شرکت هوش مصنوعی «ایلان ماسک» همچنان دیتاسنترهای خود را با توربین‌های گازیِ فاقد مجوز تغذیه می‌کند؛ این را تحقیقی از سوی اتاق خبر Floodlight (اتاق خبر غیرانتفاعی‌ای که درباره تأخیر شرکت‌ها در اقدام اقلیمی تحقیق می‌کند) نشان می‌دهد. تصاویر حرارتی ثبت‌شده با پهپاد توسط Floodlight نشان می‌دهد شرکت xAI با وجود حکم اخیر «آژانس حفاظت محیط‌زیست ایالات متحده (EPA)» همچنان در تأسیساتی در ساوتهیون می‌سی‌سی‌پی به سوزاندن گاز ادامه می‌دهد.

نهادهای نظارتی ایالت می‌سی‌سی‌پی می‌گویند چون این توربین‌ها روی تریلرهای کشنده پارک شده‌اند، به مجوز نیاز ندارند. اما EPA مدت‌هاست تأکید دارد چنین منابع آلاینده‌ای طبق قانون هوای پاک باید مجوز بگیرند. این نهاد در حکم نهایی ماه ژانویه نوشت هرگونه معافیت برای این ماشین‌ها می‌تواند این موتورها را عملاً بدون هیچ استاندارد انتشار آلایندگی باقی بگذارد.

با‌این‌حال، تصاویر حرارتی ثبت‌شده توسط Floodlight که توسط چندین کارشناس تحلیل شده، نشان می‌دهد نزدیک به دو هفته پس از حکم اخیر EPA، بیش از دوازده توربین بدون مجوز همچنان در این نیروگاه آلاینده منتشر می‌کنند.

رئیس پیشین بخش اجرای مقررات هوای EPA، پس از بررسی تصاویر Floodlight و مقررات این نهاد گفت: «این نقض قانون است. شما باید اول مجوز بگیرید.»

xAI که در پی دریافت مجوز برای ده‌ها توربین دیگر در ساوتهیون است، به درخواست‌های متعدد برای اظهارنظر پاسخ نداد. EPA که در دوره ریاست‌جمهوری ترامپ کمترین میزان اقدامات اجرایی در تاریخ خود را آغاز کرده، از پاسخ به پرسش‌ها درباره توربین‌های تأسیسات هوش مصنوعی ماسک خودداری کرد و موضوع مجوزها را به مقامات محلی ارجاع داد.

نخستین و تنها جلسه استماع عمومی دراین‌باره برای سه‌شنبه ۱۷ فوریه برنامه‌ریزی شده و دوره دریافت نظرات عمومی همچنان باز است.

دولت ترامپ هوش مصنوعی را در اولویت قرار داده، اما با گسترش دیتاسنترها در سراسر کشور، نهادهای نظارتی برای همگام شدن با اتکای فزاینده این صنعت به منابع برق سفارشی یا موقت و پیامدهای آن برای سلامت عمومی جوامع اطراف با چالش روبه‌رو هستند. ساوتهیون نمونه بارزی است؛ جایی که نهادهای نظارتی ایالتی با دستورالعمل‌های فدرال اختلاف‌نظر دارند.

توربین‌های این محل به تأمین برق «گروک» کمک می‌کنند؛ چت‌بات بحث‌برانگیز شرکت xAI آلاینده‌هایی منتشر می‌کند که با مشکلاتی چون آسم، سرطان ریه و سکته قلبی مرتبط است. «شائولی رن»، دانشیار دانشگاه کالیفرنیا در ریورساید و متخصص در زمینه پیامدهای سلامت دیتاسنترها، گفت: «خطر زندگی در کنار چنین نیروگاهی به‌خوبی مستند شده است.»

ساکنان ساوتهیون ماه‌هاست از سروصدا و آلودگی ناشی از سایت ۱۱۴ هکتاری که تا حد زیادی از دید عمومی پنهان است و xAI قصد گسترش آن را دارد، ابراز نگرانی می‌کنند. «شانون سامسا»، از ساکنان قدیمی منطقه، گفت: «اینکه در چنین منطقه پرجمعیتی این حجم آلودگی منتشر شود، به‌ویژه با وجود دست‌کم ۱۰ مدرسه در شعاع دو مایلی، واقعاً نگران‌کننده است. برایم وحشتناک است که اجازه چنین چیزی را در جامعه‌مان می‌دهیم.»

