یک سال پیش زهران ممدانی در دنیای سیاست چهره‌ای گمنام بود. اما حالا، این سوسیالیست دموکرات ۳۴ساله که به‌عنوان اولین شهردار مسلمان نیویورک انتخاب شده؛ شهرتش از مرزهای شهر فراتر رفته و حالا در سراسر آمریکا و حتی جهان شناخته شده است.

ممدانی را اکنون یکی از ستاره‌های اصلی سیاست در نیویورک می‌دانند. او با استفاده هوشمندانه از شبکه‌های اجتماعی و برگزاری یک کمپین مردمی، توجه جهانی را جلب کرد و هزاران نفر از رأی‌دهندگان که بیشتر آنان را جوانان و رنگین‌پوستان تشکیل می‌دهند، وارد صحنه سیاست کرد.

ویدئوهای کوتاه و صمیمی‌اش چهره‌ای امیدوارکننده و مهربان از نیویورک نشان می‌دهند؛ شهری که در نگاه او نباید زندگی در آن چندان سخت باشد.

روزنامه «گاردین» نوشته است ممدانی در شبکه‌های اجتماعی با شوخ‌طبعی و خلاقیت شناخته شد؛ از ساخت واژه‌ بامزه‌ «حلال‌فلیشن» (یک ترکیب طنزآمیز از دو کلمه‌ halal (حلال) و inflation به‌‌معنای تورم)، تا وعده‌ توقف افزایش اجاره‌ها. عکس ازدواج ساده‌اش در مترو و ویدئوهایی که هنگام دویدن در ماراتن درباره گرانی اجاره حرف می‌زند، حسابی پربازدید شد. یکی از ویدئوهای معروفش هم مصاحبه با کارگران رنگین‌پوست نیویورکی بود که درباره علت رأی دادن و ندادن به ترامپ صحبت می‌کردند و همین ویدئو در شبکه‌ها وایرال شد.

رفتار صادقانه و محتوای پرانرژی او باعث شد در تضاد کامل با رقیبش «اندرو کوئومو»، فرماندار سابق ایالت که درگیر رسوایی‌های مختلف بود، قرار بگیرد. کوئومو به‌عنوان نامزد مستقل با حمایت ثروتمندان و شرکت‌های بزرگ وارد رقابت شده بود.

ممدانی و کوئومو نماینده دو چهره کاملاً متفاوت از حزب دموکرات بودند: یکی سمبل سیاست‌های قدیمی و خسته‌کننده، دیگری پرانرژی، الهام‌بخش و اهل تغییر.

اولین مرد جنوب آسیایی، اولین اوگاندایی و یکی از سه مسلمان مجلس

 ممدانی در کامپالای اوگاندا به دنیا آمد و در هفت‌سالگی همراه خانواده‌اش به نیویورک مهاجرت کرد. پدرش فیلمساز معروف و مادرش استاد دانشگاه کلمبیاست. او در دبیرستان علوم برانکس درس خواند و نخستین تیم کریکت مدرسه را راه انداخت. در سال ۲۰۱۴ از کالج بودین مدرک مطالعات آفریقایی گرفت و همان‌جا نخستین انجمن «دانشجویان حامی عدالت برای فلسطین» را تأسیس کرد. او در سال ۲۰۱۸ شهروند آمریکا شد.

قبل از ورود به سیاست، ممدانی به‌عنوان فعال اجتماعی و مشاور جلوگیری از مصادره خانه‌ها کار می‌کرد. در نوامبر ۲۰۲۰ به‌عنوان نماینده‌ منطقه‌ ۳۶ نیویورک وارد مجلس ایالتی شد و به‌این‌ترتیب، اولین مرد جنوب آسیایی، اولین اوگاندایی و یکی از تنها سه مسلمانی شد که تاکنون در آن مجلس خدمت کرده‌اند.

او در سال ۲۰۲۱ با «راما دوجی»، هنرمند و تصویرگر سوری-آمریکایی، از طریق یک اپلیکیشن آشنا شد و امسال در یک مراسم ساده در شهرداری ازدواج کردند.

بعد از پیروزی‌اش در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات در ۲۴ ژوئن، ممدانی کم‌کم حمایت چهره‌های مهم و محتاط حزب دموکرات را به دست آورد؛ از جمله «کامالا هریس»، «کتی هوکول» (فرماندار ایالت) و «حکیم جفریز»، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان. در کنار آنان، موجی از حامیان مالی کوچک هم از او پشتیبانی کردند و ممدانی با تمرکز بر شعارش برای بهبود وضعیت اقتصادی مردم، با اختلاف زیاد در نظرسنجی‌ها جلو افتاد.

کدام برنامه‌های ممدانی مورد توجه قرار گرفت؟

او با خلاقیت، ویدئوهایی شاد و پرانرژی در تیک‌تاک و اینستاگرام منتشر کرد که هزاران جوان و رأی‌دهنده جدید را به‌سمت حزب دموکرات کشاند. تمرکز اصلی‌اش بر اجاره خانه، هزینه زندگی، مراقبت از کودکان و قیمت مواد غذایی بود. او خواهان افزایش مالیات ثروتمندان و شرکت‌ها و ثابت نگه‌داشتن اجاره آپارتمان‌های کنترل‌شده است.

