بزرگترین زمین لغزش کشور در مازندران رخ داد

 در سال ۹۸  بیش از ۴۰۰ نقطه از استان مازندران دچار مخاطره رانش با مقیاس‌های بزرگ، کوچک، عمیق و سطحی شده است.

زمین لغزش یا همان رانش زمین مانند دیگر پدیده‌های طبیعی این روزها زیاد به گوش می‌خورد، خسارت‌های وسیعی که زمین لغزش‌ها بر منابع طبیعی، ساختمان‌ها، جاده‌ها و غیره می‌گذارند گاهی مواقع جبران ناپذیر است و با پیش‌بینی‌ها و هشدارهایی که زمین شناسان و کارشناسان به مسئولین می‌دهند، می‌توانند جلوی وقوع حادثه را قبل از رخ دادن آن با انجام راهکار مناسب و علمی بگیرند.

بهترین عمل ممکن در این امر تهیه نقشه پهنه‌بندی خطر زمین لغزش در مقیاس‌های ملی، منطقه‌ای و محلی است تا با بهره‌گیری از آن بتوان مناطق حساس را شناسایی و جلوی بسیاری از خسارات را قبل از وقوع هر گونه حادثه گرفت. سید رمضان موسوی در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص وقوع زمین لغزش‌های بزرگ در مازندران و منطقه آب پری رویان شهرستان نور در ۱۹ اسفندماه ۹۸ اظهار کرد: در دنیا هر ساله بیش از ۳۰ نوع بلایای طبیعی، به اشکال مختلف رخ می‌دهد و در ایران نیز سالانه بیش از ۲۰ نوع مخاطرات طبیعی رخ داده که از بین آن‌ها می‌توان زمین لرزه و زمین لغزش را از مهمترین مخاطرات نام برد.

وی با بیان اینکه سالانه بیش از صدها پدیده رانشی بزرگ و کوچک به اشکال مختلف در سراسر ایران رخ می‌دهد، تصریح کرد: استان‌های شمالی به ویژه مازندران، با توجه به شرایط خاص زمین شناسی، ژئومورفولوژی، اقلیمی، آب‌های زیرزمینی، سرعت تغییرات کاربری اراضی شاهد وقوع رانش‌های متنوع و فراوان همراه با خسارات مالی، جانی و فرسایش شدید خاک است. عضو هیئت علمی گروه خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری خاطرنشان کرد: کشور ایران پس از سپری کردن یک دوره طولانی (بیش از ۶۰ سال) خشکسالی، طی چند سال اخیر به ویژه در سال‌های ۹۷ و ۹۸ با وقوع بارش‌های سنگین و متفاوت سبب وقوع مخاطرات مختلف نظیر سیلاب‌ها و رانش‌های متعدد در سراسر کشور شده است. 

موسوی افزود: تغییر بارش‌های طولانی ۶۰ تا ۷۰ ساعته سنگین، تغییرات کاربری اراضی وسیع عرصه‌های منابع طبیعی و ملی در چند دهه گذشته و وضعیت ویژه زمین شناسی، ژئومورفولوژیکی، خاک شناسی ایران و عدم توجه و صرف هزینه‌های ضروری حفاظت خاک و آب بویژه در استان مازندران از دلایل عمده و مهم وقوع رانش‌های خطرناک زمین است.

این دکتری زمین شناسی و تکنولوژی ماهوره‌ای با اشاره به اینکه در سال ۹۸  بیش از ۴۰۰ نقطه از استان زرخیز مازندران دچار مخاطره رانش با مقیاس‌های بزرگ، کوچک، عمیق و سطحی رخ داده است که با خسارات سنگین همراه بوده‌اند، گفت: روستاها، مناطق مسکونی، راه‌ها و جاده‌های ارتباطی، تاسیسات، کارخانه‌ها، دکل‌های فشار قوی انتقال نیرو و بسیاری از نقاط مختلف عرصه‌های جنگلی و مرتعی، باغات کشاورزی، دست خوش زمین لغزش قرار گرفتند که متاسفانه با ادامه بارش‌ها و رحمات الهی در سال‌ها و ماه‌های آینده بر تعداد این رانش‌ها افزوده می‌شود.

