فردوسی پور و هنر شفاف اندیشیدن

اشکان خسرو پور
کتاب هنر شفاف اندیشیدن، در یک کلام، یک کتاب جامعه‌شناسی – روانشناسی یا خودشناسی است که یک رمان‌نویس و کارآفرین سوئدی نوشته و یک گزارش‌گر ورزشی، یعنی عادل فردوسی‌پور آن را ترجمه کرده‌است، البته با همراهی دو نفر دیگر.
کتاب را «رولف وبلی» یک کارآفرین سوئدی که پیش‌تر چند تایی رمان داشت، نوشته است. در سال ۲۰۰۴ میلادی، او را به جلسه‌ای به نام «تبادل رسمی افکار» دعوت می‌کنند. آشنایی با یک تاجر به نام «نسیم نیکولاس طالب» در همان جلسه رقم می‌خورد. «طالب» بعدها یادداشت‌هایی برای آقای وبلی می‌فرستد که کتاب می‌شوند و در تمام دنیا طالب و خواننده پیدا می‌کنند.
هنر شفاف اندیشیدن درباره اشتباهاتی است که کرده‌ایم و نباید بکنیم. اشتباه‌هایی که انجام دادن‌شان بد است ولی خودمان نمی‌دانیم اشتباه هستند. هنر شفاف اندیشیدن، ۹۹ بخش دارد که هرکدام به یک اشتباه پرداخته. البته خود نویسنده هم تاکید دارد که لیستش کامل نیست و می‌تواند نوشته‌هایی به آن اضافه شود. خود آقای «رولف دوبلی» درباره کتابش نوشته:«این کتاب حاوی دستورالعمل نیست. در آن «هفت گام برای یک زندگی بی‌خطا» پیدا نخواهید کرد. در واقع آرزوی من کاملا ساده است: اگر بتوانیم بزرگترین خطاهای فکری را بشناسیم و از آن ها در زندگی شخصی، شغلی یا در دولت‌مان پرهیز کنیم، ممکن است شاهد جهشی در موفقیت خود باشیم. نیازی به حیله‌های جدید، طرح‌های نوین، ابزار غیرضروری و پرکاری طاقت‌فرسا نیست. تمام آن‌چه ما بدان نیاز داریم، پرهیز از بی‌خردی است.»
هر فصل کتاب یک خاطره یا رخدادواقعی را توصیف کرده و بعد سراغ پاسخ دادن به این پرسش رفته که چرا انجام دادن این خطا، بد است.
کتاب را عادل فردوسی‌پور ترجمه کرده که یک گزارش‌گر ورزشی عالی یا مورد قبول خیلی از اهالی ورزش است، این قبول. اما اگر انتظار داشته باشید، ترجمه‌های او چیزی در حد ترجمه‌های «میمنت دانا» یا «بهمن فرزانه» باشد، به بی‌راهه رفته‌اید. حرفمان این است که گول نام آدم معروف‌ها را نخورید. البته عادل فردوسی‌پور تنها نیست و در اصل این کتاب را سه نفر ترجمه کرده‌اند: عادل فردوسی‌پور، بهزاد توکلی و علی شهروز. ولی به خاطر معروف بودن «فردوسی‌پور»، معمولا کتاب «هنر شفاف اندیشیدن» را به اسم او می‌شناسند و حتی خبرگزاری‌ها هم جوری خبر منتشر می‌کنند، انگار همه‌چیز کار او باشد. عنصر «شهرت» برای ترغیب خواننده به کار برده می‌شود تا مردم به طرف یک عنصر خواندنی ودیدنی (یا حتی پوشیدنی و گوش کردنی‌) کشیده شوند. حرف ما این است که، «هنر شفاف اندیشیدن» را به خاطر عادل نخرید.
کتاب‌خوان‌ها، آدم‌های معمولی که دوست دارند درباره جامعه‌شناسی و خودشان چیزی بدانند یا دوست دارند، آدم بهتری باشند با دیدی وسیع‌تر از هنر شفاف اندیشیدن لذت بیشتری می‌برند.
در مقابل، کسانی که دنبال یک مقاله یا کتاب در حوزه فوتبال یا ورزش هستند، کسانی که صرفا به خاطر فردوسی‌پور پی کتاب را گرفته‌اند،کسانی که حوصله مباحث اجتماعی را ندارند از «هنر شفاف اندیشیدن» لذت کمتری خواهند برد.