چیزی است که با افزایش 3 درجه‌ای دما در آینده بر سر ما خواهد آمد.

گرم‌ترین ژانویه تاریخ

1 ژانویه – سیل در اندونزی دست‌کم 19 نفر را کشت و باعث بی‌خانمان‌شدن 62 هزار نفر شد. آژانس ملی هواشناسی اعلام کرد که این، بیشترین بارندگی روزانه در جاکارتا از سال 1866 بوده است: «این یک باران عادی نیست.»

4 ژانویه- دما در حوزه سیدنی به عدد بی‌سابقه 48.9 درجه سانتی‌گراد رسید. آتش‌سوزی باعث خاکستر شدن هزار کیلومتر از مراتع شد و دود تا ارتفاع 34 کیلومتری بالا رفت؛ سه برابر آنچه تابه‌حال اتفاق افتاده بود. حتی خاکستر آن به قطب جنوب رسید.

دومین فوریه گرم تاریخ

6 فوریه- گرما در قطب جنوب، رکورد زد. محققان آرژانتینی دمای 18.4 درجه سانتی‌گراد را در قطب جنوب ثبت کردند.

9 فوریه- بالاترین حرارت در جزیره قطب جنوب به ثبت رسید. محققان برزیلی دمای 20.7 درجه سانتی‌گراد را در جزیره سیمور ثبت کردند. بیش از این بالاترین دمای ثبت شده 19.8 درجه سانتی‌گراد و مربوط به سال 1982 بود.

دومین مارس گرم تاریخ

31 مارس- پس از 6 ماه ویرانگری آتش، فصل آتش‌سوزی مراتع در استرالیا به پایان رسید. 33 نفر جان خود را از دست دادند و 3 هزار خانه و بیش از 10 میلیون هکتار در آتش سوخت. تخمین‌ها حاکی از آن است که در این آتش‌سوزی، در مجموع بیش از یک میلیارد پستاندار، پرنده و خزنده و صدها میلیارد حشره جان خود را از دست دادند. همچنین از ابتدای سپتامبر 2019 تا 23 فوریه 2020، آتش‌شوزی باعث انتشار 434 میلیون تن دی‌اکسیدکربن شد.

دومین آوریل گرم تاریخ

30 آوریل- آسیا و اروپا، گرم‌ترین چهار ماه نخست سال خود در تاریخ را ثبت کردند. گزارش‌ها حاکی از آن است که استان یونان (Yunnan) در جنوب غرب چین، شاهد سخت‌ترین خشکسالی خود در 10 سال گذشته بود. این خشکسالی باعث هفت آتش‌سوزی در جنگل‌ها و کمبود آب برای 1.5 میلیون انسان شد.

تکرار گرم‌ترین ماه می

11 می- سیل ویرانگر در کنیا و اوگاندا پس از بارش شدید باران باعث مرگ 200 تن و آوارگی دست‌کم 400 هزار نفر شد.

20 می- گردباد آمفان، شدیدترین طوفانی است که در قرن جاری، خلیج بنگال را درنوردیده است. سرعت این گردباد به 190 کیلومتر بر ساعت رسید. دو میلیون نفر از خانه‌هایشان فرار کردند و 129 نفر نیز کشته شدند. این پرهزینه‌ترین گردباد حاره‌ای در هند بود که 14 میلیارد دلار خسارت وارد کرد.

سومین ژوئن گرم تاریخ

20 ژوئن- شهر ورخویانسک در روسیه دمای 38 درجه سانتی‌گراد را در طول موج گرمای طولانی در سیبری ثبت کرد. آتش‌سوزی مراتع در سیبری تقریبا یک میلیون هکتار را سوزاند و 59 میلیون تن دی‌اکسید کربن را در هوا منتشر کرد. در این ماه، دمای میانگین این منطقه قطبی 5 درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین دما در شش ماه نخست سال بوده است. محققان معتقدند که تاثیر انسان‌ها این اتفاق را 600 برابر محتمل‌تر کرده است.

دومین جولای گرم تاریخ

24 جولای- پس از شدیدترین و طولانی‌ترین باران‌های موسمی در قرن جاری، یک سوم بنگلادش زیر آب رفت و 550 نفر جان خود را از دست دادند و 9.6 میلیون نفر نیز در این شبه‌قاره تحت تاثیر قرار گرفتند.

