احترام به حقوق حیوانات انتخاب یا اجبار؟

یادداشتی از سپهر سلیمی فعال حقوق حیوانات

هر روز که می‌گذرد بیش از گذشته واژه حقوق حیوانات را در رسانه‌ها و ادبیات فعالان اجتماعی مشاهده می‌کنیم. روز جهانی حقوق حیوانات برای نخستین بار در دهم دسامبر سال ۱۹۹۸ توسط جمعی از کنشگران این حوزه نامگذاری شد 

و پس از آن توجه به حقوق حیوانات بیش از هر زمانی مورد توجه فعالان محیط‌زیست و حیوانات قرار گرفت.

دهم دسامبر سال ۱۹۴۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر در مجمع عمومی سازمان ملل با هدف پایان‌دادن به خشونت در جهان و ترویج صلح و احترام به حقوق انسان‌ها در جهان سراسر جنگ و خشونت آن زمان به تصویب رسید. 

سال‌ها پس از آن جمعی از سازمان‌های غیردولتی و گروه‌های حامی حیوانات از سراسر جهان پیشنهاد دادند که صلح و احترام صرفاً نباید به انسان محدود شود و از این رو ۵۰ سال پس از آن تاریخ، در دهم دسامبر سال ۱۹۹۸ روز جهانی حقوق حیوانات توسط جمعی از سازمان‌ها و فعالان این حوزه نامگذاری شد.

در کنار ارزش‌های اخلاقی که احترام به هر موجود زنده دارای قدرت درک و درد را امری اجتناب ناپذیر می‌داند، تجربه جهان معاصر نشان داده که احترام به حقوق حیوانات نه یک انتخاب که اجباری برای زیست پایدار بشر روی زمین است.

در یک قرن اخیر بیشترین حقوق حیوانات در صنعت دامپروری تضییع شده است، جایی که سالانه بیش از ۷۵ میلیارد حیوان برای تولید غذا پرورش داده شده و کشته می‌شوند. جالب اینجاست که در یک دهه اخیر بخش ثابت توصیه‌های سازمان‌های بین‌المللی نظیر سازمان ملل متحد برای نجات بشر و ادامه بقا روی زمین به کاهش سهم غذاهای گوشتی اختصاص داشته است. 

صنعت دامپروری فقط حیوانات را نمی‌کشد بلکه با از بین بردن جنگل‌ها و تبدیل آن به زمین‌های تولید خوراک دام، با تولید گاز گلخانه‌ای، با تهدید حیات‌وحش به واسطه از بین بردن زیستگاه حیوانات نقش بسیار مهمی در نابودی زمین و زیست انسان‌ها دارد.

راه دور نرویم، همین بلای کرونا و انتقال آن از حیوان به انسان نشان داد که با ادامه روند فعلی تجاوز به حقوق حیوانات دیگر در امان نخواهیم بود و هر روز و ثانیه باید منتظر ویروس جدیدی بود که از گوشه یک مزرعه پرورش دام یا از جان یک حیوان وحشی به جان جهان بیفتد. در کنار این مسئله، مقاومت میکروبی حاصل از مصرف محصولات دامی حاوی بقایای آنتی‌بیوتیک از جمله مسائل بسیار جدی است که سازمان بهداشت جهانی درباره عواقب آن هشدار داده است.

سوای صنعت دامپروری که به بخشی از ویرانی‌های آن اشاره شد، وضعیت در خصوص دیگر مشاغل و صنایعی که حقوق حیوانات را تضییع می‌کنند نیز چنین است. صنعت تولید خز و پوست به عنوان یکی از بزرگترین صنایع ایجاد آلودگی شیمیایی در جهان شمرده می‌شود. بانک جهانی هشدار داده این صنعت یکی از پنج صنعت بزرگ تولید عامل آلودگی مواد سمی در جهان است.

آنچه گفته شد مثال‌هایی ساده و ملموس بود تا بدانیم هر جا به حقوق حیوانات بی‌احترامی کردیم باید منتظر پاسخی سخت و تلخ از سوی طبیعت بمانیم. جنبه‌های اجتماعی و روانی بی‌توجهی به حقوق حیوانات نیز به همین اندازه مهم و اثرگذار است که در فرصت دیگری به آن خواهم پرداخت.