زنان در مشاغل مردانه

سیمین سلطانی نژاد

بر اساس اعلام محققان ویژگی‌های زنانه در نیمکره راست مغز و خصوصیات مردانه در نیمکره چپ مغز قرار دارند. بر همین اساس فرمان‌هایی که از نیمکره راست مغز صادر می‌شوند در زنان یشتر به چشم می‌خورد و برعکس فرمان‌های صادر شده از نیمکره چپ مغز در مردان جلوه گر است. البته این موضوع بسیار روشن است که همه افراد مغزشان کامل است و فقط صاحب یک نیمکره نیستند اما محققان به این نتیجه رسیده‌اند که هر کدام از جنس‌ها به طور خودکار و مادر زاد یکی از نیمکره‌های مغزشان فعال‌تر است. از همین رو بخشی از ویژگی‌های انسانی غالب می‌شوند. برای نمونه مرکز خلاقیت و ذوق هنری در نیمکره راست مغز قرار دارد و زنان بیشتر از مردان از آن استفاده می‌کنند که این مساله در اشتغال تاثیر بسزایی دارد.
در هر جامعه‌ای نسبت به تعیین شغل مردانه و زنانه عرف جامعه بسیار مهم، تاثیرگذار و تعیین کننده است اما موضوع مهمی که باید به آن توجه داشته باشیم این است که بسیاری از مشاغل زنانه و مردانه دارد و نباید انتظار داشته باشیم که هر دو جنس بتوانند همه مشاغل را به خوبی انجام دهند و در آن موفق هم باشند.
کارشناسان معتقدند اشتغال زنان در مشاغلی چون سرپرستی کارگران، نشستن پشت فرمان تراکتور، کامیون و ماشین‌های خدمات شهری و بین راهی باعث می‌شود تا سلامت روحی و جسمی آن‌ها به خطر بیفتد و فرد به مرور از موجودیت خود دلزده شود. اما امروزه در بسیاری از مشاغل که به صورت سنتی در حیطه توانایی مردان شناخته می‌شد زنان مشغول به کار هستند. زنانی که بیشتر از سر اجبار و کمتر از روی علاقه در بسیاری اوقات با دستمزدی ناچیز تن به کار‌هایی از این دست می‌دهند. مشاغلی که مهمترین دلیل گرایش زنان به‌ آنها مشکلات اقتصادی خانواده، نبود پشتوانه مالی مطمئن و مسائل دیگری است که در این حیطه می‌گنجد. برخی از مسئولان معتقدند شرکت دادن زنان در کارهای اجرایی سطح مسئولیت پذیری آنان را بالا می‌برد و دقت و انضباط از مزایای بکار گیری زنان در مسائلی است که تا کنون مردانه تصور می‌شده است. البته کار در مشاغل سخت که بیشتر مردانه تلقی می‌شوند به طبقه اجتماعی و اقتصادی خاصی از زنان و دختران مربوط نیست؛ بلکه بسیاری از زنان و دختران جوان وقتی از یافتن شغل مناسب با تخصص و توانایی خود ناامید می‌شوند به شغل‌هایی که در ابتدا شاید چندان دلنشین هم نباشند روی می‌آورند. احتمال دارد این افراد در حین کار با مشکلات زیادی مواجه شوند زیرا هنوز در جامعه ما قابلیت پذیرش زنان در این قبیل مشاغل وجود ندارد. بنابراین چنین زنانی تحت فشار‌های روحی و روانی قرار می‌گیرند. از سوی دیگر این امکان نیز وجود دارد که به دلیل اشتغال در برخی از این مشاغل در معرض انواع آسیب‌های اجتماعی قرار بگیرند یا با توجه به مردانه بودن محیط چنین کارهایی توانایی رقابت با مردان را نداشته باشند در نتیجه موقعیت‌های چندانی کسب نمی‌کنند.
در حال حاضر فرهنگ ما به برخی از مشاغل از جمله دست فروشی حتی در مورد مردان نگاه مثبتی ندارد چه برسد به زنانی که به دلیل مشکلات اقتصادی به این قبیل کارها تن می‌دهند. جالب اینجاست که دستفروشی با وجود شیوع و همه گیری گسترده‌اش همچنان جز مشاغل کاذب دسته بندی می‌شود. در حال حاضر تعداد زیادی از زنان دستفروش در خیابان‌ها مشغول به کارند. این زنان به خوبی دانسته‌اند که خیابان‌ها با توجه به عمومی بودن آنها محیط امنی برای فروش اجناس آنان خواهد بود. زیرا یکی از مسائل بسیار مهمی که امنیت زنان را در محیط کار به شدت به خطر می‌اندازد آزار‌های جنسی صورت گرفته علیه آنان است. اگر از این بعد به قضیه نگاه کنیم متوجه می‌شویم زنان دستفروش از طریق کار کردن برای خود و برخورد نداشتن با کارفرما دیوار امنی برای خود ایجاد کرده‌اند.
اگر از بحث مشاغلی که موجب بزهکاری در هر دو جنس مرد و زن می شود بگذریم و نگاه خود را تنها متوجه کارهایی کنیم که در عرف، سنت و فرهنگ ایرانی مردانه تلقی می‌شوند آنگاه باید ببینیم اشتغال به چنین حرفه‌هایی چه آثار مثبت و یا منفی بر فرد خانواده و یا جامعه دارد. زنانی که به مشاغل سخت یا مردانه روی می‌آورند ویژگی‌های رفتاری آن حرفه را به خود می‌گیرند. این امر باعث می‌شود فاصله آنها با جامعه و افراد و خانواده‌شان بیشتر شود. کسانی که در مشاغل این چنینی به کار گرفته می‌شوند اغلب با نگاه‌های سرد و سنگین و تلخی از مردم رو به رو می‌شوند. مواجهه زنان با مسائلی چون ساعات کاری زیاد اما حقوقی پایین، توجه کم و استفاده زیاد از آنها در شغل‌های نامتناسب باعث می‌شود عزت نفس آنان خدشه دار و عرصه بر آنان تنگ شود تا جایی که در مقایسه با مردان تاب مواجهه با مشکلات را نداشته و به هنگام رویارویی با مسائل سخت و دشوار احساس ناتوانی و ضعف کنند و توانایی کمتری برای نشان دادن شایستگی‌های خود داشته باشند.