دومین آگوست گرم تاریخ

13 آگوست- دو ماه بارش باران در جنوب چین باعث مرگ 219 نفر و آوارگی 4 میلیون نفر شد. این بارندگی‌ها همچنین 26 میلیارد دلار به اقتصاد آسیب زد.

16 آگوست- گرم‌ترین تابستان تاریخ در نیم‌کره شمالی. صحرای «دِث ولی» در شرق کالیفرنیا دمای 54.4 درجه سانتی‌گراد را تجربه کرد.

26 آگوست- رکورد آتش‌سوزی در کالیفرنیا شکسته شد. بیش از 405 هزار هکتار فقط در 9 روز سوخت. این سه برابر حد عادی در فصل‌های گرم است. دست‌کم 5 نفر کشته و بیش از 100 هزار نفر آواره شدند.

28 آگوست- رکورد بارندگی در کراچی با 231 میلی‌متر فقط در یک روز شکسته شد. پاکستان بارانی‌ترین ماه تاریخ خود را تجربه کرد.

گرم‌ترین سپتامبر تاریخ

4 تا 12 سپتامبر- رکورد سیل در منطقه ساحل آفریقا بیش از 500 هزار نفر را تحت تاثیر قرار داد. رودخانه‌های نیل سفید و نیل آبی سرریز شدند. میانگین سطح آب نیل آبی به 17.43 متر رسید که بالاترین میزان خود از سال 1912 بود. سنگال رکورد 124 میلی‌متر بارندگی را در هفت ساعت ثبت کرد؛ میزان بارشی که انتظار می‌رفت در کل فصل بارندگی از جولای تا سپتامبر رخ دهد. پس از آن‌که بارندگی باعث نابودی 100 هزار خانه و کشته شدن بیش از 100 نفر شد، سودان بعد از 4 سپتامبر، وضعیت اضطراری سه ماهه اعلام کرد.

چهارمین اکتبر گرم تاریخ

3 اکتبر- بریتانیا بارانی‌ترین روز خود را بعد از طوفان الکس ثبت کرد.

4 اکتبر- آتش‌سوزی در کالیفرنیا تا بیش از 1.6 میلیون هکتار گسترده شد. این بالاترین مساحت سوخته شده در یک سال است.

دومین نوامبر گرم تاریخ

2 نوامبر- طوفان گونی به فیلیپین رسید. یکی از قوی‌ترین طوفان‌های تاریخ با سرعت 310 کیلومتر بر ساعت. دست‌کم 20 نفر کشته و حدود یک میلیون نفر آواره شدند.

17 نوامبر- طوفان یوتا، قوی‌ترین طوفانی که تاکنون در نیکاراگوئه رخ داده بود و باعث سیل و رانش زمین شد. دست‌کم 40 نفر در آمریکای مرکزی و کلمبیا جان خود را از دست دادند. این اتفاق به دنبال طوفان اِتا به وقوع پیوست. این اولین بار در تاریخ اقیانوس اطلس بود که در ماه نوامبر، دو طوفان عظیم رخ می‌داد.

22 نوامبر- گردباد گاتی به سومالی رسید. بارندگی‌ها طی دو روز برابر با میانگین دو سال بود و دست‌کم هشت نفر جان باختند.

دسامبر

1 دسامبر- فصل طوفان‌های رکورد‌شکن اقیانوس اطلس به پایان رسید. سی طوفان به اندازه‌ای قوی بودند که نامی بر آن‌ها گذاشته شد و رکورد 28 طوفان سال 2005 را شکستند. برای اولین‌بار از سال 2005، سازمان هواشناسی جهانی تا ماه سپتامبر دیگر نامی برایش باقی نمانده بود و مجبور شد به الفبای یونانی متوسل شود.

4 دسامبر- فصل گرما و آتش‌سوزی در استرالیا با آتش‌سوزی‌های گسترده در جزیره فریزر خیلی زود آغاز شد. متخصصان بسیار نگران ماه‌های پیش‌رو هستند.

12 دسامبر- آژانس هواشناسی جهانی می‌گوید که سال 2020 قطعا جزء یکی از سه سال گرم تاریخ است. گرچه انتشار گازهای گلخانه‌ای در این سال تا 7 درصد کاهش داشته، غلظت کربن در اتمسفر همچنان در حال افزایش است. گزارش‌های جهانی سازمان ملل می‌گوید که تا پایان قرن، دمای جهان تا 3.2 درجه سانتی‌گراد افزایش خواهد یافت، چرا که دولت‌ها برای مقابله با گرمایش زمین اقدامات کافی را انجام نمی‌دهند.