موسوی بیان کرد: بارش‌های شدید دوسال گذشته تاکنون سبب شد عرصه‌ها، سنگ‌ها، مخازن زیر زمینی، دامنه‌ها، خاک‌ها از آب اشباع شوند و نیز به جهت ادامه دست اندازی‌های متعدد به منابع ملی و طبیعی، تصرفات و دخالت‌های شدید در تغییرات کاربری اراضی عرصه‌ها شاهد افزایش وقوع رانش‌های بسیار وسیع مشابه رانش زمین منطقه «اسپی او گلندرود رویان» خواهیم بود.

این زمین شناس ادامه داد: رانش زمین در گلندرود رویان نور که طی روزهای ۱۸، ۱۹ و ۲۰ اسفند رخ داد، یکی از بزرگترین زمین لغزش‌های مازندران و کشور در نوع خود است و خسارات سنگینی را به همراه داشت. عضو هیئت علمی گروه خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اظهار کرد: بیش از ۷۰ هکتار از مناطق مسکونی، جنگلی و جاده‌ای را با بیش از ۸۰ درصد تحت تاثیر شدید رانشی و جابه جایی قرار داده است.

موسوی ادامه داد: این عرصه رانشی که دارای سابقه رانش و ناپایداری چند ده ساله بوده است درصورت مطالعه تخصصی و دقیق در گذشته و اجرای نسخه‌های تثبیت، ما شاهد چنین خسارات سنگین و عظیم میلیاردی از زیباترین عرصه ملی و مسکونی نبودیم. 

وی علت این رانش را با مطالعات میدانی، زمین شناسی و با استفاده از امکانات فناوری نوین سنجش از راه دور و (جی آی اس) از این عرصه رانشی چنین برشمرد و افزود: اشباع شدن آب‌های زیر زمینی و خاک این منطقه و عدم اجرای نسخه‌های زهکشی‌های تحت الارضی و سطح الارض مناسب، با توجه به تجربه وقوع چندین مرحله رانشی در این منطقه از ده‌ها سال گذشته تاکنون و بارش‌های سنگین سال‌های اخیر، سبب گسیختگی سطوح و شکستگی مختلف و جابه جایی و آشفتگی و درهم ریختگی عرصه وسیع رانشی شده است.

عضو هیئت علمی گروه خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری با اشاره به اینکه این عرصه از لحاظ زمین شناسی در محدوده سازند تخریبی و فرسایشی شمشک از دوره زمین شناسی ژوراسیک از دوران دوم زمین شناسی است، گفت: یک توده خاکی و فرسوده شده حساس و لغزنده که بر روی دامنه کوه آهکی کارستی از دوران دوم زمین شناسی و انباشته از آب زیرزمینی و مظاهر چشمه‌های مختلف و خروج آب زیرزمینی در بالا دست این منطقه و عدم هدایت و مهار آب فراوان زیرزمینی این چشمه‌ها سبب وقوع چنین خسارت سنگینی شده است.

موسوی با بیان اینکه مشابه این نقطه درمازندران تعدادش بیش از چند صد مورد دیگر است، یادآورشد: مسئولین و مدیران ذی‌ربط باید به کمک اساتید و متخصصین زمین شناسی استان و کشور، با یک برنامه‌ریزی دقیق پژوهشی، نسخه‌های کاربردی تثبیت عرصه‌های ناپایدار و مستعد رانشی را با هزینه بسیار پایین قبل از وقوع به انجام برسانند.

وی تصریح کرد: درغیراین صورت به زودی علاوه بر از دست دادن خاک و سرمایه ملی و مردمی شاهد خسارت سنگین چند صد میلیارد تومانی در مناطق دیگر بهشتی مازندران و کشور خواهیم بود.

عضو هیئت علمی گروه خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری گفت: در دنیا برای پیشگیری از وقوع چنین مخاطرات مدت‌هاست که راهکارهای علمی،  تخصصی و فنی مشخصی را اعمال و کنترل می‌کنند.