خوشه توربین‌های ساوتهیون بخشی از گسترش سریع فعالیت‌های xAI در امتداد مرز تنسی می‌سی‌سی‌پی است. این توسعه در بهار ۲۰۲۴ در جنوب ممفیس، در مجاورت محله‌های تاریخی سیاه‌پوستان که اغلب بار اصلی آلودگی صنایع مجاور را متحمل می‌شوند، با ساخت «کولوسوس ۱» آغاز شد؛ پروژه‌ای که شرکت آن را بزرگ‌ترین ابررایانه هوش مصنوعی جهان معرفی کرد.

مرکز حقوقی محیط‌زیست جنوب (SELC) در ماه آوریل تصاویر حرارتی منتشر کرد که نشان می‌داد xAI در آن محل بیش از ۳۰ توربین گازسوز بدون مجوز را به کار گرفته است. «پاتریک اندرسون»، وکیل ارشد SELC، گفت: «امیدوار بودیم اداره بهداشت مداخله کند، اما هرگز چنین نشد.»

مقامات شهرستان در تنسی مدعی بودند این توربین‌ها به مجوز نیاز ندارند، با وجود سیاست دیرینه EPA که خلاف آن را می‌گوید. در ژوئیه، در پی اعتراض‌های محلی، شهرستان مجوز استفاده از ۱۵ توربین در سایت «کولوسوس ۱» را صادر کرد.

در ۱۵ ژانویه، EPA بار دیگر سیاست چنددهه‌ای خود مبنی‌بر ضرورت دریافت مجوز برای چنین ماشین‌هایی را تکرار کرد. تا آن زمان، xAI دومین دیتاسنتر خود به‌نام «کولوسوس ۲» را نیز در منطقه ساخته بود و برای تأمین برق آن، ۲۷ توربین را درست آن‌سوی مرز ایالتی، در ساوتهیونِ می‌سی‌سی‌پی حومه‌ای متنوع از ممفیس با سطح آلودگی هوای بالاتر از میانگین  مستقر کرد.

با وجود دستور اخیر EPA، تصاویر حرارتی Floodlight که توسط چندین کارشناس تحلیل شده، نشان می‌دهد ۱۵ توربین بدون مجوز در تأسیسات ساوتهیون در حال کارند. اسناد عمومی به‌دست‌آمده توسط Floodlight نشان می‌دهد دست‌کم ۱۸ مورد از ۲۷ توربین از نوامبر تاکنون مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

«باک‌هیت»، از مدیران سابق EPA،  گفت: «انتظار داشتیم پس از چند ماه، دست‌کم دستور توقف کار از سوی EPA صادر شود. اما ظاهراً چنین اتفاقی نیفتاده است.» به‌گفته او، EPA می‌تواند پرونده را به وزارت دادگستری ارجاع دهد. سخنگوی EPA در پاسخ به پرسش‌های Floodlight درباره گزینه‌های اجرایی گفت: «EPA بهره‌برداری از توربین‌های گازی در تأسیسات را تأیید نمی‌کند؛ این مسئولیت با نهادهای ایالتی یا محلی صدور مجوز هواست.»

هرچند صدور مجوزهای هوا معمولاً برعهده ایالت‌هاست، اما طبق وب‌سایت خود EPA، این نهاد مسئول اطمینان از انطباق ایالت‌ها با مقررات فدرال است و درصورت کوتاهی دولت ایالتی در اقدام به‌موقع و مناسب، «عموماً اقدام اجرایی انجام خواهد داد».

اندرسون از SELC گفت: «xAI بار اول قانون هوای پاک را نقض کرد و حالا می‌خواهد همان کار را تکرار کند. شاید ساده‌لوحانه امیدوار بودم مجریان روزمره قانون در می‌سی‌سی‌پی کار درست را انجام دهند.»

