مرثیه‌ای برای روستای رنسانسی ایران

هشتم خردادماه سال ۱۳۹۶ بود که طی نامه‌ای از سوی معاون رئیس‌جمهوری مراتب ثبت ملی بافت تاریخی روستای سنگی «ورکانه» به استاندار همدان ابلاغ شد.در قسمتی از این نامه آمده بود: «این اثر تحت حفاظت و نظارت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است و هرگونه دخل و تصرف یا اقدام عملیاتی که منجر به تخریب یا تغییر هویت آن شود، برابر قانون جرم محسوب می‌شود و مرتکب مشمول مجازات‌های قانونی خواهد شد، مرمت و بازسازی اثر هم صرفاً با تأیید و نظارت این سازمان ممکن خواهد بود بنابراین خواهشمند است دستور فرمایید مراتب جهت اطلاع و اجرا به مقامات و مسئولان ذی‌ربط در استان ابلاغ شود.»این روستای ۴۰۰ ساله که به علت بافت سنگی شهرت یافته، جاذبه‌ای منحصربفرد است که هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند و می‌تواند هر گردشگری را به وجد آورد اما امروز بافت سنگی ورکانه در حال از بین رفتن است و اگر ساخت‌وسازهای نامتعارف روستا به همین منوال پیش رود تا چند سال آینده اثری از آن نخواهد بود.سنگ‌های لاشه‌ای که کوچه‌های روستای «ورکانه» را فراگرفته زیر نور آفتاب به رنگ قهوه‌ای درمی‌آیند که ناخودآگاه افراد آشنا به این جاذبه را به یاد تصاویر زیبای دوره رنسانس اروپا می‌اندازد.مدیرکل بنیاد مسکن استان همدان در این باره به خبرنگار ایسنا گفت: سال ۸۲ مشاوران مجرب و کارآزموده استانی و ‌ملی طرح بافت واجد ارزش روستای ورکانه را مطالعه کردند و به تأیید و تصویب مراجع ملی رسید و سال ۸۵ اجرا و بهسازی بافت واجد ارزش این روستا به اتمام رسید. پس از اتمام طرح آن‌ را به دهیار روستا تحویل دادیم و درخواست کردیم ساخت و سازهای خارج از قاعده اتفاق نیفتد و ضوابط، مقررات و قوانین رعایت شود.وقتی کسی پروانه ساخت‌وساز نمی‌گیرد و یا پروانه می‌گیرد و ضوابط را رعایت نمی‌کند، به سیستم دهن کجی می‌کند بنابراین یا سیاست‌ها غلط است و یا مجریان نمی‌توانند به وظایف خود عمل کنند و از انجام وظایفشان طفره می‌روند. ظفری با اشاره به اینکه معماری روستا واجد ارزش است و به عنوان یک هویت فرهنگی، تاریخی، معماری باید حفظ شود، گفت: قدرت اجرایی در حفظ و نگهداری این بافت به هر علتی ضعیف است.ظفری با بیان اینکه ۱۰ سال است که این مسئله را می‌گوییم، مطرح کرد: اشتباه رسانه‌ها این است که فکر می‌کنند من وزیر کشور، وزیر راه و شهرسازی‌ یا رئیس جمهورم، بنده در حد بنیاد مسکن استان همدان پاسخگو هستم.

بافت سنگی از بین رفته ورکانه باید برگردد

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان همدان نیز گفت: بافت سنگی از بین رفته ورکانه باید برگردد و اگر دهیاری و شورا که مسئول هستند ورود پیدا نکنند، مجبوریم پیگیری حقوقی کنیم. علی مالمیر با اشاره به اینکه دو سال قبل با پیگیری‌های میراث فرهنگی بافت سنگی این روستا ثبت ملی شد، اظهار کرد: پس از ثبت به دهیار و شورا ابلاغ و تأکید ‌کردیم که بافت روستا واجد ارزش است و ‌نباید از بین برود.وی با بیان اینکه در این راستا جلسه‌ای هم در معاونت عمرانی استانداری برگزار شد، ادامه داد: هر شخصی که مجوز ساخت و ساز در روستای ورکانه را صادر می‌کند باید از قبل از اداره میراث فرهنگی استعلام کند و ساخت و سازها براساس آن انجام شود. مالمیر اظهار کرد: اهالی برای ساخت و ساز ملزم به رعایت ضوابط هستند، ناظر پروژه هم باید بر ساخت و سازها نظارت کند که طرح اجرا شود و متناسب با آن پایان کار داده شود.اگر دهیاری روستا پروانه ساخت و ساز را صادر کرده و از میراث استعلام نکند و یا بدون مجوز کاری انجام گیرد و ‌دهیاری مسئول است.وی با اشاره به اینکه در روستای ورکانه ساخت و سازهایی انجام شده که به بافت آسیب رسانده است، گفت: میراث فرهنگی پیگیر است دستگاهی که صدور مجوز و ‌نظارت را بر عهده دارد و دهیار به عنوان یکی از ارکان مهم آن محسوب می‌شود، طبق قانون پاسخگو ‌باشد. اینگونه ساخت و سازها که استعلام یا نظارت نمی‌شود.وی توضیح داد: ساخت و سازهای غیرمجاز در روستا طبق قانون ۹۹ کنترل می‌شود و دهیار هم اگر تخلف کرده باشد از طریق مراجع ذیربط پیگیری می‌شود، میراث فرهنگی اگر از این کانال به نتیجه نرسد مجبور است اقدامات حقوقی علیه متقاضی که تخلف کرده است، انجام دهد.