از دیگر برنامه‌های او، می‌توان به مهدکودک رایگان برای همه، اتوبوس‌های بدون کرایه (که خودش هم با آنها سفر می‌کند)، فروشگاه‌های مواد غذایی دولتی و حداقل دستمزد ساعتی ۳۰ دلار اشاره کرد.

در برابر کارزار انتخاباتی‌ای که پر از اسلام‌هراسی و نژادپرستی بود، ممدانی در مساجد و میان جوامع مختلف با مردم به زبان‌های اردو، هندی و اسپانیایی گفت‌وگو کرد و توانست ائتلافی گسترده از رأی‌دهندگان، به‌ویژه از جامعه‌ جنوب آسیایی‌ها، تشکیل دهد. پایبندی‌اش به اسلام، دفاعش از غزه و حمایت از مهاجران باعث شد احترام و توجه زیادی جلب کند.

در همین حال، سیاست‌هایش باعث شد هدف حملات جمهوری‌خواهان و مورد تردید دموکرات‌های سنتی باشد. منتقدان می‌گویند ایده‌هایش غیرواقعی است و ممکن است به اقتصاد نیویورک لطمه بزند.

اما در مقابل، دیدگاه‌هایش با هزاران نیویورکی هم‌صدا شد و باعث افزایش مشارکت مردم و به‌ویژه جوانانی شد که خواهان تغییرات جدی هستند. او توانست نارضایتی از نابرابری، گرانی و بی‌تحرکی سیاستمداران قدیمی را به نیرویی مثبت برای تغییر تبدیل کند.

جدال ترامپ با ممدانی

او از همان لحظه اعلام پیروزی، موضع تندی در برابر ترامپ گرفت و شامگاه سه‌شنبه در جمع پرشور هوادارانش گفت: «دونالد ترامپ، می‌دانم داری نگاه می‌کنی؛ فقط چهار کلمه برایت دارم: صدا را بلندتر کن!»

در همان شب، دموکرات‌ها موفق شدند در سه انتخابات مهم پیروز شوند و این پیروزی‌ها، چهره‌های تازه‌ای از نسل جدید رهبران دموکرات را به صحنه آورد. 

«رویترز» نوشته است ممدانی در کارزار انتخاباتی‌اش، مقابله با سیاست‌های ترامپ، به‌ویژه در حوزه مهاجرت را به محور اصلی برنامه خود تبدیل کرده بود. حالا سه سال آینده آزمونی برای اوست تا نشان دهد آیا می‌تواند در برابر رئیس‌جمهوری که از تریبون قدرتش و سبک خشن سیاست‌ورزی‌اش استفاده می‌کند، مقاومت کند یا نه.

او در سخنرانی پیروزی‌اش گفت: «اگر شهری بتواند به کشوری که ترامپ به آن خیانت کرده، نشان دهد چطور باید شکستش داد، آن شهر نیویورک است؛ همان شهری که او از آن برخاسته. اگر راهی برای ترساندن یک مستبد وجود داشته باشد، آن راه این است که شرایطی را که او را به قدرت رساند، از بین ببریم. این فقط راه متوقف کردن ترامپ نیست، بلکه راه جلوگیری از ظهور ترامپ بعدی است.»

ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری‌اش بارها از قدرت خود برای تحت فشار قرار دادن رقبای سیاسی استفاده کرده است و پیش از انتخابات هم هشدار داده بود گارد ملی را به نیویورک می‌فرستد یا بودجه شهر را قطع می‌کند و حتی در شبکه‌های اجتماعی ممدانی را هدف حمله قرار داده و تهدید به اخراج کرده بود. اکنون و با توجه به موضع ترامپ، پیروزی ممدانی می‌تواند تأثیر بزرگی بر آینده‌ نیویورک، حزب دموکرات و کل آمریکا داشته باشد.

ترامپ روز یکشنبه در گفت‌وگو با برنامه‌ ۶۰ دقیقه شبکه CBS گفته بود: «وقتی کمونیستی شهردار نیویورک شود، هر پولی که به آن شهر بفرستید، هدر می‌رود.»

او با این حرف‌ها نشان داد جمهوری‌خواهان قصد دارند گرایش‌های سوسیالیستی ممدانی را به ابزاری برای حمله به کل حزب دموکرات تبدیل کنند.

ممدانی خودش می‌داند اجرای وعده‌هایش آسان نیست. او می‌گوید برنامه‌اش «جاه‌طلبانه‌ترین طرح اقتصادی برای مقابله با بحران هزینه‌های زندگی از دهه ۱۹۴۰ تاکنون» است. اما او تأکید می‌کند در برابر فشارها کوتاه نخواهد آمد. 

او در دورانی به قدرت رسیده که تب بومی‌گرایی سفیدپوستان و اقتدارگرایی دوباره اوج گرفته است، اما ممدانی همچنان بر پیام اصلی‌اش پافشاری می‌کند: زندگی در نیویورک باید آسان‌تر و عادلانه‌تر شود و اسرائیل باید پاسخگو باشد.

حالا قرار است او به‌عنوان اولین شهردار مسلمان و نخستین شهردار جنوب آسیایی نیویورک یکی از سخت‌ترین مسئولیت‌ها در کشور را برعهده بگیرد. کاری که آسان نیست، اما فرصتی تاریخی پیش روی اوست.