سخنگوی اداره کیفیت محیط‌زیست می‌سی‌سی‌پی در پاسخ به پرسش‌ها گفت حکم اخیر EPA تصمیم‌گیری درباره مجوزها را به مقامات ایالتی واگذار کرده است. او افزود: «توربین‌هایی که هم‌اکنون در ساوتهیون فعال‌اند، طبق قانون ایالتی به‌عنوان واحدهای قابل‌حمل طبقه‌بندی می‌شوند و در این دوره موقت از الزامات مجوز هوا معاف هستند. هیچ‌چیز در حکم ۱۵ ژانویه EPA این تعیین را طبق مقررات می‌سی‌سی‌پی تغییر نداده است.»

«کریستال پولک»، ساکن قدیمی منطقه که دچار آسم است، گفت تا زمان برپاشدن حصارهای سیاه مقابل خانه‌اش، از آمدن xAI به ساوتهیون بی‌خبر بود. او گفت این منطقه زمانی آرام و سرشار از حیات‌وحش بود، اما اکنون با سروصدای مداوم و آلودگی بمباران می‌شود. او ادامه داد: «احساس می‌کنم xAI با مجموعه‌ای متفاوت از قواعد بازی می‌کند.» پولک گفت به‌دلیل نگرانی‌های سلامتی مجبور شده خانه‌ای را که نسل‌ها در خانواده‌اش بوده، تخلیه کند و برنامه بازنشستگی خود در آنجا را لغو کند. او افزود: «ما قربانی مسابقه دیتاسنترها شده‌ایم. احساس می‌کنم صدایم اهمیتی ندارد.»

با وجود اهداف بلندپروازانه پایداری که رهبران صنعت مطرح می‌کنند، دیتاسنترها در سراسر آمریکا برای تأمین برق رونق هوش مصنوعی به‌طور فزاینده به سوخت‌های فسیلی روی آورده‌اند و از نیروگاه‌های سفارشی مانند آنچه در ساوتهیون دیده می‌شود، استفاده می‌کنند. طبق گزارش اخیر شرکت Cleanview که پروژه‌های انرژی پاک و دیتاسنترها را رصد می‌کند، حدود ۷۵ درصد این برق از گاز طبیعی تأمین می‌شود. در این گزارش آمده تقریباً همه پروژه‌ها در اطلاعیه‌های عمومی خود به انرژی‌های تجدیدپذیر، هیدروژن یا هسته‌ای اشاره می‌کنند، اما انرژی‌های تجدیدپذیر برای سال ۲۰۲۸ یا بعد از آن برنامه‌ریزی شده‌اند و انرژی هسته‌ای «حداقل یک دهه فاصله دارد».

اکنون xAI به‌دنبال گسترش فعالیت خود در ساوتهیون است و در ژانویه برای دریافت مجوز بهره‌برداری از ۴۱ توربین در این سایت درخواست داده است. براساس درخواست مجوز xAI، این تأسیسات می‌تواند سالانه بیش از شش میلیون تن گاز گلخانه‌ای و بیش از هزار و ۳۰۰ تن آلاینده مضر برای سلامت منتشر کند؛ رقمی که آن را در میان بزرگ‌ترین نیروگاه‌های فسیلی ایالت قرار می‌دهد. این شرکت همچنین در ساوتهیون ملکی برای سومین دیتاسنتر خریداری کرده است که پس از تکمیل، خوشه «کولوسوس» از ممفیس تا ساوتهیون را به یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های دیتاسنتر جهان تبدیل خواهد کرد.

«سامسا» یکی از ساکنان محلی است. او گفت: «فاجعه‌بار خواهد بود. هیچ جامعه عاقلی چنین چیزی را در حیاط پشتی خود نمی‌خواهد.» او که دستیار پزشک است، قصد داشت در ساوتهیون خانواده تشکیل دهد، اما حضور توربین‌های گازسوز xAI باعث شده او و همسرش در این تصمیم تجدیدنظر کنند. او در جمع‌آوری بیش از هزار امضا برای دادخواستی که از مقامات می‌سی‌سی‌پی می‌خواهد نیروگاه را تعطیل کنند، مشارکت داشته است.

او گفت: «نمی‌خواهم فرزندانم در میان چنین حجم عظیمی از آلودگی هوا بزرگ شوند. نمی‌خواهم مجبور باشند در جایی زندگی کنند که سلامت و رفاه کلی‌شان فدای اقتصاد می‌شود.» |گاردین